Bà Chậm quê tôi

Cách nhà tôi một căn là nhà bà Chậm. Bà Chậm thấp người nhưng rất béo (mập). Bà chuyên mặc váy nên trông bà chẳng khác gì cái thùng phuy. Váy bà may bằng vải diềm bâu, nhuộm nâu nên cứng quèo quèo. Khi bà đi nghe rõ tiếng kêu sột sọat, sột sọat. Bà không chồng, sống cùng cô cháu họ tên Chấm.

Bà mở quán bán hàng lặt vặt. Dăm cái kẹo, mấy chiếc bánh gai, vài nải chuối, dăm trái ổi, ấm nước chè xanh...nhưng nổi tiếng là món xôi đậu. Xôi bà thổi rất khéo, ngon, dẻo mà không ướt. Sáng làm đĩa xôi đậu xanh với quả chuối tiêu vàng ruộm mới sướng làm sao. Cán bộ trên huyện hay xuống điểm tâm trước khi đi làm. Bọn chúng tôi chỉ biết nhìn và mơ vì làm gì có tiền.

Nhân viên phòng thuế cứ nhằm nhằm kiểm tra quán bà để thu thuế hoặc khi ăn sáng bà lấy rẻ hơn. Tính bà rất ky bo, đừng hòng lấy được của bà một xu. Lần ấy, thấy nhân viên thuế ở ngoài đường, bà vội trùm váy lên chõ xôi. Nhân viên thuế vào, dáo dác nhìn quanh, không thấy chõ xôi đâu. Bà thanh minh:

- Tôi thôi bán xôi rồi. Trốn mãi thuế nhà nước mệt quá. Chỉ còn bán nước chè xanh và mấy thứ lặt vặt thôi. Các cậu thông cảm cho bà già này nhé.

Những người trong quán im lặng. Khi nhân viên thuế về, bà lôi chõ xôi từ trong váy ra, lại xới bán bình thường. Mấy vị khách cũng vẫn ăn ngon lành.

Có lần quán đông khách, cô Chấm lại đi học, không kịp rửa đĩa bẩn, tiện tay bà kéo vạt váy lau dĩa rồi xới xôi bán tiếp. Một cán bộ nhìn thấy kêu lên:

- Ơ cái bà này ! Sao lại lấy váy lau đĩa. Mất vệ sinh thế ?

Bà cười giả lả:

- Cái nhà ông chết tiệt ! Váy người ta mới giặt từ hôm qua (!)...

Rồi mọi việc lại như không có gì xảy ra.

Một hôm, phát hiện bà Chậm mang đồ lễ ra ngôi miếu sau nhà ông Hữu. Ba thằng chúng tôi nấp sau miếu canh me. Nhìn qua khe cửa ngang của miếu, thấy trên bàn thờ đặt đĩa xôi đậu, trên có con gà luộc nhỏ, cạnh là nải chuối và cút ruợu. Bụng chúng tôi réo lên, cồn cào. Khi bà cúi xuống lạy, tôi thò tay rinh nải chuối. Lần hai rinh đĩa xôi và con gà, lần ba rinh cút ruợu. Do bàn thờ cao, bà quỳ thấp, mắt lại lim dim khấn vái nên chúng tôi lấy, bà không hề hay biết.

Hai thằng mang chiến lợi phẩm đi tắt qua rào ra bờ sông trước. Tôi nán lại xem thái độ bà thế nào. Sau khi khấn vái, cầu nguyện khá lâu, bà đứng dậy thắp tuần nhang cuối cùng. Mắt bà trợn tròn nhìn lên bàn thờ. Bà cứ ú ớ, ú ớ...rồi lùi dần, lùi dần và chạy mất. Chắc bà nghĩ thần hiển linh ăn hết đồ lễ rồi. Cả bọn được bữa liên hoan ngon chưa từng thấy. Hồi đó, chúng tôi mới lên chín, lên mười.

Chuỵện này tất cả đều giữ bí mật, không kể với ai. Nếu bà biết, chắc bà chửi hàng năm trời là ít. Bà Chậm cũng im lặng. Có lẽ bà sợ.

Tôi đi bộ đội, nhiều chuyến về quê. Chuyến nào cũng ghé thăm bà và cô Chấm. Mấy lần tôi suýt nói với bà chuyện đó, sau lại thôi. Thà cứ giữ nó trong bí mật lại hơn. Bà mất cũng đã mấy chục năm. Sự nghiệp bán xôi được giao lại cho cô Chấm. Cô Chấm không lấy chồng, ở vậy đến giờ.

Chuyến ra bắc vừa rồi, tôi ghé thăm Chấm. Nghe cô bảo sẽ bán nhà về quê vì ở đây một thân, một mình, lúc ốm đau không ai chăm sóc. Mới hơn sáu mươi tuổi mà trông cô như bà lão bảy mươi. Cô giống y như bà Chậm.

Bà Chậm, bà Cà, ông Bối, cô Sật, cô min Phồ... là những nhân vật làm lên giai thoại vui của cái làng Diêm Điền xưa, giống như binh Chức, Chí Phèo, Thị Nở của làng Vũ Đại vậy.