Bỏ cộng điểm IELTS: Học sinh lo mất lợi thế, chuyên gia đề xuất lộ trình

IELTS có nên được cộng điểm khi xét tuyển đại học?

Dự thảo tuyển sinh 2027 dự kiến không cho các trường tự quy định điểm cộng chứng chỉ, khiến học sinh, phụ huynh lo kế hoạch học tập và xét tuyển được chuẩn bị nhiều năm có thể bị đảo lộn.

Học IELTS 3 - 4 năm, học sinh lo kế hoạch bị đảo lộn

Những ngày qua, thông tin dự thảo quy chế tuyển sinh đại học với nhiều điều chỉnh, trong đó có việc dự kiến không cho các trường tự quy định điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, khiến nhiều phụ huynh, học sinh, đặc biệt là học sinh 2K9, quan tâm.

Theo dự thảo Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến, quy định này dự kiến áp dụng từ kỳ tuyển sinh đại học năm 2027. Khi đó, các trường không được tự quy định điểm cộng cho chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung; điểm ưu tiên khu vực, đối tượng chính sách vẫn được giữ. Dự thảo cũng đề xuất năm 2027 mỗi ngành, chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển và từ năm 2028 ti ếp tục giảm, dự kiến còn 1 phương thức.

Đáng chú ý, thời điểm lấy ý kiến dự thảo chỉ kéo dài đến ngày 23/9. Như vậy, nếu được giữ theo hướng đang đề xuất, học sinh lớp 12 năm nay sẽ là một trong những nhóm đầu tiên chịu tác động trực tiếp khi bước vào kỳ tuyển sinh đại học năm 2027.

Cô Phạm Thị Thanh Hải, chuyên gia tư vấn giáo dục, cho biết, sau khi có thông tin về dự thảo, nhiều phụ huynh, học sinh liên hệ trong tâm trạng bối rối, lo lắng vì dành nhiều năm xây dựng kế hoạch học tập, lựa chọn ngành và trường đại học dựa trên các phương thức tuyển sinh đang được áp dụng. IELTS cũng là một phần trong kế hoạch của không ít học sinh, nhất là những em định hướng vào các ngành, chương trình có sử dụng tiếng Anh.

Theo cô Hải, khi vào lớp 10, học sinh có khoảng ba năm để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học. Từ thời điểm này, nhiều gia đình bắt đầu định hướng nghề nghiệp, tìm hiểu trường, tổ hợp và phương thức xét tuyển để xây dựng lộ trình học tập. Vì vậy, những thay đổi về phương thức xét tuyển hay cách sử dụng chứng chỉ cần được thông tin đủ sớm để học sinh có thời gian thích ứng.

Học sinh Cao Tuệ Nhi, lớp 12, cho rằng việc điều chỉnh chính sách có thể hướng tới sự công bằng, nhưng cách áp dụng với những học sinh đang trong quá trình chuẩn bị khiến em băn khoăn. “Khi nghe thấy thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc bỏ cộng điểm IELTS trong kỳ tuyển sinh năm học tới thì em cảm thấy đây là quyết định có sự công bằng, nhưng mà cách áp dụng thì nó chưa thật sự hợp lý với các bạn học sinh hiện nay”.

Theo Tuệ Nhi, điều kiện tiếp cận IELTS giữa học sinh ở các khu vực cũng khác nhau. Có những học sinh ở thành phố có điều kiện và thời gian học, thi chứng chỉ, trong khi nhiều học sinh ở xa có thể chưa có cơ hội tiếp cận. “Em vẫn cảm thấy khá thiệt thòi cho các bạn học IELTS và đã chuẩn bị rất lâu như em. Có rất nhiều bạn, gia đình đã chuẩn bị cho các bạn ấy học từ năm cấp hai và đến tận bây giờ khi nghe thấy thông tin bỏ cộng điểm IELTS thì đôi phần cũng hơi hụt hẫng và khá là bối rối về cái quyết định khá là gấp rút của Bộ”.

Từ góc nhìn của học sinh lớp 12, điều khiến các em lo không chỉ là mất một khoản điểm cộng, mà còn là sự thay đổi của kế hoạch đã được chuẩn bị trong thời gian dài. Tuệ Nhi cho rằng nếu chính sách thay đổi, học sinh cần có một khoảng thời gian chuyển tiếp đủ dài. “Em nghĩ là nếu Bộ Giáo dục có lộ trình thay đổi, có thể là tối thiểu ba năm thì học sinh sẽ có thời gian chuẩn bị lâu hơn và tinh thần cũng sẽ luôn sẵn sàng hơn cho kỳ thi trung học phổ thông quốc gia này”.

Phụ huynh muốn có lộ trình, chuyên gia đề xuất lùi 2029

Không chỉ học sinh lớp 12, những gia đình có con đang học THPT cũng quan tâm đến tính ổn định của chính sách tuyển sinh.

Anh Cao Quốc Tuấn, phụ huynh có con học lớp 12 tại Long Biên, cho biết gia đình bắt đầu cho con học IELTS từ lớp 9. Đến nay, con anh đã thi IELTS khoảng 2-3 lần, đạt 7.5 và gia đình vẫn dự định tháng 10 cho con thi lại với mục tiêu 8.0.

Con anh định hướng các ngành liên quan đến tiếng Anh, trong đó có sư phạm tiếng Anh và ngôn ngữ Anh. Vì vậy, IELTS vừa là quá trình học ngoại ngữ, vừa được gia đình tính đến trong kế hoạch xét tuyển đại học.

Anh Tuấn thừa nhận học tiếng Anh có giá trị lâu dài, nhưng với nhiều gia đình, việc chứng chỉ có thể tạo lợi thế trong tuyển sinh cũng là một động lực quan trọng. Nếu quy định thay đổi khi học sinh đã đầu tư nhiều năm, các em có thể thất vọng vì kết quả đạt được không còn tạo ra lợi thế như kỳ vọng ban đầu.

“Tôi mong muốn rằng nếu có thay đổi thì cần có một lộ trình để các con có sự chuẩn bị. Bởi đây không phải là câu chuyện của một năm, mà gia đình đã nhìn trước 3-4 năm để xây dựng lộ trình cho con”.

ThS. Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, cho rằng mọi thay đổi trong chính sách tuyển sinh cần có lộ trình đủ dài để học sinh chuẩn bị. Theo ông, nếu thay đổi cách sử dụng IELTS, giải học sinh giỏi và các thành tích tương tự, nên có lộ trình khoảng 3 năm, chẳng hạn áp dụng từ năm 2029, để học sinh có thể chủ động xây dựng kế hoạch học tập ngay từ đầu THPT.

Với học sinh 2K9, vấn đề được đặt ra ở thời điểm này càng đáng chú ý bởi năm 2027 chính là năm các em dự kiến tham gia tuyển sinh đại học. Trong khi đó, dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi ban hành.

Cô Phạm Thị Thanh Hải cho rằng vấn đề cần nhìn rộng hơn việc “bỏ cộng điểm IELTS”. Nếu một trường không còn cộng điểm chứng chỉ theo cách trước đây thì điều đó không đồng nghĩa IELTS mất hoàn toàn giá trị trong tuyển sinh hay trong học tập.

Một số trường đại học trong những năm qua có phương án quy đổi IELTS sang điểm môn tiếng Anh hoặc sử dụng chứng chỉ trong các phương thức xét tuyển phù hợp. Cách quy đổi, điều kiện áp dụng và mức điểm giữa các trường không giống nhau, vì vậy học sinh cần theo dõi đề án tuyển sinh chính thức của từng trường thay vì chỉ dựa vào thông tin “bỏ điểm IELTS”.

Về phía Bộ GD-ĐT, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết nếu một ngành, một trường xác định năng lực tiếng Anh là yêu cầu đối với người học thì chứng chỉ tiếng Anh cần được đưa vào tiêu chí xét tuyển phù hợp. Với những ngành không yêu cầu năng lực tiếng Anh, việc cộng thêm điểm chứng chỉ có thể tạo bất lợi cho các thí sinh khác.

Bộ trưởng cho biết Bộ không bắt buộc các trường phải sử dụng hay không sử dụng chứng chỉ tiếng Anh, bởi đây thuộc quyền tự chủ của các trường; tuy nhiên, nếu các trường sử dụng, Bộ sẽ quy định về mức điểm cộng. Bộ cũng tiếp tục lắng nghe ý kiến chuyên gia để hoàn thiện vấn đề này.

Học tiếng Anh để có năng lực thực sự, không chỉ để lấy điểm

Từ thực tế tư vấn cho học sinh, cô Hải cho rằng phụ huynh không nên hiểu việc dự kiến thay đổi cách cộng điểm là lý do để dừng việc học IELTS. Điều quan trọng là xác định mục tiêu học tiếng Anh từ đầu: năng lực sử dụng ngôn ngữ, khả năng học tập bằng tiếng Anh, đọc tài liệu, nghiên cứu và phục vụ công việc sau này.

“Chúng ta phải hiểu IELTS ở đây là cái con học để có năng lực thực sự, vốn kỹ năng, đồng thời để có thể học tập, đọc tài liệu, nghiên cứu ở đại học và sau khi ra trường xin việc làm. Nó là một năng lực tiếng Anh rất tốt cho các con, đồng thời còn là một điều kiện cần trong một số ngành đào tạo liên quan đến ngoại ngữ”.

Theo cô Hải, nếu học sinh chỉ chờ đến thời điểm xét tuyển mới tính chuyện học và thi chứng chỉ thì có thể không đủ thời gian. Ngược lại, nếu tiếng Anh được coi là một năng lực cần thiết trong quá trình học tập và nghề nghiệp, việc học từ lớp 10 sẽ vẫn có ý nghĩa, kể cả khi cách tính điểm trong tuyển sinh thay đổi.

Một số chuyên gia cũng lưu ý rằng học sinh 2K9, 2K10 và phụ huynh ở thời điểm này cần bám vào thông tin chính thức, tìm hiểu phương thức xét tuyển của các trường, ngành học và yêu cầu đầu vào thay vì chạy theo từng thông tin mới xuất hiện. Vì tiếng Anh đối với ngành nghề gì ở thời điểm hiện tại, nhất là trong cuộc cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo, càng quan trọng để chúng ta có một năng lực thực sự.

Với học sinh đang ở giữa quá trình chuẩn bị, điều được phụ huynh và học sinh đặt ra không chỉ là giữ hay bỏ một khoản điểm cộng, mà là cần sự ổn định và khả năng dự đoán của chính sách. Một lộ trình đủ dài sẽ giúp các em biết mình cần học gì, thi gì và chuẩn bị theo hướng nào, thay vì phải thay đổi kế hoạch vào thời điểm đã cận kỳ thi và xét tuyển đại học.

Hiện dự thảo tuyển sinh đang được Bộ GD-ĐT lấy ý kiến đến hết ngày 23/9. Nếu được ban hành theo hướng hiện nay, quy định mới dự kiến có hiệu lực từ năm 2027 - đúng thời điểm học sinh 2K9 bước vào kỳ tuyển sinh đại học. Vì vậy, trong thời gian chờ quy định chính thức, việc học sinh và phụ huynh căn cứ vào đề án tuyển sinh đã được công bố, yêu cầu thực tế của ngành học và năng lực tiếng Anh cần thiết sẽ giúp hạn chế việc thay đổi kế hoạch chỉ vì những thông tin chưa phải quyết định cuối cùng.