Cầm tinh con đỉa

Không nhớ mình đã đọc ở đâu, có nhà văn nói, hầu như mỗi cộng đồng, làng xã, công ty, xí nghiệp, hợp tác xã… đều “đóng góp” cho xã hội một ngườikhông bình thường. Nhẹ thì bị đàm tiếu sau lưng. Nặng thì bị đem ra làm trò cười cho thiên hạ. Những cá nhân thuộc nhóm này thường không ý thức được điều đó. Nếu biết họ đã tự điều chỉnh hành vi cho nó “nhờ nhờ” lẫn vào đám đông. Một số khác phản ứng cực đoan, càng giãy giụa lại càng bị mọi người châm chọc.

Lúc mình đi học trong lớp cũng có một cậu bạn bị gọi là “thằng thím”. Giữa sân trường mà cứ hét toáng lên “thím Hùng ơi”. Hùng cũng chẳng thèm bận tâm. Cậu ta học rất giỏi. Mấy năm liền làm bí thư chi đoàn.

Hồi mình mới về một công ty nhận việc, được cử đi mua văn phòng phẩm cho cơ quan. Mình chọn một số mặt hàng giá hơi cao, nhưng của các hãng uy tín. Anh kế toán trưởng nhìn mình phân bua: “Em cứ lên xin “dì” ký nháy vào đây thì anh thanh toán ngay”. Hóa ra ông giám đốc bị gọi là “dì ghẻ”.

Riêng những người cầm tinh con… đỉa thì mình gặp hơi bị nhiều. Chị Mùi là một ví dụ. Đấy là thời gian mình làm cho một công ty của Nhật, xây dựng cơ sở hạ tầng. Cậu bạn mình kể, khi phỏng vấn, có một chị khoe đang giám sát toàn những công trình trọng điểm: khách sạn mấy chục tầng, bể bơi, đường lấn biển… Chị nói đã có bằng kỹ sư xây dựng và có kinh nghiệm gần hai chục năm. Ông giám đốc dự án hỏi lúc nào chị có thể bắt đầu làm cho công ty. Chị trả lời: “ngay ngày mai”. Người giỏi giang quan trọng thế mà đi là đi được ngay. Ai cũng buồn cười. Nhưng công ty đang cần người ra giám sát hiện trường. “Nổ” mà được việc thì không ảnh hưởng đến hòa bình thế giới.

Gần hai chục “đấng mày râu” tốt nghiệp đại học xây dựng làm ngoài công trường mà không thấy chị Mùi cùng khóa với ai. Hỏi tên thầy dạy môn “sức bền” hay “kết cấu” đều quanh co, ú ớ. Nói chẳng trúng tên nào. Người Nhật thực dụng, họ không cần kiểm tra bằng cấp. Giám sát thì chỉ cần đọc được bản vẽ và biết đúng mác gạch, vữa, bê tông. Kiến thức đó thì chị Mùi chắc như cua gạch. Có lần trong lúc trà dư tửu hậu, ông giám đốc nửa đùa nửa thật bảo: “sai lầm lớn nhất của tôi là nhận bà Mùi vào công ty”. Giá mà chị làm ăn tắc trách, nhận tiền của bên B, B phẩy thì đành một lẽ. Đằng này đám thi công sợ chị một phép. “Sắt không thiếu một que, tre không thiếu một cọc”. Sai thì dỡ ra làm lại, không oong đơ gì hết. Đổ bê tông cần người giám sát qua đêm, mưa phùn gió bấc. Đám đàn ông viện đủ mọi lý do. Chị Mùi xung phong ở lại. Mớ rau muống tranh thủ mua cho chồng con từ sáng trước khi đi làm héo rũ ở giỏ xe.

Buổi sáng, khi tất cả mọi người đã yên vị trên xe chuẩn bị ra công trường thì chị mới hớt hải lao xe máy vào ga-ra. “Đợi chị vớ…i..i”. Ba mươi phút trên xe chị “cà lảm” chiếm micro. Phân trần, thanh minh kể tội chồng con - Cả “một lũ” ở nhà mà cứ đợi chị mang thức ăn về. Toàn phải tranh thủ ghé qua chợ từ sớm. Cậu lái xe đá “đểu”: “Xe của chị Mùi hình như lắp ống bô Tàu. Nghe khọt khẹt”. Thế là có thêm một bài giải thích nguồn gốc xuất xứ “con” xe. Nghe thêm được hàng tá tên lạ hoắc, toàn bạn bè chị đi buôn xe từ bãi rác Nhật mang về. Chuyện học hành thi cử của trẻ con, chuyện thay sách giáo khoa, chuyện đóng góp quỹ phụ huynh, học thêm học nếm… không ai xen vào được lời nào. Lái xe bảo: “Khi nào công ty thanh lý con xe này em chỉ mua mỗi cái radio-cassette. Mới kính coong, chưa bao giờ sử dụng.” Có lần cả xe phẫn nộ: “nếu chị Mùi còn tiếp tục “mở máy” thì sẽ dừng xe bắt chị xuống đi bộ ra công trường”. Thế là bù lu bù loa, chao ôi là nước mắt. Ông giám đốc dự án bị chị xin gặp riêng, trình bày “thái độ “phân biệt đối xử” của những người đồng nghiệp”. Hơn một tiếng đồng hồ không giải quyết xong. Giám đốc họp toàn bộ nhân viên. Yêu cầu để chị Mùi được “tự do ngôn luận”. Ai “đẩy” chị Mùi tới gặp sếp lần nữa sẽ bị đuổi việc”.

Cũng có lần chị Mùi đọc sai bản vẽ. Đường thoát nước đã đặt xong mấy chục mét ống phải nhấc hết lên. Đám kỹ sư ngâm nga “Thôi rồi Mùi ơi!”. Thế mà chị “thoát hiểm”. Ông kỹ sư trưởng chịu trận đầu tiên. Với vốn tiếng Anh nói to tay như tập tạ, chị bắt ông nghe hai tiếng đồng hồ về hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan, điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội… Ông xua tay bảo thôi, chị vẫn nói. Ông giơ hai tay lên trời đầu hàng, chị vẫn nói. Ông bỏ đi chị chạy theo sau tiếp tục nói”. Giám đốc Dự án sợ chị sẽ lại đến tìm mình phân trần, liền nháy mắt ra hiệu cho kỹ sư trưởng gật đầu cho chị ở lại.

Có lần mình phát nhầm tiền lương cho chị. Hình như thừa ra mấy chục đô. Cuối tháng cân đối sổ mình mới phát hiện ra sai. Gặp riêng, đề nghị chị cho xin lại. Ngay sau đó mình ân hận. Lẽ ra khoản tiền đó dùng để “đóng học phí ngu” thì không bị nghe chị lên lớp về chuyên môn nghiệp vụ, về thái độ phục vụ của bộ phận hành chính, về những bữa cơm trưa chị về chậm vài chục phút mà không có ai để phần. (Trong văn phòng có luật bất thành văn, kỹ sư về chậm mười năm phút nghĩa là đi ăn trưa với bên thi công). Nói chung sau này mình tránh không để xảy ra sai sót. “Tránh “dê” chẳng xấu mặt nào”. Nhưng đám bảo vệ, lái xe, tạp vụ không chịu buông tha cho chị. Ủng và mũ nhựa bảo hiểm và khăn bịt mặt của chị luôn “không cánh mà bay”.“Tôi vừa để đây xong mà bây giờ không thấy đâu”. Tụi chúng xúm vào hỏi han, thật không? thật không? hay chị để đâu rồi quên. Sau đó một đứa chạy vào quát to: “Chị vứt ở ngoài phòng bảo vệ, rồi lại vào bếp tìm. Đã thế lại còn to mồm”. Chị cười cười xin lỗi. Cũng không nhớ ra mình để ở đâu thật!

Chẳng gì thì mình cũng lớn tuổi gần nhất công ty (tất nhiên là vẫn thua chị Mùi và mấy anh kỹ sư gộc). Nhiều khi mình hay bảo bọn trẻ: Nghĩ thế này đi cho thoải mái. Chúng mình may mắn hơn chồng chị Mùi. Đừng cố tình trêu chọc chị ấy làm gì. Chị ấy cáu một thì tụi mình chịu đựng hai ba. Bọn chúng nhao nhao đề nghị công ty phong cho chồng chị Mùi danh hiệu “Người chồng ưu tú”. Ngày liên hoan kết thúc dự án, công ty mời cả phu quân phu nhân. Tụi mình xúm lại hỏi thăm “có bí quyết gì không?”. Anh bảo “Tớ là bình vôi. Đỉa dai đến đâu gặp bình vôi cũng… ngọng”. Chẳng biết “bình vôi” có nghĩa là gì.

Thanh Chung