Chuyện tình thời “Quyết tử”

Cứ đến những ngày này, khi phố phường Hà Nội bừng lên sắc cờ đỏ kỷ niệm ngày Toàn quốc Kháng chiến, bà Nguyễn Bích Thảo lại thấy lòng phơi phới. 66 năm sau những ngày Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, ký ức của một thời bom đạn nhưng tràn đầy sự lãng mạn và hào hoa lại ùa về…

Biểu tượng ngày thống nhất

Trong căn nhà nhỏ ấm áp trên khu phố Nhà Binh (Lý Nam Đế - Hà Nội), lật giở lại những bức thư còn thẫm màu mực Cửu Long, những kỷ vật tháng ngày xông pha nơi lửa đạn, bà Nguyễn Bích Thảo lại thấy bồi hồi. Với bà, đây là tài sản, là kỷ vật lớn nhất cuộc đời, đôi mắt già nua chợt nhòe như đi vì xúc động...

Bà Nguyễn Bích Thảo.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng. 16, 17 tuổi, cả ba chị em Nguyễn Bích Thảo được người anh trai giác ngộ, đã tham gia Ban Thanh vận thành Hoàng Diệu, vận động thanh thiếu niên gia nhập các Hội Cứu quốc, rải truyền đơn, vận động chị em phụ nữ chợ Đồng Xuân ủng hộ Việt Minh...

Năm 1946, thực dân Pháp bội ước, tái chiếm Hà Nội. Trong những ngày Thủ đô chìm trong khói lửa chiến tranh, Hà Nội bước vào một cuộc tản cư. Cha mẹ lên Việt Bắc, giống như bao thanh niên Hà thành ngày ấy, ba cô tiểu thư phố Hàng Nguyễn Bích Tần, Nguyễn Bích Hạnh và Nguyễn Bích Thảo tình nguyện ở lại chiến đấu bảo vệ Thủ đô yêu dấu.

Có một sự kiện hy hữu mà bây giờ khi kể lại bà Thảo vẫn còn xúc động, cảm giác phấn chấn, tự hào như còn vẹn nguyên. Trong ngày Tổng khởi nghĩa, Nguyễn Bích Thảo vinh dự được chọn là hình ảnh tượng trưng cho sự thống nhất đất nước. Bà Thảo được mặc quần trắng, áo dài tím - biểu tượng của Trung Kỳ. Hai người nữa, 1 người vận áo bà ba Nam Bộ và một người mặc quần áo tứ thân, chít khăn mỏ quạ của Bắc Kỳ rồi diễu hành qua nhiều con phố của Hà Nội.

“Là chiến sĩ cảm tử, trước quân thù không chùn bước, dưới bom đạn kẻ thù không run sợ…Nhưng khi được chọn là biểu tượng, hình ảnh tượng trưng cho sự thống nhất đất nước, diễu hành qua nhiều con phố Hà Nội, tôi vô cùng hồi hộp và lo sợ, trái tim như muốn bứt ra khỏi lồng ngực. Buổi sáng hôm đó, khi đoàn diễu hành qua các con phố, người dân hai bên đường vẫy hoa chào đón nồng nhiệt, lòng mỗi người chúng tôi phấn chấn vô cùng. Niềm tin và hy vọng vào một ngày đất nước được thống nhất trào dâng mãnh liệt”, bà Thảo tâm sự.

Khi gia nhập Trung đoàn Thủ đô, cả ba chị em đều xác định sẽ “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Họ đứng trước cờ Đảng làm Lễ tuyên thệ sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Mỗi người được nhận một lá cờ đỏ sao vàng, lá cờ sẽ được phủ lên những chiến sĩ cảm tử nếu họ hy sinh.

Bà Thảo bồi hồi nhớ lại: “Ngày ấy, đứng trước cờ đỏ sao vàng trang nghiêm, lòng chúng tôi trào dâng một cảm xúc mãnh liệt. Trái tim rực lửa tuổi 20 chỉ muốn được cống hiến cho Tổ quốc, bảo vệ Thủ đô Hà Nội, kìm chân giặc Pháp để Bác Hồ và Trung ương rút lên chiến khu an toàn...dẫu có phải hy sinh thân mình”.

Mùa Đông năm 1946, Hà Nội chìm trong khói lửa đạn bom. Mỗi góc phố, ngôi nhà đều trở thành chiến địa khốc liệt. Ác liệt nhất là trận đánh ở Đồng Xuân ngày 14-2-1947. 3 chị em mỗi người được phân công một nhiệm vụ, Nguyễn Bích Thảo vừa chiến đấu vừa làm nhiệm vụ cứu thương. Vai mang túi cứu thương, tay cầm súng, lựu đạn…thoắt ẩn thoắt hiện dưới làn mưa bom bão đạn của kẻ thù, tấm gương chiến đấu anh dũng của Nguyễn Bích Thảo từng được kể trong cuốn “Những người cảm tử” - Nhà xuất bản Hà Nội.

Nhà có 6 cảm tử quân

“Lớp thanh niên chúng tôi ngày ấy ai cũng một lòng, quyết chiến đấu để bảo vệ Thủ đô, để Hà Nội sớm yên tiếng súng, để gia đình được đoàn tụ…”, bà nói tiếp. “Thế còn tình yêu của ông bà ngày ấy - nó được ví như được một huyền thoại, một phần không thể tách rời lịch sử?”, tôi đột ngột ngắt lời. Bà Thảo cười hiền, vẫn e ấp như thuở 20 ngày ấy: Cũng thật tình cờ, 3 chị em tôi khi làm nhiệm vụ ở Liên khu I đã gặp được 3 chiến sĩ cảm tử quân ở khu 2 Đông Thành và khu 3 Đông Kinh Nghĩa Thục. Mà lạ và thú vị hơn, bà mối, ông mai của chúng tôi lại là những em vệ út (những thiếu niên cảm tử, tình nguyện ở lại bảo vệ Thủ đô).

Tôi còn nhớ, trong các em vệ út có Thuyết và Hải Long là nhiệt tình ghép tôi và một chiến sĩ cảm tử tên Đỗ Đình Sửu. Chiến tranh ngày càng ác liệt, lúc đó tôi nghĩ, nghiệm vụ cao cả bây giờlà chiến đấu để bảo vệ Thủ đô nên tình cảm cũng chỉ dừng lại ở sự...cảm mến. Mặc dù đơn vị của chúng tôi chỉ cách có một quãng đường ngắn nhưng vì nhiệm vụ, không thể gặp nhau. Tất cả thư từ, trao đổi hay những lời nhắn gửi đều do các em vệ út làm giao liên.

Và sau này khi nhớ lại, những người chiến sĩ cùng đơn vị của họ ngày ấy vẫn tự hào kể, dưới mưa bom bão đạn, họ là những người con kiên trung, bất khuất nhưng cũng thật lãng mạn và hào hoa - biểu tượng đẹp cho lớp thanh niên Hà thành ngày ấy.

9 năm dài đằng đẵng chờ đợikhông một lời nhắn, không một dòng thư. Họ vẫn chờ đợi nhau trong niềm tin vào ngày mai chiến thắng. Họ sống, chiến đấu và lao động hết mình và hy vọng một ngày mai đoàn tụ...

Đúng như lời hẹn ước trước ngày chia tay khi Trung đoàn Thủ đô rút khỏi Hà Nội, năm 1954, trong đoàn quân tiến về tiếp quản Thủ đô, 3 chàng trai cảm tử quân đã gặp lại 3 cô gái của Liên khu I. Niềm vui của họ như vỡ òa trong ngày hội ngộ. Một kết thúc có hậu là những đám cưới giản dị, nhưng ấm áp và ý nghĩahọ còn chụp ảnh cưới tại bờhồ Hoàn Kiếm. Chị cả Bích Tần lập gia đình với chiến sĩ cảm tử quân - đại tá Nguyễn Đình Thụ. Bích Hạnh nên duyên với đại tá Phạm Thư Chương, nguyên Chính ủy sư đoàn 395 Quân khu 3. Nguyễn Bích Thảoxây dựng gia đình vớicảm tử quân Đỗ Đình Sửu.

Thế làcó một gia đìnhở Hà Nội có tới6chiến sĩ cảm tử quân. Thật hiếm!

“Sau ngày cưới một thời gian ngắn, nhà tôi lại lên đường vào Nam chiến đấu. Tình cảm, nhớ nhung lại dồn cả vào những lá thư gửi ra tiền tuyến, gửi về hậu phương. Ngày ấy, chiến tranh nên mỗi lần đem thư bưu điện là mỗi lần hồi hộp chờnhận thư hồi âm. Xa xôi cách trở là thế, nhưng chúng tôi cũng đã gửi cho nhau được gần 1 nghìn bức thư. Có lẽ đây cũng là một kỷ lục”, bà Thảo nhớ lại.

Sau ngày nhận được tin ông hy sinh trong trận đánh tại huyện Hương Trà - Thừa Thiên Huế, bà Thảo đã là mẹ của 4 đứa con, nén chặt đau thương, bà gượng dậy bằng nghị lực và tinh thần của một người chiến sĩ cảm tử. Cũng có nhiều người đến xin được làm bạn, cùng bà nuôi dạy các con. Nhưng bà một mực từ chối, thủ tiết thờ chồng nuôi con.

Và những lúc yếu lòng nhất, bà Thảo lại giở những lá thư của ông, với bà nó là nguồn sức mạnhgiúp cho con người luôn vững vàng trước những đau thương mất mát. Bà tự hào, bản gốc của hàng trăm lá thư này giờ đang được lưu giữ ở Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam để thế hệ trẻ hôm nay biết được rằng, trong khói lửa đạn bom, những người con ưu tú của Hà Nội vẫn sống, vẫn yêu, tình yêu đôi lứa gắn chặt trong tình yêu đất nước tạo thành sức mạnh chiến thắng mọi kẻ thù.

Việt Hà