Công nghệ Việt giải bài toán cho nông nghiệp xanh, bền vững

Tại Ngày hội Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Tây Ninh năm 2026, nhiều doanh nghiệp, đơn vị đã giới thiệu các giải pháp, công nghệ xanh phù hợp với điều kiện của tỉnh và sẵn sàng chuyển giao.

Biến lục bình thành phân bón

Ông Nguyễn Văn Dạn, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Hữu cơ Giá thể Lục bình Nguyễn Văn Dạn, cho biết, công ty đã phát triển giải pháp xử lý lục bình, nguồn phế phẩm đang gây nhiều vấn đề tại địa phương, đồng thời tận dụng nguồn nguyên liệu này để tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế.

“Đây là hướng tiếp cận theo mô hình tuần hoàn, biến lục bình - nguồn phế phẩm dư thừa thành nguyên liệu phục vụ sản xuất nông nghiệp”, ông Dạn chia sẻ.

Từ khoảng 10 tấn lục bình ban đầu, nguyên liệu được xay nhuyễn, xử lý với nước vôi, sau đó ép tách nước, thu được khoảng 1 tấn bã. Phần bã này tiếp tục được bổ sung men vi sinh và ủ để tạo thành phân bón.

Theo ông Dạn, hệ thống giúp giảm khoảng 90% sức lao động trong quá trình xử lý. Việc giảm chi phí nhân công giúp nâng hiệu quả kinh tế của giải pháp, từ đó tạo điều kiện để xử lý lục bình với quy mô lớn hơn.

Sản phẩm sau khi ủ có thể sử dụng cho nhiều loại cây trồng. Phân có hàm lượng dinh dưỡng cao, đồng thời giúp giữ ẩm, làm đất tơi xốp và thông thoáng, tạo điều kiện cho hệ vi sinh vật phát triển và rễ cây sinh trưởng.

Sấy cá, nông sản bằng năng lượng mặt trời

Trong khi đó, máy sấy năng lượng mặt trời của ITS được phát triển từ đề tài do Sở KH&CN TP.HCM đặt hàng năm 2017, xuất phát từ nhu cầu sấy cá của Hợp tác xã Thủy sản Tương Lai ở Củ Chi.

ThS Phan Văn Hiệp, giảng viên Trường Đại học Văn Hiến, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Thông minh ITS, cho biết công nghệ sử dụng bộ thu nhiệt năng lượng mặt trời để tạo nhiệt cho quá trình sấy, kết hợp hệ thống tách ẩm giúp sản phẩm có thể được sấy ở nhiệt độ thấp hơn. Khay sấy có khả năng xoay giúp sản phẩm khô đồng đều, trong khi công nghệ UVC hỗ trợ kiểm soát vi sinh vật và an toàn thực phẩm.

Không chỉ thay thế phương pháp phơi phụ thuộc vào Thời tiết, hệ thống còn giúp giảm một phần điện năng tiêu thụ nhờ tận dụng năng lượng mặt trời. Nhờ đó có thể giúp người dân ở Tây Ninh có thiết bị sấy an toàn, tiết kiệm năng lượng.

“Việc kiểm soát tốt nhiệt độ và độ ẩm cũng giúp hạn chế ảnh hưởng đến màu sắc, hình dạng và dinh dưỡng của nông sản, đồng thời giảm những rủi ro trong quá trình bảo quản sau thu hoạch”, ThS Hiệp chia sẻ.

Ứng dụng AI, AIoT trong quản lý, giám sát canh tác

Tại khu vực trưng bày của Tập đoàn Mỹ Lan và Công ty Rynan Technologies Vietnam đã giới thiệu hệ sinh thái giải pháp chuyển đổi số cho nông nghiệp, kết hợp các công nghệ như AI, AIoT và tự động hóa nhằm hỗ trợ quản lý, giám sát quá trình canh tác.

Trong đó, nền tảng số do đơn vị phát triển cho phép theo dõi các yếu tố môi trường như côn trùng, chất lượng đất và mực nước. Dữ liệu được số hóa giúp nông dân có cơ sở khoa học để điều chỉnh phương thức canh tác, chủ động ứng phó với những thay đổi của môi trường.

Đồng thời, việc kết nối thông tin cũng hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi tình hình sản xuất và đưa ra cảnh báo sớm về nguy cơ ngập mặn, dịch bệnh hoặc sự gia tăng của côn trùng gây hại.

Theo bà Trần Nguyễn Minh Anh, Trưởng phòng Marketing Tập đoàn Mỹ Lan, Tây Ninh là địa phương có thế mạnh về nông nghiệp, công nghiệp chế biến và thương mại xuyên biên giới, tạo nhu cầu ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.

“Việc chuyển đổi số cần bắt đầu từ cách tổ chức sản xuất, đưa dữ liệu và công nghệ vào quá trình canh tác thay vì chỉ tập trung ở khâu thu hoạch hoặc chế biến”, bà Minh Anh chia sẻ.

Với các hộ nông dân và doanh nghiệp tại Tây Ninh, hướng tiếp cận này có thể góp phần nâng cao năng suất, tối ưu chi phí, chuẩn hóa quy trình chế biến và tạo lợi thế khi đưa nông sản vào các thị trường xuất khẩu.

Công nghệ cần được ứng dụng xuyên suốt

Để phát triển nông nghiệp bền vững, ThS Phan Văn Hiệp cho rằng cần có sự đổi mới cả về công nghệ, phương thức canh tác và quản lý sản xuất. Khoa học, công nghệ có thể tham gia từ khâu theo dõi quá trình canh tác đến sử dụng vật tư nông nghiệp và xử lý sản phẩm sau thu hoạch.

Chẳng hạn, trong sản xuất, công nghệ có thể giúp theo dõi tình trạng cây trồng, từ đó xác định lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Đây là cơ sở để hướng đến nông nghiệp chính xác, giảm việc sử dụng quá mức phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế tác động đến đất và nguồn nước.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ còn giúp tiết kiệm nước và các nguồn lực trong sản xuất. Khi xác định được cây trồng cần gì, cần bao nhiêu và ở thời điểm nào, người sản xuất có thể sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.

“Công nghệ không chỉ nằm ở một thiết bị hay một công đoạn riêng lẻ, mà cần được nhìn nhận như một nền tảng để từng bước thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản và hướng đến nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững”, ThS Phan Văn Hiệp nhấn mạnh.

Bà Hồ Thị Diệp Thúy, Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Tây Ninh, cũng cho rằng ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp cần được triển khai xuyên suốt chuỗi giá trị, không chỉ ở khâu sản xuất.

Các giải pháp về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, IoT và tự động hóa có thể hỗ trợ quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, dự báo sản lượng cũng như tối ưu quá trình chế biến và bảo quản nông sản.

Việc ứng dụng công nghệ cũng mở ra hướng tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm chất thải và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Qua đó, công nghệ không chỉ giúp nâng năng suất mà còn góp phần giảm chi phí, giảm tác động đến môi trường và nâng giá trị nông sản, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.