Đề xuất hạn chế xe xăng dầu vào trung tâm TP.HCM và Thủ Thiêm từ đầu năm 2028

Theo dự thảo Nghị quyết Sở Xây dựng đang lấy ý kiến tổ chức, cá nhân để trình HĐND TP.HCM quy định lộ trình chuyển đổi, chính sách phát triển giao thông xanh và triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) trên địa bàn, từ 1/1/2028, TP.HCM sẽ thí điểm triển khai LEZ.

Theo dự thảo, việc triển khai LEZ sẽ chia thành nhiều giai đoạn, gắn với đầu tư, phát triển giao thông công cộng, trạm sạc; hệ thống kiểm định và giám sát khí thải...để người dân đảm bảo có phương án đi lại thay thế trước khi siết chặt điều kiện lưu thông.

Về lộ trình, TP.HCM dự kiến triển khai vùng phát thải thấp từ năm 2028 và mở rộng phạm vi áp dụng từ năm 2030. Đến năm 2045, toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn đều sử dụng năng lượng sạch.

Trong đó, giai đoạn từ đầu 2028 đến hết năm 2029, khu vực 1 sẽ thí điểm LEZ, gồm khu trung tâm hiện hữu (khu 930 ha) và đô thị mới Thủ Thiêm, với tổng diện tích khoảng 15,6 km².

Ranh giới khu vực này được xác định theo các đường Cầu Sài Gòn - Nguyễn Hữu Cảnh - Cầu Văn Thánh 2 - Cầu Thị Nghè 2 - Hoàng Sa - Võ Thị Sáu - Cách Mạng Tháng 8 - Nguyễn Thái Học - Võ Văn Kiệt - Hầm Sông Sài Gòn - Thủ Thiêm - Trần Quý Kiên - Mai Chí Thọ - Lương Đình Của - Trần Não - Cầu Sài Gòn.

Theo Sở Xây dựng, sở dĩ khu vực này được lựa chọn do có mức bao phủ giao thông công cộng dự kiến trên 95% dân số, trong bán kính 500 m, có tuyến metro số 1 đang khai thác. Đây cũng là khu vực có điều kiện triển khai hệ thống biển báo, camera giám sát.

Từ ngày 1/1/2030, TP.HCM dự kiến mở rộng LEZ sang khu vực 2, nằm trong phạm vi đường Vành đai 2, giới hạn bởi các tuyến đường Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (Quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - Cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Cầu Phú Hữu - Vành đai 2 - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội.

Việc triển khai sẽ căn cứ kết quả thí điểm, mức độ sẵn sàng của hạ tầng và khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.

Theo dự thảo, khu vực mở rộng trong giai đoạn này chỉ áp dụng khi giao thông công cộng bao phủ trên 85% dân số trong bán kính 500 m.

Cùng với đó, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào hoạt động 7 tuyến metro, với tổng chiều dài khoảng 255 km; đồng thời nâng mạng lưới xe buýt lên 300 tuyến, phủ mạng lưới xe buýt gom trên 95%.

Giai đoạn này cũng có 11 bãi đậu xe trung chuyển, kết nối với LEZ. Đồng thời phát triển khoảng 8.000 xe đạp, xe đạp điện và xe máy điện công cộng, trong đó đầu tư mới khoảng 7.300 xe...

Dự thảo cũng đưa lộ trình đến 2030, giao thông công cộng dự kiến đáp ứng khoảng 15-20% nhu cầu đi lại toàn thành phố; riêng khu vực bên trong Vành đai 2 đạt khoảng 25-35%.

Đến giai đoạn 2035 - 2039, TP.HCM dự kiến có 355 km đường sắt đô thị. Hệ thống xe buýt được tái cấu trúc theo hướng gom, giải tỏa khách tại các nhà ga; các bãi đậu xe trung chuyển và xe đạp, xe máy điện công cộng tiếp tục được mở rộng.

Cũng trong giai đoạn này, TP.HCM dự kiến thực hiện các biện pháp kinh tế, bao gồm thu phí với xe sử dụng xăng dầu lưu thông vào vùng phát thải thấp.

Dự thảo cũng xác định đặc khu Côn Đảo, xã đảo Thạnh An và các xã phường Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ (khu vực Cần Giờ cũ) là những địa bàn ưu tiên chuyển đổi giao thông xanh, nhằm bảo vệ hệ sinh thái, môi trường.

Trong đó, từ ngày 1/1/2028, vùng bảo vệ nghiêm ngặt phát thải sẽ được triển khai tại đặc khu Côn Đảo và xã đảo Thạnh An.

Từ ngày 1/1/2030, vùng hạn chế phát thải sẽ được áp dụng tại 4 xã phường Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ.

Về lộ trình chuyển đổi phương tiện, dự thảo quy định từ ngày 1/1/2027, xe buýt nội tỉnh lưu thông trên địa bàn TP.HCM phải sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường.

Các loại ô tô, xe gắn máy của cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập khi đầu tư mới hoặc đến hạn thay thế, phải sử dụng năng lượng sạch.

Từ năm 2030, taxi và xe máy công nghệ chở hàng hóa, hành khách phải sử dụng năng lượng sạch. Đến năm 2045, phương tiện giao thông đường bộ lưu thông trên địa bàn TP.HCM phải sử dụng năng lượng sạch, bao gồm cả xe đặc thù.

Dự thảo đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ để người dân, doanh nghiệp chuyển đổi xe. Trong đó, ngân sách Thành phố dự kiến hỗ trợ mua xe sử dụng năng lượng sạch và một số chi phí liên quan.

Hỗ trợ kinh phí kiểm định khí thải lần đầu đối với xe máy; miễn phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè tại các vị trí được chấp thuận, để bố trí trạm sạc điện, cấp năng lượng và các điểm phục vụ phương tiện xanh.

Thành phố cũng ưu tiên quỹ đất phát triển trạm sạc điện, bãi đậu xe, điểm trung chuyển và kết nối với hệ thống vận tải hành khách công cộng.