Gian nan chữ viết thời đại số

Cũng nhờ thế mà nhìn vào những dòng chữ một người viết ra, chúng ta phần nào đoán biết được con người họ và trong một số trường hợp, việc phân tích chữ viết thậm chí còn giúp cảnh sát tìm ra thủ phạm trong các vụ án hình sự. Tuy nhiên có một điều bất ngờ là gần đây không ít cơ quan chính phủ các nước, trong đó có Cục điều tra bang Georgia ở Mỹ lại quyết định đóng cửa bộ phận phân tích chữ viết tay sau 20 năm hoạt động. Nguyên nhân được họ đưa ra là trong những năm gần đây, việc phân tích chữ viết tay không còn quan trọng như xưa và nó chỉ thực sự hữu ích trong các vụ án liên quan đến giả mạo giấy tờ, chữ ký mà thôi. Thêm vào đó, ở thời đại công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, khi smartphone, máy tính bảng đang khiến cho việc giao tiếp giữa con người trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn thì một câu hỏi được đặt ra là liệu chữ viết tay có còn vai trò gì hay sẽ dần biến mất khỏi cuộc sống của con người?

Thuật xem tướng chữ là môn khoa học chuyên nghiên cứu chữ viết tay của con người và được sử dụng chủ yếu vào các vấn đề liên quan đến tâm lý con người. Ông Kathi McKnight - một nhà nghiên cứu tướng chữ và cũng là tác giả của nhiều cuốn sách viết về vấn đề này cho rằng chữ viết có thể tiết lộ khoảng 5000 điều về bản chất thực sự, kể cả sự phức tạp trong tính cách của con người. Thực ra chữ viết có được là do sự điều khiển của não bộ. Chính các xung thần kinh từ não điều khiển bàn tay cầm bút và viết lên giấy. Cũng theo ông Kathi, chúng ta không thể tìm đâu ra hai dấu vân tay hay hai mẫu chữ viết hoàn toàn giống nhau. Bên cạnh lợi ích trong việc phân tích tâm lý con người và hoạt động điều tra tội phạm, kỹ thuật phân tích chữ viết tay còn được sử dụng vào nhiều mục đích khác, chẳng hạn như trong công tác tuyển dụng nhân sự hay dự đoán năng lực con người.

Cần thiết là vậy song có một thực tế là hiện nay tại Mỹ và nhiều nước khác trên thế giới, chữ viết tay đang dần bị quên lãng. Giờ đây, bàn phím đã gần như thay thế hoàn toàn những chiếc bút chì và các dòng kẻ ô ly được thay bằng những cú click chuột. Nếu đem so sánh lối viết tay truyền thống với kiểu gõ chữ trên máy tính trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng từng ngày từng giờ như hiện nay thì có lẽ không ai có thể phủ nhận đôi bàn tay hoàn toàn thất thế trước hiệu quả và tính tiện ích của chiếc máy tính. Không chỉ dễ hơn, nhanh hơn, việc soạn thảo văn bản trên máy tính còn cho phép bạn thực hiện nhiều thao tác mà kiểu viết tay không thể làm được như chèn ảnh động hay đính kèm một bảng tính theo thư.

Theo các chuyên gia trong ngành giáo dục, nhu cầu ngày càng cao về khả năng giao tiếp tức thời đã khiến cho những khía cạnh mang tính nhân văn của chữ viết tay bị rơi vào quên lãng. Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục cũng phải chịu một phần trách nhiệm vì đã bỏ qua môn rèn luyện chữ viết tay trong chương trình giảng dạy thiết yếu. Dường như các giáo viên đã quên mất rằng đọc hiểu - một trong những kỹ năng đòi hỏi cao nhất trong giai đoạn phát triển đầu đời của trẻ - phụ thuộc rất lớn vào khả năng sắp xếp và viết chữ trên giấy của mỗi người. Các nét chữ được nối với nhau giúp hướng dẫn mắt học sinh nhìn từ trái sang phải và tăng cường mối liên kết giữa đọc và viết. Khi trẻ em học đến lớp ba và bốn, nếu được học cách soạn thảo văn bản, các em có thể vận động trí óc nhiều hơn so với việc sử dụng máy móc.

Dù có phần trách cứ những thiếu sót của một số giáo viên trong việc giữ gìn lối viết chữ truyền thống song chuyên gia thư pháp MacNaughton đến từ trường Đại học Reed ở Mỹ cho biết ông không lo sợ về tương lai của chữ viết tay. Nguyên nhân chỉ đơn giản là vì ông nhìn thấy xu hướng muốn tạo ra những thứ đẹp đẽ bằng chính đôi tay mình của không ít người và và theo ông đó là một dấu hiệu tốt.

“Việc phát minh ra nhiếp ảnh từng được coi là dấu chấm hết cho các bản vẽ nhưng bạn thấy đấy, trên thực tế điều này không hề xảy ra. Trường đại học Reed của chúng tôi chính là nơi cố CEO huyền thoại Steve Jobs của Apple đã từng học một khóa về nghệ thuật viết chữ đẹp. Tại đây ông đã học cách viết các chữ có nét ở chân, những biến đổi về khoảng cách giữa các nét chữ, học cách trình bày một bản in lớn… Có thể tại thời điểm học ông chưa thấy việc này có ý nghĩa thực tế gì cho cuộc sống. Tuy nhiên, Steve Jobs đã từng thừa nhận 10 năm sau, khi thiết kế hệ điều hành cho máy tính Macintosh, ông đã ứng dụng được rất nhiều thứ. Ông đã thiết kế để cài đặt tất cả những mẫu chữ đó vào máy tính, và Macintosh là máy tính đầu tiên có những mẫu chữ nghệ thuật. Sau khi Windows copy những mẫu chữ đó từ Mac, tất cả máy tính đều sở hữu các phông chữ này.”

Trong khi đó, một chuyên gia khác lại tin rằng dù sự hiện diện của công nghệ ngày càng rõ nét trong cuộc sống của con người nhưng nhu cầu thể hiện bản thân và ghi dấu ấn của riêng mình sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn chứ không hề yếu đi. Do đó kể cả thư điện tử có tiện lợi đến đâu thì nó cũng không thể thay thế những dòng chữ viết tay chứa đựng đầy tình cảm trên những tấm bưu thiếp chúc mừng sinh nhật.

Một lý do nữa để những người ủng hộ lối viết chữ truyền thống tin rằng chữ viết tay không thể biến mất trong thời đại số là chúng ta không thể tránh khỏi những trường hợp giả mạo giấy tờ pháp lý như di chúc, hóa đơn tài chính hay những tài liệu liên quan đến chữ ký. Bên cạnh đó chúng ta cũng cần nhớ rằng dù công nghệ liên tục được cập nhật nhưng không phải lúc nào nó cũng hoạt động tốt. Các thiết bị điện tử rồi cũng có lúc hết pin, bị đánh cắp hay đơn giản là bị mất kết nối wifi. Khi đó, bạn sẽ chẳng còn cách nào khác là phải tìm đến với giấy bút.

Nói cho cùng, một mặt sự phổ biến của Internet và những công nghệ phát triển nhanh chóng cùng với nó mang lại cho con người nhiều tiện ích nhưng mặt khác, nó cũng cuốn họ vào một cuộc sống căng thẳng, gấp gáp và quên mất nhiều giá trị đáng quý của cuộc sống. Do đó nếu có sống chậm lại để học cách viết một bức thư tay tình cảm hay đơn giản làm một thứ gì đó thật đẹp bằng đôi tay của chính mình, hẳn đó cũng là việc đáng làm.