“Hô biến” với vỏ trứng!

Bàn tay tài hoa và cần mẫn của ông giáo già đã “hô biến” những chiếc vỏ trứng vô hồn tưởng chừng chỉ có thể bỏ đi thành những món đồ chơi “hút hồn” trẻ con.

Bàn tay tài hoa và cần mẫn của ông giáo già đã “hô biến” những chiếc vỏ trứng vô hồn tưởng chừng chỉ có thể bỏ đi thành những món đồ chơi “hút hồn” trẻ con.

Để vỏ trứng không chỉ là vỏ…

Sau khi cầm cuốn sổ hưu của trường PTTH Marie Curie, thầy giáo Nguyễn Thành Tâm quyết định mở lớp dạy thêm tiếng Anh tại nhà. Trong những tiết dạy, ông luôn trăn trở, suy nghĩ để tìm ra các “giáo cụ sinh động” giúp học trò tiếp thu bài nhanh và hiệu quả hơn. Rồi ông nghĩ cách tạo ra những nhân vật có trong bài học ở sách giáo khoa.

Với đôi bàn tay khéo léo và khả năng thẩm mỹ, ông giáo Tâm bắt đầu tỉ mẩn tạo hình các con thú bằng gốm, giấy bồi, giấy bìa, mút, giấy báo nhồi. Tuy nhiên, tất cả đều thô và xấu, không như ý của mình. Một hôm, ông phát hiện ra vỏ trứng cút rất dẻo, nếu cắt khéo thì không dễ vỡ như mình tưởng, lại có thể tẩy màu dễ dàng bằng nước chanh. Từ vỏ trứng cút, dần dần ông chuyển qua thí nghiệm vỏ trứng gà, vỏ trứng đà điểu, trứng ba ba… để tạo hình các con thú và nhân vật.

Theo ông Tâm, trong việc tạo hình bằng vỏ trứng, khâu khó nhất là chọn trứng: “Như khi tạo hình con vật, mình phải chọn được quả trứng tròn dùng làm đầu và quả dài để làm thân. Đối với chú chuột nhắt, tôi chọn vỏ trứng cút có đầu khá nhọn để thể hiện. Còn với trứng tròn thì có thể tạo hình ông già Noel hay gấu trúc. Có những hôm, tôi lùng hết các chợ để tìm cho bằng ra quả trứng ưng ý”. Nét độc đáo trong những tác phẩm bằng vỏ trứng của ông không chỉ thể hiện ở hình dáng mà chính là cái hồn, cái duyên của các con vật.

Ông Nguyễn Thành Tâm

Ông Tâm quan niệm rằng để tạo hình một vỏ trứng giống với con vật đã khó nhưng lại càng khó hơn khi chuyển tải trọn vẹn cái hồn vào tác phẩm. Để làm được điều đó, người thực hiện phải có óc quan sát tốt, sự tỉ mỉ và đặc biệt phải hiểu đặc tính cũng như thói quen của các con vật. “Có lần, khi làm hình con trâu, tôi cứ loay hoay mãi vì mấy chục năm rồi mình đâu có nhìn thấy trâu. Thế là dành luôn nửa ngày ngồi nhìn hai con trâu gặm cỏ ngoài đồng. Rồi khi tạo hình thú, tôi lại vào vườn thú”, ông Tâm kể.

Sau khi đã chọn được trứng, ông Tâm dùng kim đục lỗ để hút ruột trứng ra rồi lại tẩn mẩn dùng keo bịt lại. “Ở khâu trang trí, đôi lúc đã hoàn thiện nhưng chỉ cần vướng một tý sơn lên con vật là xem như hỏng. Vỏ trứng không đứng vững nên rất khó tô màu. Qua nhiều lần thử nghiệm, tôi mới nghĩ ra việc dùng bông gòn, giấy bột, mút xốp, gốm… để cố định vỏ trứng”- ông kể.

Thế là cũng đã ngót nghét hơn 10 năm ông giáo Thành Tâm gắn bó với công việc tạo hình từ vỏ trứng. Hiện, ông Tâm đang sở hữu cả một “vườn thú” mini. Ở đó có những con sâu, con kiến, chú chuột thổi kèn đánh trống, chim cánh cụt, rùa, hươu, trâu, có gấu trúc, kangaru, đà điểu, tê giác, khủng long... Những mẫu tạo hình được lấy ý tưởng từ câu chuyện cổ tích, tranh ảnh như Đám cưới chuột, 12 con giáp, phim hoạt hình như Chuột Mickey, theo sự kiện như Seagames, Olympic, Euro… theo lễ hội như Hội chọi trâu, tết Dương lịch… Ông còn tạo hình ông già Noel, vua hề Charlie Chaplin, tượng Phật…

Sở thích lớn nhất của ông Tâm vẫn là làm các tác phẩm tùy hứng theo những sự kiện đang diễn ra. Tết năm Sửu thì làm trâu, tết năm Tí thì đủ thứ kiểu chuột, tết năm Thìn thì làm đủ hình con rồng, giáng sinh thì làm ông già Noel, rồi làm linh vật của các đại hội thể thao đang diễn ra… Có hôm ông đọc báo, thấy có tin người ta đã lai tạo ra một chú cừu nhiều lông, mang lại hiệu quả kinh tế cao, ông đóng cửa nguyên một ngày để làm… “chú cừu nhiều lông” theo ảnh trên báo.

Với hơn 500 tác phẩm của mình, ông Nguyễn Thành Tâm được trao kỷ lục Guinness Việt Nam, thành tích “Kỷ lục tạo hình bằng vỏ trứng nhiều nhất” vào năm 2010. Cho đến thời điểm hiện tại, ông là một trong số ít những người tạo hình bằng vỏ trứng. Cũng có người sử dụng vỏ trứng để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật nhưng chủ yếu là khảm vỏ trứng trên những bức tranh. Như một nghệ nhân đích thực, ngoài việc khéo léo, tỉ mỉ, niềm đam mê mà ông đang theo đuổi còn đòi hỏi “người chơi” sự sáng tạo, kiên nhẫn. Từ những sản phẩm bằng vỏ trứng đầu tiên ra đời, đến nay, ông Tâm đã góp phần làm phong phú hơn thế giới đồ chơi dành cho các em nhỏ.

Ăn trứng để “nuôi” đam mê

Ít ai biết rằng, để tạo ra được cả một “vườn thú”, ông giáo Tâm đã tốn không biết bao nhiêu công sức và thời gian, nhưng như ông chia sẻ thì “Khi nó đã trở thành niềm đam mê thì mọi sự cực nhọc như tan biến hết”. Để có thể cho ra những con thú đáng yêu, ngoài giờ dạy học tại nhà, ông còn dành thời gian đọc sách báo, truy cập internet sưu tầm hình ảnh về các con vật, từ đó tạo hình với vỏ trứng.

Từ việc tạo hình hữu ích cho việc dạy thêm ngoại ngữ của mình, giờ đây với ông Tâm “chơi” vỏ trứng còn là một thú tiêu khiển. Cái thú này khiến ông ngày ngày đi chọn trứng, về tỉa tót mày mò quên ăn, quên ngủ đến tận 2, 3 giờ sáng. Hơn nữa, cái vốn ông bỏ ra để duy trì thú vui của mình trong ngần ấy năm trời không phải là nhỏ so với khoản thu nhập từ việc dạy thêm. Có những quả trứng đà điểu, giá 80.000 - 100.000 đồng nhưng ở biết ở đâu có là ông tìm đến bằng được.

Công phu và tâm huyết là thế, nên mỗi tác phẩm đều được thầy nâng niu, không bán dù nhiều người đề nghị mua. Và có lẽ đó cũng là lý do mà ngần ấy năm trong mỗi bữa cơm gia đình của ông, món trứng chiên đã trở thành món không thể thiếu. Những lúc hết tiền không thể mua trứng, ông lại phải “nhờ” đến vợ. “Có nhiều lúc chưa đến bữa cơm hoặc dù món trứng chiên đã quá ngán, nhưng vì cần vỏ trứng để làm, thế là tôi cắt trứng chiên cho học trò và cả gia đình cùng ăn… để lấy vỏ trứng”- Ông vừa cười vừa kể lại.

Ngoài dạy học, có thời gian rỗi là ông “sống” cùng với vỏ trứng. Với một rổ đầy các thứ vỏ trứng, một chiếc kéo bé xíu, một cây kim và các thứ phụ liệu khác như mút nhiều màu sắc, dây ruy băng, chỉ… ông Tâm có thể ngồi suốt ngày sáng tạo ra đủ thứ tác phẩm mà không hề biết mệt. Nhiều khi quá hứng thú với một tác phẩm mới, ông quên cả ăn, ngủ. “Nhiều lần thấy tôi say sưa quá, vợ tôi nhắc nhở vì lo sức khỏe của tôi bị ảnh hưởng. Nhưng dần thấy quen, nên vợ cũng phụ một tay trổ tài trang trí may áo váy, thắt nơ cho các con vật, nhân vật”.

“Kết” thú chơi vỏ trứng của mình nhưng không chỉ để chơi, ông Tâm ngày càng hướng đến tính ứng dụng của các hình mẫu mình tạo nên. Như các mẫu hình có thể tận dụng để làm lọ đựng tăm, để chèn giấy hay để tấm đặt chuột máy tính... Hiện nay những con thú, những sản phẩm từ vỏ trứng của ông làm ra không chỉ có hình dáng mà còn có cả những trang phục, những vật trang trí trên cơ thể nữa. Đặc biệt, gần đây, ông còn kết hợp đất sét với vỏ trứng để cho tác phẩm được tạo hình dễ dàng hơn, nhất là các bộ phận trên cơ thể của con vật. Điều này càng tăng thêm tính sinh động cho các tác phẩm. Hiện, ông cũng đang nghiên cứu để làm bộ sưu tập mặt nạ tuồng, chèo bằng vỏ trứng.

“Tôi muốn giúp các em hiểu rằng chỉ cần một chút khéo léo, những vật dụng bỏ đi hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm dễ thương, hữu ích”- vị giáo già tâm sự. Từ ngày bị cuốn theo niềm đam mê với những vỏ trứng, ông Tâm có thêm rất nhiều bạn nhỏ. Ông kể, mấy đứa con nít trong xóm thích mê tơi cái thế giới rộn rã, đầy màu sắc trong căn nhà của ông. Các em có thể đến bất cứ lúc nào để nghe ông giảng giải các bước tự làm đồ chơi cho mình từ vỏ trứng. Thường mỗi khi làm xong một tác phẩm mới, ông lại viết và in ra các bước trên giấy rồi phát cho các em. Muốn phổ biến các sáng kiến của mình với mọi người nên những lúc rảnh, ông Tâm lại ngồi tự đánh máy lại quy trình thực hiện và mày mò… học thêm internet để có thể chia sẻ lên mạng.

Gặp ông trong một buổi hội thảo về phương pháp phát triển tư duy cho trẻ em bằng hình ảnh, ông chia sẻ với tôi: “Đã từ lâu rồi, tôi vẫn mong muốn được đến các trường để biểu diễn tạo hình bằng vỏ trứng và từ đó từng bước đưa môn này vào môn kỹ thuật để giảng dạy trong nhà trường”… Ước muốn đó không xuất phát từ những suy nghĩ cá nhân hay vật chất mà là tấm lòng chân thành của một ông giáo già đối với tuổi thơ.

Y Bình