Hút thuốc lá có phải bắt buộc đóng thêm tiền?

(VTC News) - Theo dự luật, nguồn kinh phí của Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá từ khoản đóng góp bắt buộc tính trên một bao thuốc lá tiêu thụ tại thị trường VN.

Trong buổi làm việc ngày 30/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL), Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên cho biết, Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao hàng đầu thế giới dù nhà nước ta đã và đang có nhiều nỗ lực trong PCTHTL.

Cũng theo bà Xuyên thì giá thuốc lá ở Việt Nam thuộc loại thấp nhất trên thế giới, điều này đã tạo điều kiện cho thanh thiếu niên và người nghèo ở Việt Nam dễ dàng tiếp cận với việc hút thuốc lá hơn so với các quốc gia khác trên thế giới.

Cùng với thực trạng này, theo Thứ trưởng Bộ Y tế, việc thực hiện các quy định pháp luật về sản xuất, kinh doanh thuốc lá hiện nay cho thấy vẫn còn nhiều vi phạm, đặc biệt là việc kinh doanh thuốc lá lậu vẫn chưa được kiểm soát.

Các văn bản pháp luật về PCTHTL (75 văn bản), kể cả quản lý kinh doanh thuốc lá được ban hành rải rác từ những năm 1990-2001 đến nay nên không theo kịp các yêu cầu mới nảy sinh, đặc biệt là giá và thuế còn ở mức thấp.

Giá thuốc lá ở Việt Nam bằng rẻ hơn giá thuốc lá ở Anh gần 40 lần

Đồng tình với việc cần thiết phải có một bộ luật về PCTHTL, nhưng thảo luận về nội dung dự luật, nhiều ý kiến trong Thường vụ Quốc hội còn băn khoăn về các hành vi bị nghiêm cấm trong dự luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chung Lưu cho rằng, quy định là cấm sử dụng thuốc lá nhập lậu nhưng “ai biết thuốc đó nhập lậu? Cấm buôn lậu trái phép thì được nhưng cấp sử dụng thì...khó!”. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội cần cân nhắc về quy định này.

Tương tự, quy định cấm sử dụng thuốc lá giả - vậy thì “thuốc kém phẩm chất có cấm không?” - Phó Chủ tịch Quốc hội đặt câu hỏi.

Một nội dung khác trong dự luật được các đại biểu quan tâm là quy định về xử phạt. Về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Phan Xuân Dũng cho rằng, cần có chính sách mạnh mới đạt hiệu quả. Ông Dũng dẫn chứng khi đi công tác ở Đông Đức ông nhận thấy nếu mua bao thuốc lá chỉ 1-2 đô (USD), nhưng ở Tây Đức mua bao thuốc lá tới 4,5 - 5 đô vì thuế được tính ngay vào trong bao thuốc lá.

Một số quốc gia khác cũng có mức giá khá cao như Trung Quốc 1,52 USD/bao, Malaysia 1,32 USD/bao, đặc biệt ở Anh là 6,93 USD/bao. Trong khi đó, ở Việt Nam giá trung bình của một bao thuốc lá đã có thuế của công ty cho người bán lẻ chỉ đạt 5.500 đồng/bao (tương đương 0,29 USD/bao), cá biệt có những loại thuốc lá giá chỉ khoảng 4.000 đồng/bao.

“Khi tôi ở khách sạn ở Tây Đức, muốn mua thuốc họ bảo không được, theo quy định thì hút thuốc lá trong khách sạn không đúng quy định thì bị phạt 1.000 USD, chủ khách sạn mà để cho khách hút thuốc lá bị phạt 10.000 USD - nên không thể hút thuốc bừa bãi được. Chính sách của họ rất là mạnh mẽ” - ông Dũng nói.

Hút thuốc lá có phải bắt buộc đóng thêm tiền?

Theo dự luật PCTHTL, sẽ thành lập Quỹ PCTHTL để có nguồn kinh phí ổn định và bền vững cho công tác PCTHTL và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Theo dự luật, nguồn kinh phí của Quỹ từ khoản đóng góp bắt buộc tính theo mức tuyệt đối trên một bao thuốc lá tiêu thụ tại thị trường Việt Nam. Khoản đóng góp bắt buộc này không kết cấu trong giá thành thuốc lá, không gộp vào giá tính thuế, không trùng lắp với lệ phí, phí, hoặc giá mà cộng vào giá bán cho người sử dụng thuốc lá.

Tuy nhiên, một số ý kiến lại đề nghị nguồn hình thành Quỹ nên trích theo tỷ lệ phần trăm (%) từ thuế tiêu thụ đặc biệt để đảm bảo nguồn thu ổn định.

Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Trương Thị Mai nêu, thẩm tra sơ bộ dự luật về nội dung này thấy, việc thu khoản đóng góp bắt buộc theo quy định như dự thảo chưa có cơ sở pháp lý và hiện chưa có văn bản pháp luật nào quy định về loại hình thức đóng góp này. Ngoài ra, “nếu xem khoản đóng góp này là trách nhiệm của người hút thuốc phải bồi hoàn là không hợp lý, trách nhiệm này là thuộc về cơ sở sản xuất thuốc lá, còn đối với người hút thuốc lá tại sao họ lại phải bồi hoàn và bồi hoàn cho ai” - bà Mai đặt câu hỏi.

Thảo luận về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng “không nên làm Quỹ”, theo Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu người hút thuốc nộp thuế là không khả thi vì người ta nộp thuế tiêu thụ đặc biệt rồi, “thà anh nâng thuế tiêu thụ đặc biệt lên cao, chứ lập Quỹ còn nảy sinh rất nhiều vấn đề như phải quản lý, sử dụng, phân phối...”

Theo dự thảo, Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực thi hành từ 1/1/2013.

Kiều Minh