Lan đột biến vẫn còn, nhưng giấc mộng làm giàu tiền tỷ đã tan

Nói về lan đột biến, một chuyên gia về sinh vật cảnh khẳng định, sau khi hết thời hoảng kim, lan đột biến không hề biến mất mà chỉ có “cơn sốt” từng khiến thị trường nóng hầm hập là không còn.

Theo ông, hiện giờ, khi lan đột biến không còn là công cụ kiếm lời thì những người chỉ chăm chăm tìm kiếm lợi nhuận nhanh chóng sẽ rút khỏi cuộc chơi, trong khi những nhà vườn làm ăn chân chính vẫn có thể tiếp tục nhân giống và kinh doanh. Tuy vậy, lan đột biến đã trở về giá trị thực, không còn được coi là “vàng xanh” như thời trước.

Lan đột biến trăm triệu tái xuất?

Chuyên gia cho biết, đầu năm 2024, những lời rao bán lan đột biến giá hàng trăm triệu đồng bất ngờ xuất hiện trở lại. Theo đó, 1 chậu lan 5 cánh trắng Kinh Bắc được chào giá 350 triệu đồng, 1 chậu lan 5 cánh trắng tia chớp Pleiku cũng được rao gần 130 triệu đồng. Những hình ảnh đông người, những video khoe giao dịch, những lời quảng cáo hấp dẫn lại xuất hiện.

Nhưng ông cảnh báo rằng những giao dịch được công bố với giá trị rất cao có thể không phản ánh giao dịch thực tế. Ví dụ, một chậu lan được giao với giá 500 triệu đồng chưa chắc đã được mua với giá đó, mà nếu có thì có thể là giao dịch đã được thỏa thuận từ nhiều năm trước.

“Đây chính là điểm khác biệt quan trọng của thị trường lan đột biến sau cơn sốt. Giá rao bán vẫn có thể rất cao nhưng không còn đồng nghĩa với thanh khoản. Tức là không có chuyện cứ rao bao nhiêu là sẽ bán được bấy nhiêu”, ông nói.

Chính điều này khiến “dân chơi” lan đột biến không còn hào hứng như thời kỳ năm 2020 - 2021. Anh Thuận Nguyễn, một người chơi lan đột biến lâu năm ở Phú Thọ, cho rằng, thực tế thị trường không hề sôi động như những gì được thể hiện trên mạng xã hội. Người mua tuy có thể bỏ tiền để thỏa mãn thú chơi nhưng không còn chấp nhận những mức giá trăm triệu hay tiền tỷ như thời kỳ sốt nóng.

Anh Thuận nhấn mạnh, nhiều người vẫn nhớ đến những cây lan đột biến giá tiền tỷ nhưng bức tranh hiện nay đã khác rất nhiều. Lan đột biến vẫn được mua bán, vẫn có những cây đẹp, những mặt hoa độc đáo, những dòng lan được người chơi lâu năm sưu tầm và giữ gìn. Những cây có giá trị thực sự vẫn có người tìm mua. Nhưng đó là một thị trường nhỏ hơn, thận trọng hơn và ít ồn ào hơn.

“Không còn cảnh người người đổ xô đi tìm lan đột biến để “lướt sóng”. Không còn tâm lý chỉ cần mua hôm nay thì vài tuần sau sẽ lãi tiền tỷ. Cũng không còn dễ dàng xuất hiện những cuộc giao dịch gây sốc dư luận nữa. Lan đột biến đang trở về gần hơn với bản chất của một loại cây cảnh. Có cây đẹp thì có người chơi. Có cây hiếm thì có người sưu tầm. Có cây được chăm sóc tốt, nhân giống tốt thì có thể tạo ra lợi nhuận. Nhưng để biến một chậu lan thành tài sản trị giá hàng trăm triệu hay hàng tỷ đồng thì có lẽ là câu chuyện khó có thể lập lại”, anh Thuận nói.

Từ “vàng xanh” thành thú chơi của người yêu cây

Lan đột biến đã dứt con sốt nhưng hậu quả nó để lại chưa thể nguội với những người mà họ tự coi mình là nạn nhân của giấc mộng đổi đời với loài lan này. Đó là những món nợ lớn mà không biết bao giờ có thể trả hết.

Anh Đặng Văn Cường (ở Uông Bí, Quảng Ninh) kể, từ giữa năm 2020, anh từng kiếm được hàng trăm triệu đồng nhờ lan đột biến. Những khoản lợi nhuận đến quá chóng vánh khiến niềm tin của anh vào lan đột biến càng lớn, coi đây là cơ hội đổi đời. Sau nhiều lời mời chào của giới kinh doanh lan đột biến, anh Cường quyết định chơi lớn.

Cường góp 7 tỷ đồng để mua chung một cây lan đột biến “5 cánh trắng Đại Cát” mà không có bất kỳ bên thứ ba nào định giá. Sau đó, anh tiếp tục bỏ thêm 1 tỷ đồng mua mắt ngủ “5 cánh trắng Vô Thường”.

Để có 8 tỷ đồng đó, anh Cường phải vay mượn, cầm cố tài sản, thậm chí vay lãi ngoài để đặt cược vào những chậu lan mà khi ấy anh tin rằng giá trị sẽ còn tăng lên nhiều lần. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, anh bắt đầu nhận ra mình không thể tiếp tục gồng gánh khoản lãi vay. Đắng cay nhất là chủ lan nhận hùn vốn của anh bắt đầu có dấu hiệu không nhả tiền khi anh xin rút vốn. Mãi đến tháng 4/2023, anh Cường mới nhận lại được 2 tỷ đồng. Còn 6 tỷ đồng, anh mất trắng, nhà vườn chỉ trả lại bằng cây lan Đại Cát mà anh đã mua.

Thông tin mới nhất về chậu lan tiền tỷ này, anh Cường chua chát nói: “Đợt vừa rồi cây mới nở hoa nhưng bây giờ coi như chơi vui thôi. Không biết phải định giá thế nào vì thị trường bây giờ trầm lắng lắm. Mà cũng không thể mong giá cao bằng khoản tiền bị mất”.

Tương tự, anh Nguyễn Hòa B. (Phú Thọ) từng bỏ 1,5 tỷ đồng để mua một chậu lan “Bạch Tuyết 5 cánh trắng“, sau khi được nhiều người mời chào. Khi đó, cây chỉ có một thân dài khoảng 18 cm và một nhánh, chưa ra hoa. Người bán ban đầu đưa ra mức giá 100 triệu đồng mỗi cm, tương đương 1,8 tỷ đồng, nhưng sau khi thương lượng, anh B. mua được với giá 1,5 tỷ đồng.

Ở thời điểm ấy, anh B. tin rằng mình sắp đổi đời. “Chẳng cần phải đợi lên giá, chỉ cần mua về, chăm sóc tốt, tách kie, nhân giống thành nhiều chậu khác, thế nào cũng ăn lãi gấp nhiều lần. Do đó, ngoài cây lan này, tôi còn đầu tư thêm nhiều cây lan khác vì nhìn thấy ‘cơ hội đổi đời’ ngay trước mắt”, anh B. kể.

Sau hai năm, từ một chậu ban đầu, cây đã phát triển thành 6 thân xanh tốt, mỗi thân dài khoảng 20-30 cm. Nếu thị trường tiếp tục sốt nóng như những gì từng diễn ra thì chậu lan 1,5 tỷ đồng của anh B. có thể trở thành một tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng. Nhưng đắng cay là thị trường không đi theo kịch bản đó. “Bong bóng” lan đột biến tan vỡ, giá lao dốc, người mua biến mất. Anh B. bán cả 5-6 chậu lan cũng không được nổi 20 triệu đồng.

Một trường hợp khác là ông Nguyễn Văn T. (Sơn La), người quyết định “tất tay” vào lan đột biến từ tháng 7/2020. Trước khi xuống tiền, ông T. đã tận mắt chứng kiến hàng chục cuộc giao dịch lan với giá hàng chục tỷ đồng. “Thấy người ta đếm tiền tỷ, chục tỷ từng cọc từng cọc rồi rủ tôi tham gia, tôi chẳng còn gì nghi ngờ nữa“, ông T. nhớ lại.

Ông bỏ hơn 3 tỷ đồng mua hai cây lan “Á Hậu” và “Bạch Tuyết”. Cuối năm 2022, khi thị trường bắt đầu đi xuống, có người trả 2 tỷ đồng cho cả hai cây nhưng ông T. không bán. Bởi với ông lúc đó, bán 2 tỷ đồng chẳng khác nào chấp nhận thua lỗ. “Lúc ấy tôi vẫn còn tin tưởng mãnh liệt rằng thị trường sẽ sớm hồi phục, khách đến trả giá thấp như vậy có khi tôi còn mắng cho“, ông T. kể. Nhưng rồi mức giá 2 tỷ đồng mà ông từng cho là quá thấp cũng chỉ còn lại trong ký ức. Đến tận bây giờ, hai cây lan của ông vẫn chưa ai mua.

Bây giờ, khi trò chuyện lại về lan đột biến, cả anh Cường, anh B. và ông Hòa đều chia sẻ không còn niềm tin vào lan đột biến. Họ thừa nhận rằng điều quan trọng nhất bị mất sau cú sập ấy không phải là giá cây mà là niềm tin của người chơi. Những người thực sự yêu lan vẫn giữ cây, chăm cây, nhân giống. Nhưng những người bước vào thị trường với quyết tâm dốc tiền đầu tư như anh Cường, anh B. và ông Hòa thì không còn nhiều nữa.

“Tôi không thể tiếp tục mạo hiểm để “chôn tiền” vào một thị trường không có nhiều tín hiệu hồi phục. Phải nói rằng lan đột biến bây giờ chỉ phục vụ những người yêu cây cảnh, không thuộc về những người ham làm giàu. Và như vậy, lan đột biến sẽ khó có thể ‘làm mưa làm gió’ như trước”, ông Hòa nói.