Hotline: 0855.911.911 
RSS 
(VTC News) - Trò chơi dân gian độc đáo này ở thôn Vũ Hạ (xã An Vũ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình) được bảo tồn qua các thế hệ...
“Tập trận rèn quân nơi ấp Mụa”
Tương truyền lại, trên mảnh đất làng Mụa, thuộc hương A Cảo, phủ Long Hưng (nay là thôn Vũ Hạ, xã An Vũ, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình) là nơi dừng chân của Hưng Đạo Đại Vương để chuẩn bị cho việc kháng chiến chống quân Nguyên Mông, nên có câu: “Tập trận rèn quân nơi ấp Mụa”. Nhân dân trong vùng đã cùng tham gia đóng thuyền, tập trận, học võ và gia nhập binh sỹ sau đó cùng ngài hành quân ra Bạch Đằng đánh giặc. Trò chơi đánh gậy được biểu diễn, thi đấu trong các lễ hội của người dân trong vùng này cũng bắt nguồn từ đó.
Làng có sự kiện trọng đại là trò chơi này được biểu diễn, thi thố, nhưng lễ hội quan trọng nhất trong năm diễn ra các ngày 18/2 (Âm lịch) là ngày sinh của Hưng Đạo Vương) và ngày mất của người vào 12/8 (Âm lịch)
| Trò chơi đánh gậy ở An Vũ tổ chức mối khi làng có việc quan trọng |
Các cụ cao niên trong làng còn kể lại rằng, vào những năm đầu thập kỷ 20 của thế kỷ trước, lúc đó có một vụ cướp bóc rất lớn, bọn cướp đã tràn vào làng uy hiếp và lấy cải của làng mang đi. Bất bình trước sự hoành hành của bọn cướp, dân làng đã tập hợp mọi người nhất tề cùng đứng lên đánh đuổi chúng. Đến nay, dân làng vẫn còn truyền tụng nhau câu vè:
“Năm Bính thìn nổi tiếng vang xa
Bắt sống cướp
Giải về đình, dân ra xem mặt
Sang năm Đinh Tỵ
Võ trường khai mạc
Giai, gái tứ giáp, tứ khu
Cung kiếm trong tay
Gậy ba, gậy bảy
Luyện tập đêm ngày
An ninh trật tự
Làng xóm bình yên.”
Từ đó đến nay cứ mỗi khi làng mở hội đánh gậy là một trò chơi không thể thiếu. Gậy bằng thân cây tre và có hai loại gậy dùng để thi đấu, đó là gậy 3 (3 thước = 1,2m), gậy 7 (7 thước = 2,8m). Thể thức thi đấu từng cặp một, bắt đầu vào thi đấu hai đối phương đều phải “bái mạng” (múa gậy) để biểu diễn (thường đi chéo chân, tiến lên 1,2 bước thì lùi 1 bước, hai tay dùng gậy xoay tròn trên đầu rồi hạ xuống hai bên sườn xoay tiếp). Hai bên cùng đi song song với nhau rồi tách ra hai hướng quay đầu chào nhau một lần nữa. Khi vào thi đấu thì dùng gậy 3 trước, gậy 7 sau (vào 3, ra 7), trong khi thi đấu 2 bên không dùng gậy xọc vào người đối phương, hay cầm gậy đánh bổ thượng, nếu ai để gậy chạm vào người, hoặc rơi gậy xuống đất là thua trận.
“Cây gậy vàng”
Ngày xưa, các đội tham gia thi đấu của dân làng thường phân chia ra từng phe như khu đông - khu tây, đằng trong - đằng ngoài; các cặp vào thi đấu cũng được sắp xếp theo chiều cao, cân nặng tương xứng. Người vào thi đấu đều đầu chít khăn đỏ, dùng thắp lưng đỏ, mỗi khi hai bên “bái mạng” xong là tiếng trống, tiếng mõ, tiếng chiêng lại vang lên thúc dục dồn giã để cổ vũ tinh thần thi đấu cho các cặp.
Hiện nay, mỗi khi làng mở hội thường có đến ba thế hệ cả nam và nữ đều hào hứng tham gia thi đấu (cao tuổi, trung niên, thanh niên). Cụ Đỗ Lộng (85 tuổi), một “cây gậy vàng” của làng bật mí: “Khi đánh một tay phải cầm chắc gốc gậy, tay còn lại ngửa bàn tay lên đỡ lấy thân gậy thì các đường đánh mới uyển chuyển. Muốn thắng đối phương phải dùng lối đánh rối, để lừa đối thủ…”.
| Các bậc cao niên thi đấu đánh gậy cặp đôi ở hội đền Vũ Hạ |
Thủa xưa, người dân làng Vũ Hạ cứ mỗi khi chưa vào vụ cấy, các thửa ruộng ngoài đồng còn chưa cày lật ải, là nơi lý tưởng để cho già, trẻ, gái, trai ra tập luyện đánh gậy. Bà Nguyễn Thị Bắc (61 tuổi) cho hay: từ khi còn nhỏ chị em bà đã được ông cha truyền dạy cho trò chơi này, cứ mỗi khi trong vùng mở hội là gia đình bà có đến 3 thế hệ tham gia. Anh Nguyễn Văn Cường (38 tuổi) thổ lộ: “Ngay từ khi còn bé, mỗi khi ra đình xem các cụ đánh gậy tôi đã cảm thấy rất thích thú. Đến nay, trách nhiệm của chúng tôi là phải cố gắng giữ gìn tinh thần thượng võ của ông cha để lại…”.
Cứ mỗi dịp Tết đến, xuân về các cụ trong làng Vũ Hạ lại rủ nhau đi tìm chặt lấy những cây tre ưng ý, mang về đẽo gọt nhẵn nhụi rồi đem sơn son để chờ ngày khai hội đình làng. Ông Trần Thế Vinh, Trưởng ban Văn hóa xã An Vũ tấm tắc: “Qua trò chơi đánh đậy ở mỗi lễ hội giáo dục tinh thần đoàn kết tình làng nghĩa xóm của người dân quê tôi, dù có đi làm ăn nơi đâu cũng thắm thiết lắm đó anh ạ…”
Tiến Chính - Chi Bảo
Bình luận 
