Ông Hòa thật khó trả lời câu hỏi ấy của vợ chồng người bạn cùng rủ ông đi hành lễ.
- Cô chú cúng vái thế là đủ rồi, anh đi vãn cảnh, ngắm nghía lễ hội là chính.
- Vâng, thì tùy bác, nhưng bác làm vậy là không tốt đâu! Đi lễ là phải kính cẩn cúng vái thành tâm, để Thần Thánh phù hộ độ trì cho mình cả năm chứ bác.
1001 kiểu khấn...
Tụi em mỗi năm đi vài chục nơi, từ Bắc vô Nam. Thế mà bước đường làm ăn còn gặp trở ngại nữa là… Cầu được, ước thấy bác ơi, thằng con trai em đi xin ấn Đền Trần ba năm liên tục về được đề bạt Giám đốc ngay đó.
- Ừ thì biết là vậy, nhưng ngó vào mấy cái hòm công đức bằng kính trong suốt và mấy nơi án thư, chân tượng… tiền lẻ… sao mà lắm thế! Người ta cầm cả nắm bạc lẻ cúng vái, xin xỏ Thần Thánh! Chả lẽ cái Giá để Thần Thánh độ trì rẻ thế ư?
- Đó là thành tâm chứ bác. Thần Thánh cốt ở tấm lòng thành, chứ đâu có vì nhiều hay ít tiền.
- Lại những bát hương to đùng, người thắp cứ thắp, khói mù đặc cay xè cả mắt, người vơ cứ vơ, lấy ra thật nhanh, đem nhúng cả bó vào thùng nước đề phòng hỏa hoạn.
- Thì có sao đâu, có lễ vật dâng kính và lòng thành là được.
- Thế thì tôi cũng đến bởi lòng thành rồi đó. Với lại đông người quá, chen chúc, tranh giành, xỉ vả lẫn nhau… Người đến sau cúng vào lưng người trước; Mấy chỗ dốc, bậc thang, có khi còn lạy vào cả mông nhau nữa, khó coi lắm!
Còn lễ vật ư? tôi thấy mấy kẻ buôn bán ở đây còn quay vòng lễ cúng nữa đó, các cô các chú chăm chăm lễ, xuýt xoa xin xỏ nên không để ý đó thôi.
Theo con dốc xuống chân núi mệt rã rời, đến bãi gửi xe, đang lê bước, ông Hòa bỗng giật mình.
Cảnh chen lấn thì chỉ có ở lễ hội chùa chiền Việt Nam
-Ông không có mắt à?! Một tiếng quát khô khốc và một cái dúi làm ông chao đảo. Một thằng tóc nhuộm vàng hoe, mặt non choẹt, bặm trợn nhìn chòng chọc vào ông. Ông hiểu ra nó dẹp đường cho mấy chiếc xe biển xanh rời bãi.
Thôi thì đất Thần, chốn Thánh, ông cắn răng bỏ qua. Hình ảnh một lũ vừa người lớn vừa con nít ngồi trong mấy cái xe vênh váo hợm hĩnh liếc mắt nhìn ông, cười hô hố, làm ông choáng váng và tê tái!
Thế mà dăm mùa Xuân đã trôi qua, ngày ấy theo vợ chồng người bạn đi trẩy hội, ông Hòa ngán ngẩm và xin cạch mãi!
Còn vợ chồng nhà người bạn thì cứ thế, cứ thế hãnh tiến đi tất tần tật không biết bao nhiêu là Chùa chiền, Miếu mạo, lễ hội trong suốt mấy tháng xuân.
Năm nay ông Hòa về, nghe được tin, người bạn ấy giờ đã bị kỷ luật và mất chức Giám đốc một Sở tỉnh khi tuổi mới chạm năm mươi. Nghe đâu đứa quý tử nhà ấy, xênh xang làm Giám đốc một cơ quan béo bở, nhưng cũng vừa bị thanh tra, không khéo lãnh án tù đến nơi.
Tội nghiệp, cơ ngơi và danh tiếng là thế, chăm chú khấn vái lễ lạt là thế, mà sao Thần Thánh nỡ bỏ quên họ!
Người còn chút tình thì bảo nhà ông ta bị vận đen, người đời thì bảo, ăn lắm giờ chết là phải. Có kẻ ác miệng còn nói loại vô học, làm sao nổi cái vị trí ấy!
Chốn linh thiêng nhưng trong ngoài đều có rác
Với ông Hòa thì khác, chỗ tình bạn hữu, ông thấy đau đớn… Là thân tình, lâu ngày, ông tranh thủ ghé thăm nhân dịp về thăm quê đầu Xuân.
Vừa đến gần cửa cổng nhà bạn, nghe tiếng bà vợ tru tréo:
-Giờ thì đỡ rác rưởi, đỡ tốn rượu, tốn nước. Đời chó má, lúc nhận không kịp, khi bói chả ra.
-Này vừa vừa thôi! Mấy giờ rồi mà cô còn vênh váo. Ông chồng gầm gừ đằng đặc trong cổ họng.
-Còn không à, các cụ nói có sai bao giờ: “Được thời thân thích chen chân đến”. Vài năm nay, cha con ông bị đòn, chúng nó gặp tui ngoảnh mặt làm ngơ, thậm chí còn chửi xói, nói xóc mình nữa chứ!
Ông chồng thở dài thườn thượt, chắp tay sau lưng lượn ra mé vườn. Biết tính bà vợ quen thói đỏng đảnh, chỉ biết ăn và đếm, ông lánh mặt.
Câu chuyện lọt vào tai ông Hòa khiến ông tê tái, đứng chôn chân ngoài cửa, tiến thoái lưỡng nan. Thôi thì, đã đến là vào. Cánh cổng năm nay của nhà bạn sao mà nặng nề, tiếng kêu ken két, khô khốc!
Chầu trà lạnh lẽo, vì hình như cả đôi bên cùng giữ ý, giữ tứ cho nhau. Hơn chục phút qua đi, chỉ vài câu thăm hỏi xã giao chiếu lệ…
Tranh thủ đầu năm xin càng nhiều càng tốt
Rồi thì chai rượu với thức nhắm đơn sơ cũng bày lên và cạn dần… Ông Hòa chân tình vào đề :
-Chú ạ, cái sự đời nó thế, thành thật sẻ chia với gia cảnh nhà chú, “chẳng ai nắm tay được từ đầu hôm tới sáng”. Bao giờ chúng ta cũng phải có cái mà cố gắng, lo toan và trăn trở. Nhưng cũng bình tâm nghiệm lại cái mất, điều được của mình. Tôi thấy cô chú thành tâm thành ý với Thánh Thần mà…
- Vâng cảm ơn bác hỏi thăm, nhưng tức thật bác ạ. Nào lễ, nào cầu, chẳng ăn thua gì cả. Thánh với chả Thần, Chùa này Miếu nọ… chẳng ăn nhằm gì sất! Tại con người, tại mình cả thôi.
-Thế tôi hỏi thật chú, ngày trước, sao cô chú lại tin vào Thần linh say sưa đến thế?
- Phong trào cả bác ơi, đi cúng, đi lễ được nhiều nơi cảm thấy yên tâm. Chữ nho, một chữ bẻ đôi không biết, cứ mua lễ thuê cúng, rồi nghe phán mà mát cả gan cả ruột. Đồn đại, rủ rê, bảnh chọe, phù phiếm cả. Vô tích sự!
-Thế vài năm nay, nghỉ ngơi và ngẫm nghĩ, chú thấy thực chất vấn đề lễ hội hiện nay thế nào? Ngày xưa, có cúng bái lễ lạt gì đâu mà cuộc sống vẫn trôi đi êm ả?
- Vâng, ngày ấy, người với người là bạn, là thân hữu đồng chí, đồng lòng. Tuy nghèo nhưng không hám danh hám lợi, mọi người cùng chung lòng chung sức và hy vọng vào lý tưởng cao đẹp. Mê tín, dị đoan là một cái tội.
Mà bây giờ, có lẽ nhàn cư vi bất thiện, “no cơm, ấm cật rực mỡ” là chính. Đua đòi, bon chen, đố kỵ… khiến mọi cái đều đo đếm bằng vật chất. Con người đang hành xử với nhau theo kiểu “luật rừng”! Luật của kẻ có quyền và có tiền!
Ông Hòa thấy gai lạnh xương sống, vì lời nói thật ấy của một vị quan thất sủng.
-Tôi thấy một vấn đề là bất cứ đạo nào cũng dẫn dắt cái tâm con người hướng thiện, mục đích đều giống nhau là bình đẳng, bác ái và mưu cầu hạnh phúc… cho muôn dân.
-Vâng đúng vậy bác ạ. Con người sống bao giờ cũng phải có niềm tin cả. Khi niềm tin này bị xói mòn, người ta đành tin vào cái khác, có lẽ đường cùng là tin vào Thánh Thần.
-Nhưng bây giờ, nước ta có đến gần 8000 Lễ hội! Mỗi lễ hội hao tốn nhiều tỷ đồng! Mồ hôi nước mắt của người lao động cả. Tổ chức lễ, người đi lễ tốn thời gian, tốn tiền bạc, sao nhãng công việc… Báo chí nói như nước đổ sông?
- Rõ mười mươi, rõ như ban ngày rồi đó bác. Hết thuốc chữa rồi, càng cấm, càng chấn chỉnh càng òa ra. Thậm chí còn đua nhau “nâng cấp” và vẽ thêm lễ hội cho oai, để dễ bề xin được nhiều kinh phí nữa.
Hai người đến lúc phân tâm vì câu chuyện Thần Thánh tào lao ấy. Chủ nhà tỏ vẻ uất ức và căm phẫn. Khách thì thấy ngao ngán và nhiễu nhương!
Một chiếc xe hai lăm chỗ lấm lem bụi đường đỗ bên kia mé phố. Xe của người đi lễ hội về. Tiếng í ới bàn tán và thu gom hành lý rộn một góc phố. “Tuần sau chúng ta đi Đền Vãi và Chùa Nhún theo lịch trình đã bàn bà con nhé”. “Năm nay tớ mới đi được hơn chục nơi mà sắp hết mẹ nó tháng giêng rồi, kém năm ngoái, sốt cả ruột”. “Đ. Mẹ đứa nào lấy túi lộc của bà thì liệu mà nôn ra”. “Kỳ sau, nên tổ chức lại cho đàng hoàng chút, lần này làm ăn như c… mệt bỏ mẹ”. V…v… và v.v…
À , lại kết thúc một chuyến lễ hội!
Không biết Thánh Thần có theo mấy con người ấy nữa không, hay ngoảnh mặt vì xấu hổ!?Đặng Ngọc Thăng

