Mỹ thay 'mắt thần' cho tiêm kích F-35, hé lộ sức mạnh khủng khiếp

Mỹ đang triển khai các bước nhằm bảo đảm nguồn cung 67 radar AN/APG-85 dành cho tiêm kích F-35. Radar mới được xem là một thành phần quan trọng trong gói hiện đại hóa, hỗ trợ khả năng phát hiện, theo dõi, chỉ thị mục tiêu và nhận thức tình huống trong môi trường tác chiến trên không ngày càng phức tạp.

Bộ Tư lệnh Hệ thống Hàng không Hải quân Mỹ (NAVAIR) đã trao cho Northrop Grumman hợp đồng trị giá tối đa 123,8 triệu USD để mua sắm các vật tư và linh kiện có thời gian sản xuất hoặc đặt hàng dài, phục vụ chế tạo 67 radar cho các máy bay F-35 của Không quân, Hải quân và Thủy quân Lục chiến Mỹ.

Hợp đồng này không bao gồm toàn bộ chi phí chế tạo các bộ radar hoàn chỉnh mà tập trung vào những linh kiện cần thời gian sản xuất hoặc mua sắm dài. Việc đặt hàng sớm nhằm bảo đảm nguồn cung và giảm nguy cơ radar trở thành điểm nghẽn, ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất và bàn giao F-35 trong thời gian tới.

Thay thế APG-81 trên F-35

AN/APG-85 được phát triển để thay thế AN/APG-81 trên những chiếc F-35 của Mỹ được cấu hình sử dụng loại radar mới. Các thông số kỹ thuật chi tiết của APG-85 chưa được công bố đầy đủ nhưng radar này nằm trong chương trình hiện đại hóa tổng thể Block 4, nhằm nâng cao khả năng phát hiện, theo dõi và xử lý các mối đe dọa trên không và mặt đất.

Nguồn cung radar từng trở thành một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất F-35. Một số máy bay đã được nghiệm thu trong cấu hình tạm thời, với các khối đối trọng (ballast) được lắp thay cho radar APG-85 theo kế hoạch. Cách làm này cho phép duy trì tiến độ bàn giao trong khi chờ lắp đặt và thử nghiệm cảm biến mới.

Khoảng trống về radar có ý nghĩa đặc biệt đối với F-35 do máy bay phụ thuộc lớn vào khả năng hợp nhất dữ liệu từ nhiều cảm biến. Ngoài radar, hệ thống còn kết hợp dữ liệu từ các cảm biến quang-điện, hệ thống tác chiến điện tử và những nguồn thông tin bên ngoài để cung cấp cho phi công một bức tranh thống nhất về tình hình tác chiến.

Một chiếc F-35 khi chưa được trang bị radar sẽ chưa có đầy đủ năng lực của cấu hình Block 4. Máy bay có thể được tiếp tục hoàn thiện và nâng cấp sau đó nhưng quá trình này có thể phát sinh thêm yêu cầu về tích hợp và kiểm thử.

Bài toán đồng bộ hóa chuỗi cung ứng F-35

Việc chuyển sang APG-85 diễn ra song song với quá trình hiện đại hóa quy mô lớn hơn mang tên Technology Refresh 3 (TR-3). Gói nâng cấp này bao gồm bộ xử lý tích hợp mới, bộ nhớ được nâng cấp và một số cải tiến trong hệ thống buồng lái, nhằm cung cấp năng lực tính toán cần thiết cho các đợt nâng cấp phần mềm, vũ khí và cảm biến thuộc Block 4.

Quá trình chuyển sang Block 4 tạo áp lực đồng thời lên nhiều khâu trong chuỗi cung ứng và hệ thống công nghiệp của chương trình F-35. Radar, phần cứng máy tính, phần mềm, tích hợp hệ thống và chứng nhận vũ khí cần được triển khai đồng bộ để các máy bay mới xuất xưởng có thể được bàn giao với cấu hình phù hợp.

Trong bối cảnh đó, hợp đồng trị giá tối đa 123,8 triệu USD cho 67 bộ radar có ý nghĩa đáng chú ý về mặt công nghiệp. Việc đặt trước các linh kiện có thời gian sản xuất dài giúp nhà cung cấp chủ động nguồn vật liệu chuyên dụng, linh kiện điện tử và năng lực sản xuất trước khi tiến hành lắp ráp hoàn chỉnh.

Đối với ba quân chủng Mỹ đang vận hành F-35, thách thức không chỉ nằm ở việc duy trì tốc độ sản xuất máy bay mà còn ở khả năng đồng bộ các thành phần của cấu hình Block 4. Giá trị của cấu hình mới phụ thuộc vào việc cảm biến, phần cứng máy tính, phần mềm và vũ khí tương thích cùng đạt trạng thái sẵn sàng.

Kế hoạch sản xuất 67 radar APG-85 nhằm thu hẹp khoảng cách giữa tiến độ chế tạo F-35 và thời điểm hệ thống cảm biến sẵn sàng. Việc bảo đảm nguồn cung từ sớm cũng có thể giúp giảm số lượng máy bay phải thực hiện các đợt nâng cấp bổ sung sau khi xuất xưởng để đạt cấu hình nhiệm vụ dự kiến.

Khi quy mô phi đội F-35 của Mỹ tiếp tục mở rộng, khả năng đồng bộ giữa sản xuất máy bay và các hệ thống then chốt sẽ ngày càng quan trọng. APG-85 vì vậy không chỉ là một thành phần trong chuỗi cung ứng F-35 mà còn là một mắt xích quan trọng trong quá trình đưa các máy bay theo cấu hình Block 4 đến trạng thái năng lực dự kiến.