Năm 2011, giá vàng tăng 15% so với 2010?

(VTC News) - Theo nhận định của T.S Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội, mức tăng giá vàng cả năm 2011 có thể trên dưới 10-15% so với mức đỉnh cao nhất của giá vàng năm 2010, thay vì tăng tới 30% so với năm trước, như trong 2 năm liên tiếp 2009 và 2010.

Hiện, giá vàng thế giới trong năm 2011 tiếp tục tùy thuộc mạnh và trực tiếp vào việc cải thiện tăng trưởng kinh tế thế giới nói chung.

Ngoài ra, thị trường vàng còn bị tác động bởi việc mua vào của các ngân hàng TW, các quỹ đầu tư vàng; chính sách tài chính-tiền tệ, tình hình nợ công. Các nhân tố Trung Quốc; tình hình cung-cầu về lương thực trên thế giới haynhững động thái chính sách mới liên quan tới xu hướng thắt chặt tài chính-tín dụng và tăng cường kiểm soát vàng, ngoại tệ, nhất là các hoạt động đầu cơ ngầm trên thị trường đều ảnh hưởng đến giá vàng.

Hơn nữa, giá cả và quy mô thị trường vàng trong nước năm 2011, ngoài những nhân tố trên, còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các áp lực điều chỉnh tỷ giá và tăng khá mạnh giá một số mặt hàng trong diện nhà nước quản lý, như giá điện và than.

Tương tự, giá vàng trong nước cũng đạt đỉnh cao kỷ lục nhất từ trước đến nay là 3,83 triệu đồng/chỉ vào ngày 9/11/2010 so với mức giá dưới 2 triệu đồng/chỉ vào quý I/2009 (tăng khoảng 200%)…

Bước sang tháng 1/2011, giá vàng trong nước “phập phồng” trong mốc từ 3,5- 3,6 triệu đồng/chỉ và mới vọt qua ngưỡng 3,6 triệu đồng/chỉ vào ngày 9/2/2011 (khi giá vàng thế giới tăng mạnh mẽ dao động trên biên độ khá rộng 1.350-1.367 USD trong phiên giao dịch New York ngày 8/2/2011, vượt mức 1.367 USD/ ounce)…

Điều đáng chú ý là biên độ giao dịch giá khá rộng cả trên thị trường trong nước và nước ngoài. Giá vàng thế giới giao động từ 1.350-1.367 USD/ounce. Khoảng cách mua - bán vàng trong nước từ 100.000 -140.000 đồng/chỉ và độ vênh giá trong nước cao hơn giá nước ngoài cũng khoảng 100.000 đồng/chỉ.

Tuy nhiên, bước sang những ngày đầu tháng 3/2011, giá vàng thế giới vượt ngưỡng cao nhất năm 2010 và đã lập kỷ lục mới chạm mốc 1.445,7USD/ounce (cao nhất từ trước đến nay), dù trụ ở mức này không lâu lại quay đầu giảm giá. Trong khi đó, giá vàng trong nước lại vận động tăng, giảm không phải lúc nào cũng đồng điệu với giá vàng thế giới.

Về tổng thể, năm 2011, chỉ số giá vàng sẽ có những xu hướng và chịu ảnh hưởng của những nhân tố đáng chú ý sau:

Thứ nhất, sức ép lạm phát tiền tệ sẽ giảm do chính sách thắt chặt tài chính-tín dụng, giảm chi tiêu và đầu tư công; trong khi có sự gia tăng sức ép lạm phát chi phí gắn với xu hướng tăng giá các mặt hàng trong diện Nhà nước kiểm soát giá, như điện, xăng dầu và than…

Thứ hai, các sức ép tăng giá vàng ngoại nhập sẽ dịu hơn năm 2010 do cuộc chiến tiền tệ thế giới dường như đã được “xả” chút ít trước động thái mới về gia tăng tiết kiệm ngân sách nhà nước, thắt chặt hơn chi tiêu chính phủ, giảm quy mô gia tăng tín dụng và đầu tư công, kể cả giảm chi tiêu phi sản xuất.

Thứ ba, sức ép trồi sụt có yếu tố “phi kinh tế, phi thị trường” đối với giá vàng trong nước sẽ có thể đậm thêm lên từ những động thái kiểm soát thị trường ngoại hối tự do đã làm mưa làm gió bấy lâu nay.

Sự kiểm soát buôn bán và đầu cơ ngoại hối, gồm cả vàng và ngoại tệ, một mặt, sẽ giúp làm lành mạnh và bình ổn tốt hơn các động thái thị trường nhờ cắt bớt các nhu cầu ảo và buôn bán lòng vòng gây tăng giá.

Mặt khác, nếu cực đoan duy y chí, thiếu minh bạch và không được tổ chức tốt, dễ gây lạm dụng và các biến thái. Thậm chí, có thể xuất hiện những cú “sốc giá và sốc tâm lý phản vệ”, tạo ra xung lực mới gia tăng mãnh liệt và khó kiểm soát hơn thị trường ngầm và những tổn thương lòng tin và tổn thất quyền lợi của người dân, cũng như những chi phí xã hội không nhỏ khi phản ứng tự phát với các động thái thị trường và chính sách nêu trên.

Chẳng hạn, việc cấm buôn bán đô la và vàng miếng nhằm chống đầu cơ, mất ổn định kinh tế và thị trường tài chính-tiền tệ là cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu các quy định pháp lý minh bạch và nếu tổ chức triển khai trên thực tế lỏng lẻo, thiếu nhất quán và hài hòa các lợi ích, thì có thể làm gia tăng các biến tướng của vàng, trang sức hoặc các hoạt động giao dịch ngoại tệ “chui” đa dạng và ngày càng khó kiểm soát; thậm chí tạo đất tốt cho tin đồn và đầu cơ, tham nhũng đủ loại…

Thứ tư, giá vàng vẫn tiếp tục biến động phức tạp, nhưng nhiều khả năng cho thấy các sức ép tăng giá từ bên ngoài sẽ có xu hướng nhạt đi, trong khi đó sẽ đậm dần lên sức ép mới như hệ quả hội tụ các phản ứng tương thích với những động thái chinh sách trong nước.

Sự cải thiện về tốc độ tăng giá vàng ôn hòa hơn trong năm 2011 so với mức tăng “sốc” của năm 2009 và 2010 được dựa trên kỳ vọng năm 2011 kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi, dù tốc độ có chậm lại chút ít so với 2010.

Giá nguyên liệu có thể giảm mạnh, làm tăng lợi nhuận ở các nền kinh tế phát triển. Lạm phát và bong bóng tài sản thương mại đang tăng lên, nhưng chỉ xuất hiện ở một số nước, chứ không lan rộng ra quy mô toàn cầu, vì tỷ lệ thất nghiệp khoảng 10% ở các nền kinh tế phát triển, tiền lương thấp và mức tăng thu nhập chậm, nhu cầu tiêu dùng sẽ chưa tăng nhanh.

Thế giới cũng sẽ có cải thiện tốt hơn về xu hướng thắt chặt tiền tệ và quản lý tài chính, cũng như sự điều chỉnh mạnh hơn và phối hợp chính sách để giải quyết các vấn đề quốc gia và quốc tế.

Ngoài ra, thế giới vẫn còn có lý do để lo ngại những rủi ro và khó dự đoán đến từ phía các quyết sách kinh tế của chính phủ nhiều nước, nhất là từ những nước con nợ lớn nhằm giải tỏa các khó khăn tài chính của mình. Nợ đang trở thành quá tải đối với các nền kinh tế lớn, và chạm tới tận các cơ quan công quyền địa phương.

Viện Tài chính Quốc tế ước tính trong năm 2011, Mỹ cần phải vay thêm hơn 4.000 tỷ USD, châu Âu phải vay thêm tổng cộng 3.000 tỷ USD. Nhật Bản - nước đang mắc nợ cao nhất và có nợ ngắn hạn nhiều nhất thế giới, sẽ cần phải huy động thêm một lượng vốn chiếm hơn 50% GDP trong năm tới. Các nền kinh tế mắc nợ nhiều sẽ buộc phải tính tới nhiều giải pháp, như tăng thuế, thay đổi cơ cấu nợ, giảm chi tiêu công hoặc quay trở lại với các chính sách tài chính bền vững hơn.

Việc kiểm tra tình hình mua bán ngoại tệ tại thị trường tự do năm 2011 sẽ thực hiện theo phương thức mới. Theo đó, NHNN phối hợp với các cơ quan chức năng khác như công an, quản lý thị trường... thanh tra, kiểm tra bất ngờ.

Mặt khác, các cơ quan quản lý sẽ xử lý mạnh tay đối với các quầy thu đổi ngoại tệ vi phạm quy định bằng hình thức tịch thu tang vật chứ không chỉ phạt hành chính như trước.

Thứ năm, “nhân tố Trung Quốc” tác động đến sức ép tăng giá vàng trên thị trường hoặc tạo những chuyển động mới khó đoán định sẽ có thể đột ngột gia tăng vào những tháng cuối năm 2011. Trung Quốc có trên 2600 tỷ USD dự trữ ngoại tệ, lại chịu áp lực tăng dự trữ vàng để cải thiện cơ cấu dự trữ quốc gia, củng cố vị thế quốc tế đồng Nhân dân tệ, kiềm chế lạm phát.

Trung Quốc dư thừa phương tiện và có nhiều động lực, cũng như toan tính và kế hoạch riêng để tiếp tục “tạo sóng” trên thị trường tài chính quốc tế (Trung Quốc đã nhập khẩu 209 tấn vàng trong 10 tháng đầu năm 2010, tăng gấp gần 5 lần so với lượng nhập cả năm 2009 và đó là một trong các nguyên nhân làm tăng giá vàng thế giới).

Về tổng thể và cơ bản, do chịu nhiều áp lực cũ, đa dạng, nhưng có điều chỉnh về liều lượng và cơ cấu nhân tố cụ thể, giá vàng trong năm 2011 sẽ khó có cơ hội giảm sâu để trở về mức giá đầu năm 2010, mà sẽ tiếp tục tăng, nhưng với tốc độ ôn hòa hơn năm 2010. Mức tăng giá vàng cả năm 2011 có thể chỉ vào khoảng trên dưới 10-15% so với mức đỉnh cao nhất của giá vàng năm 2010, thay vì tăng tới 30% so với năm trước, như trong 2 năm liên tiếp 2009 và 2010.

Trong bối cảnh áp lực tăng lạm phát toàn cầu và suy giảm hệ số tín nhiệm, nhất là trái phiếu chính phủ của hàng loạt các con nợ và cả các đồng tiền chủ chốt trên thế giới, xu hướng tiếp tục gia tăng dự trữ vàng vẫn là chủ đạo trong trung hạn, cả ở cấp vĩ mô, lẫn vi mô.

Những động thái liên quan đến thị trường vàng nói riêng và sự ổn định các giá cả trong nước nói chung tùy thuộc rất lớn vào sự đảm bảo đồng bộ và phối hợp tốt các chính sách và năng lực quản lý nhà nước về các vấn đề có liên quan đảm bảo sự liên thông trực tiếp giữa các loại thị trường trong nước và nước ngoài.

TS.Nguyễn Minh Phong

Viện nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội