Người đi bộ vào cao tốc bị tông tử vong: Trách nhiệm của đơn vị quản lý thế nào?

Một người đi bộ bất ngờ xuất hiện trên cao tốc có thể khiến tài xế chỉ còn vài giây để xử lý. Khi xảy ra tai nạn chết người, ngoài trách nhiệm của người đi bộ và tài xế, trách nhiệm của đơn vị quản lý tuyến đường cũng được đặt ra.

Trách nhiệm của đơn vị quản lý cao tốc thế nào?

Trả lời PV Báo Điện tử VTC News, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng, khi xem xét trách nhiệm của đơn vị quản lý cao tốc, cần làm rõ nghĩa vụ cụ thể mà đơn vị này phải thực hiện, khả năng nhận biết nguy cơ và mối liên hệ giữa những thiếu sót trong công tác quản lý với tai nạn xảy ra.

Luật sư Hoàng Hà lấy ví dụ, nếu một đoạn hàng rào bị hư hỏng trong thời gian dài, tạo lối để người dân đi vào cao tốc, đơn vị quản lý đã được thông báo hoặc phải nhận biết nguy cơ nhưng không sửa chữa, gia cố hoặc có biện pháp cảnh báo phù hợp, những yếu tố này có thể được xem xét khi xác định trách nhiệm.

Người phụ nữ đi bộ qua cao tốc bị ô tô hất văng. (Video: Hồ Minh Duy)

Tương tự, nếu một vị trí liên tục xuất hiện tình trạng người đi bộ trèo qua hàng rào, xâm nhập cao tốc và từng xảy ra sự cố nhưng không có biện pháp xử lý phù hợp, cơ quan chức năng có thể xem xét trách nhiệm của đơn vị hoặc cá nhân được giao quản lý.

“Nếu hồ sơ cho thấy đã nhiều lần có người xâm nhập, hàng rào bị phá hoặc có điểm dễ vượt qua, từng xảy ra sự cố hoặc có phản ánh nhưng đơn vị quản lý không sửa chữa, gia cố, cảnh báo hay áp dụng biện pháp phù hợp, thì có cơ sở xem xét lỗi của đơn vị hoặc cá nhân có trách nhiệm quản lý”, luật sư Hoàng Hà phân tích.

Tuy nhiên, việc người đi bộ vào cao tốc và bị ô tô tông tử vong không đồng nghĩa đơn vị quản lý đương nhiên có lỗi. Trách nhiệm phải được xác định dựa trên nghĩa vụ cụ thể, tình trạng thực tế của tuyến đường tại thời điểm xảy ra tai nạn và mối liên hệ giữa thiếu sót trong quản lý với hậu quả.

Trả lời VTC News, ông Ngô Văn Lợi, Giám đốc Trung tâm Điều hành cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cho biết cao tốc được thiết kế để các phương tiện di chuyển liên tục với tốc độ cao, không dành cho người đi bộ.

Theo ông Lợi, khi phát hiện người đi bộ trên tuyến qua hệ thống giám sát hoặc tuần tra, đơn vị vận hành có trách nhiệm xác định vị trí, cảnh báo các phương tiện đang đến gần và điều động lực lượng đưa người này ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Dù vậy, camera và lực lượng tuần tra không thể thay thế ý thức tự bảo vệ của người đi bộ. Từ thời điểm camera phát hiện người xuất hiện trên đường đến khi phương tiện tiếp cận có thể chỉ còn rất ít thời gian. Trong khi đó, lực lượng tuần tra cũng không thể có mặt ngay tại mọi vị trí trên tuyến.

Việc trèo qua hàng rào, đi qua các điểm mở tự phát hoặc cố tình băng qua nhiều làn xe trên cao tốc vì thế tiềm ẩn nguy cơ rất lớn, đồng thời đẩy những tài xế đang chấp hành đúng quy định vào tình huống bất ngờ.

Người phụ nữ thản nhiên băng qua cao tốc như chốn không người. (Video: Hoàng Linh)

Tài xế không mặc nhiên có lỗi

Từ góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng khi xảy ra tai nạn chết người, không thể mặc nhiên kết luận tài xế phải chịu trách nhiệm hình sự.

Khoản 3 Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định người đi bộ không được đi trên đường cao tốc, trừ người phục vụ quản lý, bảo trì đường cao tốc.

Theo luật sư Hà, để xác định tài xế có lỗi hay không, cơ quan chức năng phải làm rõ tốc độ thực tế của xe, làn đường, khoảng cách và tầm nhìn, điều kiện ánh sáng, thời tiết, thời điểm tài xế phát hiện người đi bộ, phản ứng phanh hoặc đánh lái và khả năng kỹ thuật để tránh tai nạn.

“Pháp luật không đánh giá khả năng xử lý của tài xế dựa trên kết quả cuối cùng, rằng đã tông chết người thì đáng lẽ phải tránh được. Vấn đề phải được xem xét tại thời điểm người đi bộ trở thành chướng ngại mà tài xế có thể nhận biết được”, luật sư Hoàng Hà phân tích.

Theo luật sư, không thể yêu cầu tài xế trên cao tốc luôn phải dự liệu việc có người bất ngờ băng qua đường, bởi pháp luật nghiêm cấm người đi bộ đi trên cao tốc. Tuy nhiên, tài xế vẫn phải quan sát, điều chỉnh tốc độ phù hợp và giảm tốc hoặc dừng xe khi phát hiện tình huống nguy hiểm có thể nhận biết.

“Nói cách khác, không phải lường trước điều bất thường, nhưng khi điều bất thường đã có thể nhìn thấy thì phải xử lý trong giới hạn khách quan có thể thực hiện được”, luật sư Hoàng Hà nói.

Cũng theo luật sư Hà, người đi bộ tự ý vào cao tốc có thể bị xử phạt theo điểm a khoản 2 Điều 10 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Nếu hành vi này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả thuộc trường hợp luật định, trách nhiệm của người đi bộ cũng có thể được xem xét.

Theo luật sư Hoàng Hà, Điều 260 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ không chỉ đặt vấn đề đối với người điều khiển phương tiện. Người đi bộ cũng có thể bị xem xét trách nhiệm nếu vi phạm quy tắc giao thông và hành vi đó gây hậu quả đáp ứng đầy đủ dấu hiệu của tội phạm.