Nguyễn Thị Phương: Thất bại chỉ đến khi ta bỏ cuộc

Có lẽ huy chương vàng là khao khát lớn nhất của bất kì một VĐV thể thao nào trong mỗi giải đấu. Nhưng ngay cả khi không dành được nó không có nghĩa là họ đã thất bại. Thất bại chỉ đến khi họ bỏ dở đường đua mà thôi. Và có lẽ, Nguyễn Thị Phương, cô gái kiên cường của đường đua điền kinh Việt Nam là người rõ nhất điều đó.

Cuộc chiến khốc liệt trên đường đua

Phương đã đến với đường đua của mình như thế nào?

Đó là khoảng năm em lớp 8 và tham gia thi đấu cho đội tuyển của trường. Sau đó là thi cấp huyện, tỉnh và được giải nhất. Thầy Lê Mạnh Hùng đã phát hiện và đưa em vào trường năng khiếu thể thao của tỉnh. Từ đó em đi thi đấu và có giải.Năm 2005 em bắt đầu có thành tích ở cấp quốc gia.

Nghe nói chế độ tập luyện của các vận động viên thể thao khắc nghiệt vô cùng?

Mấy năm đầu em tập chạy nội dung marathon cự ly 42km, tập luyệt rấtcực. Có những hôm phải chạy đến 45km. Giờ tập luyện của bọn em thường bắt đầu từ sáng sớm. Thường thường là từ lúc 4 đến 5 giờ sáng. Có hôm em hẹn nhầm giờ báo thức, 2 rưỡi đã xuống sân tập, thấy trời tối om bèn ra ghế đá nằm ngủ tiếp. Sáng ra vừa mở mắt thì đã thấy HLV đứng ngay trước mặt (cười).

Về sau quan sát thấy em có thế mạnh hơn về tốc độ, bấy giờ HLV chuyển em sang nội dung ngắn 3000m vượt chướng ngại vật. Việc tập luyện sức bền được giảm bớt thì em phải tập thêm tạ, tập vượt chướng ngại vật sao cho khéo léo hơn. Thời gian chạy được rút ngắn nhưng bài tập nặng dần lên.

Cường độ tập luyện một tuần của Phương thì thế nào?

Khi còn chạy marathon, trong một tuần bọn em có khi phải chạy đến 250km. Ngày đầu tiên có lúc phải chạy từ 42-45km. Ngày thứ 3 có thể chạy khoảng 36km, ngày thứ 5 còn 15km, những ngày còn lại chạy từ 10-12km.

Vào mùa đông, trời rét căm căm, nhiều hôm chạy 42km về người lạnh ngắt vì vừa mất nước, mất muối, mất nhiệt. Mà ở trung tâm em những năm 2005- 2006 chưa có bình nóng lạnh nên phải tắm bằng nước lạnh. Tắm xong về người cứ cứng đơ hết, bọn em chui vào chăn nằm cuộn trong ấy cả ngày, mệt quá không ăn nổi thứ gì. Chân tay thì đau nhức từ tận trong xương, tủy. Nằm trên giường, không làm sao chợp mắt được, chân đau cứ phải gác lên tường. Đứa này bóp chân cho đứa kia. Có những hôm quá mệt, vừa về đến phòng là cả bọn mấy đứa con gái ngồi ôm nhau khóc.

Mùa hè tuy tập luyện cũng vất vả nhưng đỡ bị chấn thương và đỡ đau cơ hơn mùa đông. Mùa hè trời nóng, bọn em phải chạy dài nên lúc nào cũng xuất phát từ tinh mơ. Đến chiều thì tập tạ và các động tác bổ trợ. Vừa rồi SEA Games thi đấu vào buổi chiều nên trước đó bọn em phải tập luyện dưới trời nắng nóng. Nhưng đó cũng là cái thuận lợi giúp mình tăng sức chịu đựng khi thi đấu.

Bình thường đã vậy, vào trước các dịp thi đấu quan trọng như thế này, chế độ tập ấy chắc còn nặng hơn nữa?

Thời gian tập luyện cho thi đấu cũng khá cực nhọc. Có những lúc bọn em phải tập luyện đến hết 100% sức lực. Sau những buổi tập chạy là tập tạ đến đau hết các bắp chân, bắp tay. Cổ thì xước xát hết vì bị tạ cọ vào.

Rồi có những buổi tập, bọn em phải lộn trên đường xi măng, mỗi lần lộn đi lộn lại đến 400m, hoa hết cả mắt nhưng rồi mình thấy đầu óc tỉnh táo và thấy thể lực nâng lên.

Là con gái nhưng phải chịu khối lượng bài tập nặng và khắc nghiệt như vậy, có khi nào em thấy tủi thân vì hình như mình chẳng còn lúc nào chăm sóc cho nhan sắc của mình không?

Trước đây khi bắt đầu bước chân vào đường đua, em đã từng nghĩ đến việc mình là con gái, con gái mà chơi thể thao sẽ chịu nhiều thiệt thòi lắm. Nhưng vì đam mê nên rồi mọi thứ chẳng còn quan trọng nữa. Da mặt em giờ hỏng hết rồi nhưng ít khi em chăm sóc vì chẳng có thời gian nữa. Đổi lại em được gặp nhiều bạn bè trong nước và quốc tế, được cống hiến cho quê hương. Em thấy mình được nhiều lắm.

Đã khi nào em muốn bỏ cuộc, bỏ đường chạy, bỏ chế độ tập luyện vất vả này chưa?

Có chứ chị. Năm 2006 em bị chấn thương ở đầu gối phải mất 3 tháng sau mới hồi phục. Khi đó, thầy Hùng đưa em xuống bệnh viện tỉnh điều trị một thời gian dài. Vừa điều trị vết thương vừa làm công tác tư tưởng. Vì lúc đó em đã chán nản lắm rồi, thành tích thì chưa có mà chân lại bị chấn thương.

Có thời gian, em phải xuống ở với gia đình thầy Hùng ở như con cái trong nhà. Thầy chính là người đã dìu dắt em vào đường chạy từ những bước chạy đầu tiên. Thầy em có 9 lần vô địch chạy việt dã trong đó có 7 năm liên tiếp vô địch. Giờ kỷ lục của thầy vẫn chưa có ai phá được cả.

Thời gian em cảm thấy nản nhất chính là lúc này. Các bạn cùng tập với em đều đã lần lượt bỏ cuộc vì không chịu đựng nổi cường độ tập luyện quá nặng. Hơn nữa môi trường thể thao cũng vô cùng khắc nghiệt. Những người từ 2 đến 3 năm không có thành tích đều bị thải loại hết. 4, 5 năm nay ở trung tâm chỉ còn lại một mình em. Nhiều khi em cũng thấy nản lắm. Những lúc ấy thầy lại động viên em “giờ mình tập chưa đủ độ chín, chưa có thành công thì không được chán nản. Em cố gắng tập thêm vài năm nữa, lúc đó sẽ nhìn thấy và được tận hưởng thành quả. Bây giờ mình đã cố gắng 3, 4 năm nay rồi mà bỏ cuộc thì công ấy thành công cốc”.

Rồi hồi còn tập chạy marathon ở trung tâm huấn luyện thể thao Thanh Hóa, có một lần HLV yêu cầu em chạy nội dung 42km từ trung tâm về quê em (quãng đường đó dài khoảng 30km). Trên đường em phải chạy qua nhà mất 6km sau đó chạy vòng lại cho đủ 42km theo nội dung bài tập. Đến hơn 3 tiếng thì em về đến nhà.

Bố em tuy là người yêu thể thao và ủng hộ em theo con đường này nhưng đến khi nhìn con gái chạy qua nhà mình, thấy thương quá mới bảo dù em có lựa chọn con đường nào khác, bố cũng ủng hộ. Lúc đấy em cũng đã mệt mỏi lắm rồi và rất muốn bỏ cuộc nhưng nghe bố nói như vậy, em lại tiếp tục cố gắng tập luyện.

Kết quả là…?

Năm 2006 em về thứ 5 nội dung marathon, và thứ 4 nội dung 1500m trong kỳ Đại hội thể dục thể thao toàn quốc. Đấy cũng là lần đầu tiên em tham gia thi đấu. Khi ấy em mới học lớp 10 và chỉ xác định đi học hỏi chứ không xác định có giải.

Năm 2007, em có huy chương đồng giải vô địch quốc gia. Năm 2008, có huy chương vàng. Năm 2009 tiếp tục vô địch quốc gia ở nội dung 3000m vượt rào. Từ đó cho đến nay em liên tục được huy chương vàng ở nội dung này.

Hồi tháng 7 vừa qua em được đi thi giải vô địch châu Á ở Nhật Bản. Đó cũng là lần đầu tiên em bắt gặp cảm giác choáng ngợp trước đấu trường lớn như thế nhất là choáng ngợp trước thành tích của đối thủ đã vượt xa Việt Nam mình.

Ngã không có nghĩa là thất bại

Khi tham gia SEA Games, ban huấn luyện đặt mục tiêu cho em như thế nào?

Khi tham gia SEA Games,vì không muốn gây áp lực tâm lý cho em nên các thầy chỉ đặt mục tiêu phấn đấu nằm trong top có huy chương là được.

Thế còn cá nhân em, trước ngày bước chân lên đường chạy có đặt mục tiêu gì cho bản thân mình không?

Em chỉ biết là mình phải cố gắng bằng tất cả sự nỗ lực của mình. Vì đây là đấu trường lớn đầu tiên em tham gia, cũng chưa rõ sức đối thủ ra sao.

Em có gặp khó khăn gì trước khi thi đấu không?

Khó khăn chung của mọi người là không hợp khẩu vị với đồ ăn của nước bạn. Mấy ngày trước hôm thi đấu em cũng toàn ăn mỳ tôm. Thi đấu xong là mỳ tôm, ruốc, thịt, nước mắm mang theo cũng hết, mọi người đành ăn hoa quả. Buổi đêm trước hôm thi đấu, 3 giờ sáng em vẫn nằm trằn trọc mãi không sao ngủ được. Nằm nghĩ đến buổi thi đấu chiều mai lại thấy căng thẳng. Kết quả là đến lúc ra đường chạy đầu đau như búa bổ. Chỉ đến lúc chạy thì bỗng dưng như quên hết.

Thêm nữa là buổi chiều hôm thi đấu, chỉ còn 2 vòng cuối cùng, trời bỗng đổ mưa to, nước quật rát hết cả mặt, tai thì ù đặc đi và không thể nghe thấy tiếng mọi người cổ vũ nữa. Lúc đấy em cũng đã rất mệt và chỉ chạy theo quán tính.

Ở những mét cuối cùng khi nhìn thấy vạch đích, em đã nghĩ gì?

Trên đường đua, em chẳng nghĩ gì nhiều, chỉ hướng về vạch đích để tiến. Trong 600m cuối em vượt lên, bứt phá bỏ đối thủ đến 4, 5m nhưng rồi vì non kinh nghiệm ở các đấu trường lớn mà em kiệt sức ngã. Em rất tiếc. Khi ngã xuống, trong đầu em chỉ duy nhất một suy nghĩ, bằng giá nào cũng phải về đích. Bởi là VĐV mà mình bỏ cuộc thì sẽ nhục nhã lắm. Đến khi qua được đích thì lịm đi, chẳng biết gì nữa (cười).

Thế còn khi tỉnh dậy?

Lúc nằm trong phòng hồi phục sức khỏe, mở mắt ra em thấy HLV nắm tay em lắc nhẹ “Không sao đâu, thế là tốt rồi, không sao, không sao”. Lúc đó em thấy thương thầy, tiếc nuối cho mình nữa. Em ước gì mình có thể thi lại và lần này nhất định em sẽ rút kinh nghiệm.

Chỉ còn chút xíu nữa, em đã có thể chạm tay đến chiếc huy chương vàng. Em có nghĩ rằng, đó là một thất bại không?

Nói là thất bại thì không phải. Em đã nỗ lực hết sức mình rồi nên chỉ tiếc nuối thôi. Từ trước tới nay, trên đường chạy của mình , em chưa từng cảm thấy mình thất bại. Bởi vì mỗi thành tích đạt được nghĩa là em đã bỏ vào đó tất cả sự cố gắng của mình rồi.

Từ đâu em có được ý chí bất bại này?

Ý chí và tinh thần không bỏ cuộc em được rèn rũa từ môi trường thể thao. Nhất là thầy ruột của em, thầy Lê Văn Hùng là người đã dạy em biết yêu nghề và biết chạy vì tinh thần màu cờ sắc áo. Em vẫn nhớ một câu thầy nói với em “đã quyết định theo nghề thì phải yêu nghề của mình. Kể cả phải đổ mồ hôi, nước mắt, thậm chí là máu cũng phải vươn lên phía trước. Đừng bao giờ bỏ cuộc”.

Người ta vẫn nói, đường đời không giống như đường đua. Trong cuộc sống không phải lúc nào mình “chạy” hết sức là đã có thể cán đích. Em đã bao giờ nghĩ đến điều ấy?

Trong cuộc sống em cũng gan lỳ lắm. Hoàn cảnh gia đình em không được êm ấm như nhiều gia đình khác. Mẹ em mất sớm từ năm em 7 tuổi, bố em lấy dì hai, dì cũng còn trẻ. Em là em út trong một gia đình có 5 anh chị em, tuy thế bố cũng không thể quan tâm đến em được nhiều. Nhưng em không thấy buồn. Mà có buồn em cũng vui trở lại nhanh lắm (cười).

Ngoài việc tập luyện và thi đấu ở trung tâm ra, hiện nay em có tiếp tục đi học không?

Hiện tại em đang học năm thứ 3, Đại học Thể thao Từ Sơn Bắc Ninh theo khóa học tích lũy. Nhưng giờ em phải dồn hết tâm sức cho việc tập luyện và thi đấu bởi vì tuổi nghề của một VĐV thể thao chỉ có hạn và phong độ đỉnh cao chỉ có một thời điểm nhất định. Nếu không cố gắng thi đấu thì em sẽ không bao giờ có thể quay lại thi đấu được nữa.

Em có bạn trai chưa?

Em có rồi. Trước khi lên đường bạn trai em hứa sẽ mua cho em một con gấu bông thật to nếu em có huy chương vàng.

Nhưng khi em chỉ được huy chương bạc, bạn ấy vẫn đưa em đến hàng thú bông để chọn. Và em đã từ chối. Em sẽ “đòi” lại nó vào mùa sau, khi em mang được huy chương vàng về. (Cười)

Bạn trai hay những người bạn đã từng bỏ cuộc của em đã bao giờ “xui” em bỏ cuộc không?

Không. Ngược lại mọi người động viên em. Mọi người nói “Em có sức khỏe và năng khiếu thì cố lên đừng bỏ cuộc như các chị. Bởi vì các chị không làm được nên em hãy làm cho cả mọi người nữa”.

Vậy mục tiêu trong tương lai của em là gì?

Vừa rồi em cán đích với thời gian là 10 phút 04. Mục tiêu của em là phấn đấu rút ngắn thời gian xuống còn dưới 10 phút.

Cảm ơn em!

Hà Trang