Đưa con 'chạm' vào ký ức ngày Quốc khánh Việt Nam lịch sử bằng công nghệ VR

5h30 một buổi sáng tháng 8/2026, khi phố phường TP.HCM vẫn còn thưa người, bé Nguyễn Hoàng Nam cùng mẹ rời nhà. Hai mẹ con đến Dinh Độc Lập từ sớm, xếp hàng chờ trải nghiệm chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng”.

Chương trình sử dụng công nghệ thực tế ảo (VR) để tái hiện không gian Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945- Ngày Quốc khánh Việt Nam. Trong vài phút, người trải nghiệm có thể quan sát không gian quảng trường, hình ảnh dòng người dự lễ và lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Với nhiều gia đình, đây là một hoạt động trải nghiệm trong những ngày hướng tới ngày Quốc khánh. Nhưng với những người mẹ đưa con đến, điều họ quan tâm còn thực tế hơn, làm thế nào để những câu chuyện về ngày 2/9, về Bác Hồ và lịch sử đất nước trở nên dễ hình dung với những đứa trẻ sinh ra trong thời bình.

Bài học lịch sử sinh động, ý nghĩa

Chị Phạm Thị Miền, ở phường Phú Thọ, TP.HCM, đưa hai con đến chương trình từ sáng sớm. Một bé sắp vào lớp 1, bé còn lại chuẩn bị lên lớp 3.

Ở độ tuổi này, kiến thức lịch sử của các em mới bắt đầu được hình thành qua những câu chuyện trong gia đình và bài học ở trường. Vì vậy, thay vì chỉ giải thích cho con bằng lời, chị Miền chọn cách đưa các em đến tận nơi để tự quan sát và trải nghiệm.

Chị cho biết hai con đang học những điều Bác Hồ dạy nên muốn các em biết thêm về Người, hiểu vì sao hình ảnh và câu chuyện về Bác xuất hiện trong những bài học đầu tiên của tuổi học trò.

“Lâu mới có một lần, mình rất háo hức và mong được cho các con đi trải nghiệm, được sống trong thời khắc thiêng liêng của dân tộc, để các con hiểu hơn và thêm yêu lịch sử dân tộc mình”, chị nói.

Với chị Miền, điều quan trọng không phải các con có thể nhớ ngay một mốc thời gian hay một sự kiện, mà là sau trải nghiệm, các em có thêm một hình dung cụ thể về những gì từng được học.

Một đứa trẻ có thể chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa của ngày 2/9/1945, nhưng có thể nhớ hình ảnh Bác Hồ, tiếng Bác đọc Tuyên ngôn Độc lập, không gian Quảng trường Ba Đình hay câu chuyện mẹ kể trên đường về. Những hình ảnh ấy có thể trở thành điểm bắt đầu để các em tiếp tục tìm hiểu khi lớn hơn.

Trong số những người mẹ đưa con đến trải nghiệm hôm ấy có bà Đỗ Tuyết Thanh và cô con gái. Bà cùng con bước vào không gian trải nghiệm, để em quan sát, lắng nghe và tiếp nhận theo khả năng của mình.

Với bà, việc đưa con đến đây trước hết là để con có thêm một trải nghiệm mới. Những hình ảnh lịch sử vốn nằm trên trang sách hoặc trong các thước phim nay được chuyển thành không gian mà em có thể trực tiếp quan sát bằng kính thực tế ảo.

Sau trải nghiệm, bà Thanh cho biết điều khiến bà ấn tượng là cảm giác được trở lại không gian lịch sử của hơn 80 năm trước. Theo bà, công nghệ thực tế ảo tạo cảm giác chân thực, giúp người trải nghiệm hình dung rõ hơn thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

“Đeo kính vào có cảm giác như mình được quay ngược thời gian, trở về hơn 80 năm trước để chứng kiến thời khắc Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập. Hy vọng con mình cũng có thể cảm nhận được không khí hào hùng ấy”, bà Thanh chia sẻ.

Chị Liên, 36 tuổi, ở phường Bình Trưng, TP.HCM, cũng đưa con đến chương trình. Chị bất ngờ khi chứng kiến nhiều gia đình đưa trẻ nhỏ đến trải nghiệm và phải xếp hàng từ sớm.

Chị từng xem nhiều tư liệu, phim ảnh về các dấu mốc của đất nước nên không xa lạ với câu chuyện lịch sử được tái hiện trong chương trình. Tuy nhiên, lần này chị tiếp cận nội dung ấy bằng một hình thức khác.

“Cái này mình cũng đã xem những tư liệu lịch sử rồi, nhưng khi được tiếp cận bằng công nghệ thực tế ảo mình thấy nó vừa hiện đại nhưng vẫn giữ được những giá trị truyền thống và mang lại cảm xúc khá chân thật”, chị Liên nói.

Điều khiến chị chú ý hơn cả là sự hào hứng của con. Theo chị, ngay từ tối hôm trước, em bé đã mong chờ được đến chương trình. Khi được đeo kính thực tế ảo và bước vào không gian được tái hiện, bé tỏ ra thích thú.

“Các bạn nhỏ được tiếp cận với công nghệ mới thì thích thú hơn và đây cũng là một cách để các bạn trẻ tiếp cận lịch sử sinh động, trực quan hơn rất nhiều”, chị chia sẻ.

Không phải gia đình nào cũng có điều kiện đưa con đến những địa điểm lịch sử hay dành nhiều thời gian để giải thích từng sự kiện. Một trải nghiệm ngắn cũng không thể thay thế việc học lịch sử lâu dài. Nhưng với những đứa trẻ, một lần được nhìn thấy, nghe thấy và trực tiếp trải nghiệm có thể giúp một câu chuyện vốn trừu tượng trở nên cụ thể hơn.

Từ một trải nghiệm đến ký ức của trẻ

81 năm sau ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, thế hệ sinh ra trong hòa bình đã cách khá xa thời khắc lịch sử ấy.

Những đứa trẻ hôm nay biết về ngày 2/9 qua sách giáo khoa, câu chuyện của ông bà, cha mẹ, những thước phim tư liệu và hình ảnh trên truyền hình, Internet. Với các em, khoảnh khắc hàng vạn người dân có mặt tại Ba Đình ngày 2/9/1945 là một phần lịch sử được kể lại.

Các em có thể tìm hiểu lịch sử bằng những phương thức phù hợp với thế hệ của mình. Những trải nghiệm trực quan, trong đó có công nghệ thực tế ảo, đang mở thêm một cách tiếp cận để các sự kiện, nhân vật và không gian lịch sử trở nên dễ hình dung hơn với trẻ nhỏ.

Với những người mẹ, việc đưa con đến một chương trình thực tế ảo không phải là cách duy nhất để dạy con về ngày Quốc khánh Việt Nam lịch sử. Đó đơn giản là thêm một cách để con nhìn thấy những điều trước đây chỉ được nghe kể.

Một buổi sáng xếp hàng, vài phút đeo kính VR hay những câu hỏi của trẻ trên đường về có thể chưa tạo nên một bài học hoàn chỉnh. Nhưng đó có thể là điểm bắt đầu để một đứa trẻ tò mò hơn về một ngày đặc biệt của đất nước.

Và khi sự tò mò ấy dẫn các em trở lại với sách, lớp học, những câu chuyện của gia đình hay những địa danh lịch sử, ký ức về ngày Quốc khánh sẽ không chỉ còn là một mốc thời gian cần ghi nhớ. Nó trở thành một câu chuyện mà các em từng nhìn thấy, từng nghe và từng được cha mẹ đưa đi tìm hiểu.

Chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Báo Điện tử VTC News phối hợp cùng Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT tổ chức.

“Trở về thời khắc thiêng liêng” ra mắt công chúng vào dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh năm 2025. Tại Hà Nội, chương trình thu hút hơn 35.000 lượt người trải nghiệm.

Sau đó, chương trình tiếp tục được triển khai tại Quảng Ninh vào tháng 9/2025. Trong 3 ngày, từ 17 đến 19/5/2026, tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên (Nghệ An), hơn 3.000 người dân, du khách tham gia trải nghiệm.

Tại Dinh Độc Lập, chương trình diễn ra từ ngày 19 đến 21/8/2026, với hơn 8.000 người dân và du khách tham quan, trải nghiệm.

Từ 2- 4/9, chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tiếp tục đến với người dân và du khách tại Công viên APEC, TP Đà Nẵng.