Những thắc mắc “nóng” về xử lý người uống rượu bia

Cận kề tháng 10, kế hoạch “Phòng chống rượubia với người tham gia giao thông” vẫn là một điểm nóng được đông đảo công chúng quan tâm. Liệu kế hoạch này có được duy trì lâu dài hay chỉ như ngọn lửa bùng cháy lên rồi lụi tắt? Liệu nó có trở thành tiền đề cho kịch bản “đi đêm” của các chủ quán nhậu? Hay liệu nó có được áp dụng công bằng cho mọi đối tượng tham gia giao thông?... Phóng viên Tạp chí Truyền hình Số đã có buổi trao đổi với Đại tá Nguyễn Duy Ngọc, trưởng phòng cảnh sát giao thông Thành phố Hà Nội nhằm giải đáp những thắc mắc “nóng” này….

Xin ông cho biết việc xử lý người uống rượu bia khi tham gia giao thông trên thế giới được triển khai như thế nào? Chúng ta có áp dụng kế hoạch “Phòng chống uống rượu bia với người tham gia giao thông” theo một mô hình nào không?

Trên thế giới, quy định xử lý những người điều khiển phương tiện tham gia giao thông vi phạm nồng độ cồn đã có từ rất lâu. Mỗi nước đều xây dựng luật để giải quyết tình trạng này dựa trên tình hình phát triển thực tế sao cho phù hợp. Việt Nam cũng xây dựng các quy định trong luật giao thông đường bộ phù hợp với tình hình của Việt Nam. Chúng ta đã tuyên truyền, chỉ đạo các lực lượng, trong đó cảnh sát giao thông là lực lượng nòng cốt để xử lý các vi phạm này trong nhiều năm qua. Đặc biệt, trong tháng an toàn giao thông năm 2011, Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia đã lấy chủ đề là “Phòng chống rượu bia đối với người điều khiển phương tiện tham gia giao thông”.

Với trách nhiệm của mình, chúng tôi đã đề xuất với Giám đốc công an thành phố Hà Nội, Cục cảnh sát giao thông Đường bộ Đường sắt - Bộ công an xây dựng kế hoạch thực hiện theo chủ đề của tháng an toàn giao thông năm nay. Cụ thể như: Trang bị các công cụ hỗ trợ, phương tiện và tập huấn cho lực lượng cảnh sát giao thông thuần thục trong quá trình thực thi nhiệm vụ; Phối hợp với các ngành, các cấp, các cơ quan báo chí để tuyên truyền rộng rãi đối với những người điều khiển phương tiện tham gia giao thông nói riêng và nhân dân nói chung. Về cơ bản, kế hoạch này đã tạo được sự đồng thuận của mọi tầng lớp nhân dân, được sự ủng hộ tương đối tốt từ dư luận. Đặc biệt, những trường hợp điều khiển phương tiện tham gia giao thông vi phạm nồng độ cồn khi bị lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện và xử lý, đa phần đều chấp hành.

Rất nhiều người bày tỏ quan điểm ủng hộ kế hoạch “Phòng chống uống rượu bia với người điều khiển phương tiện giao thông”, tuy nhiên họ cũng bày tỏ sự băn khoăn về tính lâu dài của kế hoạch này. Liệu nó có được duy trì thường xuyên, hiệu quả không hay chỉ được thực hiện trong tháng an toàn giao thông này thôi, thưa ông?

Tôi cho rằng luật là phải được thực hiện. Quy định xử lý vi phạm nồng độ cồn đã được ghi trong luật, do đó nó phải được thực hiện một cách nghiêm chỉnh. Việc những người sử dụng bia rượu khi tham gia giao thông là hành vi gây nguy hại cho người khác và nguy hại ngay cho cả chính bản thân họ. Cho nên chúng ta phải lên án, đồng thời suy nghĩ và đưa ra những biện pháp cũng như bố trí lực lượng để thường xuyên tuyên truyền, xử lý đối với các hành vi này. Điều đó góp phần vào sự ổn định của xã hội và đảm bảo trật tự an toàn giao thông - chức năng nhiệm vụ đã được phân công cho lực lượng cảnh sát giao thông và các lực lượng công an khác.

Tôi cho rằng việc tiếp tục triển khai kế hoạch như thế nào sau Tháng an toàn giao thông 2011 phải căn cứ vào nhiều yếu tố. Trước hết là thái độ của người tham gia giao thông, nếu họ đã nhận thức và chuyển biến theo chiều hướng tích cực thì chúng ta tiếp tục duy trì kế hoạch ở một mức độ vừa phải, vừa đủ. Nếu người điều khiển phương tiện tham gia giao thông vẫn tiếp tục lạm dụng bia rượu ở mức độ cao như trước tháng 9 vừa qua thì chúng ta sẽ phải tiếp tục để xuất các biện pháp và bố trí lực lượng phù hợp để duy trì công tác tuyên truyền và trấn áp đối với các hành vi này.

Nhiều người dân vẫn coi nhậu nhẹt là một tập tục, một truyền thống. Điều này có thể gây ảnh hưởng lớn cho việc duy trì lâu dài và triệt để kế hoạch phòng chống uống rượu bia khi tham gia giao thông. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào? Lãnh đạo ngành có đưa ra biện pháp nào để khắc phục vấn đề này không thưa ông?

Tập tục và truyền thống thì không chỉ riêng ở Việt Nam mà ở các nước trên thế giới đều có. Tuy nhiên, những tập tục nào, truyền thống nào mang tính chấtđậm đà văn hóa bản sắc dân tộc, mang lại lợi ích chung cho cộng đồng và tốt đẹp thì chúng ta duy trì, phát huy. Còn những tập tục mà trở thành hủ tục, trở nên nguy hiểm cho xã hội thì chúng ta phải cân nhắc lại hoặc gạt bỏ nó ra khỏi đời sống xã hội. Tôi cho rằng, chúng ta phải tiếp tục tuyên truyền, giải thích, thậm chí là lên án mạnh mẽ hành vi nhậu nhẹt, uống rượu bia của người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông để mọi người hiểu và không đi theo những hủ tục không có lợi cho cộng đồng xã hội.

Nhiều người cho rằng họ rất muốn tôn trọng luật pháp nhưng cũng rất hâm mộ rượu bia, vậy phải làm cách nào để đảm bảo được cả hai, thưa ông?

Trong chủ đề Tháng an toàn giao thông 2011 đã nêu rất rõ: Đã uống rượu bia thì không lái xe và đã lái xe thì không uống rượu bia.

Ở bất cứ quốc gia nào, con người cũng phải đưa pháp luật lên hàng đầu và phải tôn trọng pháp luật. Xã hội muốn bền vững, đất nước muốn phát triển giàu mạnh thì phải có hành lang pháp lý được đảm bảo và duy trì. Tôi cho rằng dân nhậu hay bạn nhậu thì cũng vậy mà thôi, họ đều là công dân ở trong một xã hội, đều phải chịu điều chỉnh bằng những quy định của pháp luật và chúng ta nên tôn trọng pháp luật.

Luật đã quy định rất rõ lái xe ô tô là không có nồng độ cồn nào hết, còn xe máy thì có giới hạn nồng độ cồn cho phép. Trong các quy định của Nghị định 34, Điều 8 và Điều 9 đều quy định rất rõ ở mức độ bao nhiêu ml trong khí thở thì sẽ bị phạt và sẽ phạt mức tiền bao nhiêu. Kèm theo việc phạt tiền là tước bằng lái xe từ 30 đến 60 ngày. Các quy định đó những người điều khiển phương tiện xe máy từ 50 phân khối trở lên, những người điều khiển phương tiện ô tô đều phải học trong luật, phải thi luật và có giấy phép lái xe thì mới được điều khiển xe. Họ đương nhiên phải hiểu mình được quyền gì và không được quyền gì khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Hiểu luật và tôn trọng luật pháp cũng là một nét văn hóa trong cuộc sống hiện đại.

Cóngười khả năng uống rượubia kém, chỉ một chén nhỏ thôi cũng đủ khiến họ lảo đảo, không an toàn khi tham gia giao thông dù nồng độ cồn vẫn ở mức cho phép. Với những trường hợp này sẽ phải xử lý làm sao, thưa ông?

Đây là những phát sinh thực tế trong quá trình thực hiện luật và áp dụng luật vào thực tế đời sống xã hội. Những gì chưa phù hợp, chưa chặt chẽ thì trong quá trình nghiên cứu chúng ta sẽ tổng hợp lại và có đề xuất để các cấp điều chỉnh cho phù hợp.

Tuy nhiên, cá nhân tôi cho rằng, với mỗi người điều khiển phương tiện tham gia giao thông họ đều phải tự lo để bảo vệ tính mạng và tài sản của mình, cao hơn nữa họ phải có trách nhiệm với người khác. Nếu cơ địa và sức khỏe của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông không cho phép đưa một chút nồng độ cồn nào vào người, dẫn đến mất thăng bằng, không đảm bảo lý trí trong điều khiển hành vi của mình thì tốt nhất họ không nên dùng và tự biết kiềm chế mình. Đấy là một nét văn hóa cho mình và cho người khác, là trách nhiệm cho mình và cho xã hội.

Ở Mỹ, luật cấm uống rượu có nồng độ cao khi lái xe đã ban hành thành luật vĩnh viễn và phạt tiền rất nặng từ 7 ngàn USD đến 10 ngàn USD, thậm chí đi tù nếu phạm luật quá hai lần. Nhiều người cho rằng mức phạt hiện nay ở Việt Nam dành cho những tài xế “bia rượu” vẫn là… quá nhẹ. Đặc biệt là với những đối tượng đã uống rượu bia lại còn lạng lách, gây nguy hiểm. Ông nhìn nhận ý kiến này như thế nào?

Trong quy định về xử lý người vi phạm nồng độ cồn, Việt Nam có những điểm khác biệt so với các nước khác trên thế giới để phù hợp với tình hình phát triển thực tế của Việt Nam. Tuy nhiên, như tôi đã nói ở trên, quá trình thực hiện xây dựng luật pháp cũng như áp dụng các bộ luật sẽ cónhững vấn đề phát sinh, chúng ta cần phải tổng hợp lại để điều chỉnh cho phù hợp trong từng thời điểm và đối với từng hành vi. Với những hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, chúng ta sẽ cố gắng nghiên cứu, ban hành những chế tài đủ sức mạnh để dừng được các hành vi đó.

Hiện nay, lực lượng thực thi nhiệm vụ, trong đó lực lượng cảnh sát giao thông là nòng cốt vẫn đang phải cố gắng hết sức mình để đảm bảo việc tuyên truyền, xử lý các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, để kế hoạch thực sự hiệu quả thì một mình lực lượng công an không thể làm hết được, cần phải có sự tham gia tích cực của các ngành, các cấp, các tầng lớp nhân dân, và đặc biệt là của chính những người điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Những người có hành vi vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông phải tự thấy được họ đang gây nguy hiểm cho chính bản thân mình và gây nguy hiểm cho xã hội, phải chấm dứt hoặc điều chỉnh lại các lí do có nồng độ cồn trong người và hạn chế đến mức thấp nhất các vi phạm.

Với việc cắm chốt ở gần các quán nhậu, không ít ý kiến cho rằng đó là tiền đề dẫn đến kịch bản “đi đêm” hoặc “mãi lộ” của các chủ quán để đảm bảo hoạt động kinh doanh. Xin ông cho biết, Cục đã có biện pháp gì để hạn chế và xử lý các hiện tượng này ạ?

Tất cả mọi quy định, mọi hoạt động đều có những thuận lợi và có những khó khăn, có những yếu tố tích cực và những yếu tố tiêu cực. Tuy nhiên, chúng tôi trước hết đặt niềm tin vào những phương án, kế hoạch mà chúng tôi chỉ đạo, cũng như đặt niềm tin vào những cán bộ chiến sĩ mà chúng tôi giao nhiệm vụ. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường các biện pháp để giáo dục cán bộ, chiến sĩ chấp hành nghiêm túc các quy định. Đồng thời đẩy mạnh việc giám sát, kiểm tra để hạn chế các vấn đề tiêu cực. Nhưng quan trọng hơn cả, chúng tôi rất mong muốn được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia góp ý và lên án đối với các hành vi vi phạm nói trên, cùng chúng tôi xây dựng hình ảnh trách nhiệm, hiệu quả đối với lĩnh vực đảm bảo an toàn giao thông hiện nay.

Cảnh sát giao thông đo nồng độ cồn cho người tham gia giao thông, vậy ai sẽ là người đo nồng độ cồn cho cảnh sát giao thông, thưa ông?

Bộ công an, công an thành phố đã quy định cán bộ công an, chiến sĩ phải gương mẫu chấp hành những quy định về luật giao thông đường bộ, đường sắt và có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục người thân trong gia đình chấp hành các quy định đó. Như vậy, người công an nói chung và người cảnh sát nói riêng đều bị điều chỉnh công bằng theo các luật quy định đối với các hành vi này.

Với trách nhiệm là thủ trưởng cơ quan tôi đã và sẽ tiếp tục giáo dục, tuyên truyền và quy định các cán bộ, chiến sĩ dưới quyền phải nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của Bộ công an, công an thành phố, các quy định về giao thông đường bộ, đường sắt nói chung, trong đó có quy định về xử lý nồng độ cồn đối với người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông.

Với các xe biển xanh thì sao thưa ông?

Mọi hành vi, mọi con người đều được xử lý công bằng và khách quan. Và thực tế chúng tôi đã xử lý rồi.

Một công dân khi vi phạm luật giao thông, họ sẽ là người trực tiếp chịu xử lý. Thế còn với những xe biển xanh, ai sẽ là người phải chịu sự điều chỉnh của luật, thưa ông?

Trong quy định thì người điều khiển phương tiện là người phải chấp hành các hình thức xử lý do pháp luật quy định.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

K.T - Ảnh: Hồ Quang