Nữ tài xế giao đồ ăn và những nhọc nhằn sau mỗi cuốc xe

Nhiều phụ nữ chọn giao đồ ăn để có thêm thu nhập và chủ động sắp xếp công việc gia đình.

Không ít phụ nữ chọn giao đồ ăn thay vì chở khách bởi công việc này được cho là nhẹ hơn, ít tốn xăng và có thể chủ động thời gian. Nhưng phía sau sự linh hoạt ấy là thu nhập phụ thuộc số đơn, hàng giờ chờ đợi không được tính thành tiền và những rủi ro mà người chạy xe phải tự xoay xở.

Linh hoạt để lo cho gia đình

Gần 4 năm gắn bó với công việc giao đồ ăn, chị Diễm Phụng (40 tuổi, ngụ phường Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) đã quen với việc chia một ngày của mình thành những khoảng thời gian dành cho gia đình và những giờ miệt mài trên yên xe mưu sinh.

Mỗi ngày, chị Phụng thức dậy từ 5h30, chuẩn bị bữa sáng cho gia đình. Đến 7h, sau khi đưa các con đi học, chị trở về nhà nấu sẵn thức ăn cho bữa tối, rồi mới bắt đầu những cuốc giao hàng của mình.

Từ 10h30, chị Phụng bắt đầu những cuốc giao đồ ăn. Trên chiếc xe máy, chị trở thành cầu nối giữa những quán ăn và khách hàng, miệt mài trên đường bất kể nắng gắt hay mưa dông. Công việc kéo dài đến 15h30, khi chị tạm gác những cuốc xe để đón con tan trường.

Sau khoảng 30 phút dành cho việc đưa con về nhà, chị Phụng lại tiếp tục những chuyến giao hàng, rong ruổi trên đường đến 21h mới kết thúc một ngày làm việc.

Chị Phụng cho biết hai con, một học lớp 5, một học lớp 10, lại học ở hai nơi khác nhau. Trong khi đó, chồng chị làm thợ hồ, thường xuyên đi công trình xa nên việc đưa đón và chăm sóc con phần lớn do chị đảm nhận. Đây cũng là lý do sau nhiều lần thử sức với các công việc khác nhau, chị cuối cùng chọn nghề giao hàng - công việc cho phép chị chủ động sắp xếp thời gian để vừa mưu sinh, vừa lo cho gia đình.

Với chị, lợi thế lớn nhất của nghề chạy xe công nghệ không phải là mức thu nhập mà là khả năng tự sắp xếp lịch làm việc.

Trước đây, chị đã nếm trải đủ ngành nghề khác nhau, từ nhân viên phục vụ nhà hàng, quản lý tiệc cưới, rồi làm lao công... Những công việc này không cho chị sự chủ động về thời gian cần thiết để lo cho con cái, gia đình và công việc tài xế giao đồ ăn là phù hợp với hoàn cảnh.

“Công việc này cho mình chủ động thời gian. Có khi đến giờ đón con mà chưa có đơn thì tôi tranh thủ đi đón, hoặc nếu đang giao hàng thì xin khách chờ một chút nếu khách đồng ý”, chị Phụng nói.

Sự linh hoạt ấy giúp chị có thể vừa kiếm tiền vừa đảm nhận việc gia đình. Nhưng cũng chính vì không có một khung giờ làm việc cố định, thời gian lao động của chị được kéo dài theo nhu cầu kiếm thu nhập và số đơn trên ứng dụng.

Công việc phù hợp với hoàn cảnh gia đình, nhưng để có được khoản thu nhập đó, chị Phụng phải đánh đổi bằng hơn 10 tiếng mỗi ngày trên những tuyến đường đông đúc của TP.HCM, nơi luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn và những rủi ro khác.

Mỗi ngày, chị kiếm được khoảng 500.000 đồng từ việc giao hàng; những ngày ít đơn, con số này chỉ khoảng 300.000 đồng, chưa trừ các khoản chi phí.

“Phụ nữ chạy 10 tiếng rất mệt. Đàn ông đi làm về chủ yếu nghỉ, còn phụ nữ chạy xe xong vẫn phải lo con, lo việc nhà. Vì vậy phụ nữ phải cực hơn một chút”, chị Phụng chia sẻ.

Còn với chị Giang, giao đồ ăn không phải công việc chính. Ban ngày chị làm kế toán, còn chạy xe vào những khoảng thời gian rảnh để có thêm thu nhập. Chị mới làm công việc này khoảng 2 tháng, thường chạy 2-4 tiếng vào buổi trưa hoặc tối. Nếu chạy khoảng 4 tiếng, thu nhập khoảng 200.000 đồng.

Một đơn hàng có thể chỉ đi khoảng 2 km, cước khoảng 13.500 đồng, thực nhận khoảng 13.000 đồng. Với nhiều tài xế, khó khăn nhất là khi thời gian phải chờ đợi quá lâu tại quán để nhận hàng.

“Đơn giao đồ ăn thường không được bao nhiêu, hơn 10.000 đồng, nhưng có khi mình phải chờ 10, 15, thậm chí 20 phút. Thời gian chờ như vậy ảnh hưởng đến thu nhập”, chị Giang cho biết.

Về nguyên tắc, tài xế có thể xử lý đơn theo quy trình của ứng dụng nếu phải chờ quá lâu. Khi chờ đến khoảng 20 phút, chị có thể hủy đơn. Trước đó, tài xế thường phải thương lượng với khách, nếu khách chấp nhận chờ thì tiếp tục đợi.

Nhưng mỗi lựa chọn đều có cái giá riêng. Tiếp tục chờ đồng nghĩa với mất thời gian có thể nhận đơn khác. Hủy đơn lại đồng nghĩa với việc không hoàn thành chuyến hàng.

Đằng sau mỗi cuốc xe

Một tài xế cho biết những đơn giao đồ ăn thường có cự ly khoảng 3-4 km trở lại. Đơn lẻ có cước khoảng 13.500 đồng, trong khi đơn ghép hai đơn có tổng cước khoảng 18.500 đồng.

Mức cước thấp khiến việc phát sinh thêm thời gian hoặc chi phí có thể tác động đáng kể đến thu nhập thực tế của tài xế.

Chị Phụng từng gặp tình huống đơn ghép khiến thời gian lấy hàng kéo dài. Khi đến tay khách, đồ ăn bị nguội hoặc nước bị tan đá. Nếu khách không nhận hoặc yêu cầu bồi thường, tài xế đứng trước nguy cơ phải tự chịu thiệt hại.

Theo chị, một đơn ghép có thể chỉ mang lại khoảng 10.000 đồng, nhưng một ly nước trị giá hơn 50.000 đồng nếu khách không nhận có thể khiến khoản tiền phải bồi hoàn lớn hơn nhiều so với cước tài xế nhận được.

Bản thân chị chưa từng phải đền tiền trong trường hợp này vì thường cố gắng giải thích, thuyết phục khách thông cảm. Nhưng không phải tài xế nào cũng có thể xử lý theo cách đó.

Đây là một dạng rủi ro đặc thù của công việc. Tài xế không hoàn toàn quyết định được tốc độ chuẩn bị món ăn, thời gian chờ khách hay chất lượng hàng hóa khi đến nơi, nhưng lại là người trực tiếp đối diện với khách hàng khi có vấn đề.

Bà Nguyễn Thị Điều (43 tuổi, ngụ phường Bình Tân), mới chạy xe được vài tháng, kết hợp chở khách vào buổi sáng và giao đồ ăn vào buổi trưa. Mỗi ngày, bà làm việc khoảng 9-11 tiếng, thường từ 6h đến 14-16h, tùy ngày.

Sau khi trừ chi phí, thu nhập của bà còn khoảng 9-10 triệu đồng/tháng, mức bà đánh giá chỉ đủ trang trải cuộc sống, không có dư.

Theo bà Điều, một số đơn giao đồ ăn có cước chỉ khoảng 8.000 đồng nhưng tài xế phải chờ 15-20 phút, thậm chí nửa tiếng mới lấy được hàng. Thời gian chờ khiến mỗi cuốc xe mất thêm nhiều thời gian trong khi khoản tiền nhận được không đáng bao nhiêu.

Bà cũng từng gặp trường hợp khách đặt đồ ăn nhưng không nhận. Khi xảy ra sự cố, tài xế phải thực hiện thủ tục bồi hoàn với phía ứng dụng, trong khi theo bà, quá trình xử lý những trường hợp này không đơn giản.

Chị Thuỳ Dung, 30 tuổi, ở phường Bình Thạnh, đã chạy xe công nghệ 5 năm. Thay vì chở khách, chị chọn giao đồ ăn vì cho rằng công việc này nhẹ hơn và ít tốn xăng.

Trung bình mỗi ngày, chị giao khoảng 30 đơn, thu nhập hơn 300.000 đồng. Chị không chạy theo một khung giờ cố định mà chủ động sắp xếp thời gian, khi cảm thấy mệt thì nghỉ.

Tuy nhiên, sự chủ động về thời gian cũng đi kèm những khoảng thời gian khó tính thành tiền. Chị Dung cho biết thông thường phải chờ 20-25 phút, có khi nửa tiếng mới lấy được hàng. Lâu nhất, chị từng phải chờ từ 45 phút đến một tiếng.

Chờ lấy hàng lâu là điều khiến chị ngại trong công việc. Trong khi đó, nỗi sợ lớn nhất khi chạy xe ngoài đường là trời mưa. Chị cũng từng gặp trường hợp khách bùng đơn. Khi xảy ra sự cố, chị báo cáo trực tiếp trên ứng dụng để phía nền tảng tiếp nhận và xử lý.

Không chỉ chờ tại quán, tài xế giao đồ ăn còn có thể phát sinh thời gian chờ khi giao hàng. Một tài xế cho biết có trường hợp khách không nghe điện thoại, tài xế phải chờ khoảng nửa tiếng mới liên lạc được. Với các đơn giao đến chung cư, cao ốc, việc chờ khách xuống nhận hàng có thể mất thêm 10-15 phút.

Tại các khu công nghiệp, việc giao hàng đôi khi cũng mất thêm thời gian do vị trí nhà máy nằm sâu bên trong, trong khi cổng bảo vệ ở bên ngoài và định vị trên ứng dụng có thể không trùng khớp. Tài xế phải tìm đường hoặc liên hệ lại với khách để xác định vị trí.

Những khoảng thời gian này không thể hiện trên quãng đường giao hàng hay mức cước của một đơn, nhưng đều là thời gian người tài xế phải bỏ ra để hoàn thành công việc.

Với nhiều người, giao đồ ăn là công việc dễ tiếp cận, không bị bó buộc vào một khung giờ cố định. Người chạy có thể chủ động bắt đầu, dừng lại hoặc tranh thủ những khoảng thời gian rảnh để kiếm thêm thu nhập. Với phụ nữ, sự linh hoạt ấy càng có ý nghĩa khi họ phải sắp xếp giữa công việc và gia đình.

Nhưng đằng sau mỗi giờ chủ động là những giờ làm việc mà người chạy xe phải tự tính toán. Thu nhập phụ thuộc vào số đơn và thời gian chạy, trong khi tiền xăng, thời gian chờ lấy hàng, chờ khách hay những sự cố phát sinh đều có thể làm giảm khoản tiền thực nhận.

Chị Giang có thể tranh thủ chạy xe sau giờ làm kế toán. Chị Phụng chủ động dừng giữa ngày để đón con rồi tiếp tục chạy đến tối. Bà Điều chạy 9-11 tiếng mỗi ngày để có khoản thu nhập 9-10 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Mỗi người có một hoàn cảnh, nhưng điểm chung là họ đang tự điều chỉnh thời gian và sức lực để đổi lấy thu nhập.

Những nữ tài xế giao đồ ăn không chỉ bán sức lao động bằng những kilomet trên đường. Họ còn bỏ ra thời gian chờ đợi, sự kiên nhẫn và khả năng tự xoay xở trước những tình huống ngoài dự tính. Sau mỗi đơn hàng được giao thành công, khoản tiền hiện trên ứng dụng có thể chỉ vài chục nghìn đồng. Nhưng để có được số tiền ấy là cả một ngày người phụ nữ phải tự chia mình giữa tay lái, gia đình và cuộc mưu sinh.