Hotline: 0855.911.911 
RSS 
Công danh bánh vẽ / Sang giàu chiêm bao”
Người mẹ hát:“Con có cha như nhà có nóc
Con có mạ như thiên hạ có vua!”
Thánh hiền rao giảng: “Người khen ta mà khen phải là mẹ ta
Người chê ta mà chê phải là thày ta
Còn kẻ nịnh hót ta là cừu địch của ta vậy!”
Trong cuộc thi “Tìm kiếm tài năng Việt Nam” (Vietnam’s Got Talent) đầu năm rồi nay đang bước sang vòng chung kết, đã xảy ra một chuyện nhỏ bình thường như bao chuyện bình thường khác, để rồi người mẹ thí sinh không được chọn lọt vào vòng sau, đẩy lên thành chuyện lớn tai tiếng đáng buồn. Tại cuộc thi, bà “cướp sân khấu” đấu “lý của bà” với ban giám khảo và khán giả tại trường quay với những lời lẽ thiếu kiềm chế. Bà khoe con bà giỏi giang. Bà online khẩu chiến với giới truyền thông. Bà lên án Ban Giám khảo và báo chí đã làm tổn thương con gái bà nay nó bị rơi vào bất ổn về tinh thần. Bà dùng trang web của ngôi trường do bà làm Chủ tịch Hội đồng quản trị làm diễn đàn cho cuộc chiến ngôn luận “kéo” cả thày hiệu trưởng, giáo viên, học sinh tham gia bênh vực cho con gái bà, với lý do bảo vệ quyền lợi chính đáng một học sinh của trường. Cao trào là con gái bà gửi một bức thư ngỏ “kêu cứu” tới cơ quan lập pháp là Quốc hội, mà căn cứ vào ngôn từ cùng diễn tiến sự việc, dư luận cho rằng bức thư ấy do bà soạn thảo.
“Tìm kiếm tài năng Việt Nam” là một sân chơi trên truyền hình, dùng phương thức truyền hình thực tế, đối tượng tham gia cuộc chơi là quần chúng, ai có “tài năng” đều có thể tham gia. Từ trẻ em tới người già. Từ miền núi tới miền xuôi. Tham gia có tới hai ba cặp chị em sinh đôi. Có cả một đội múa là trẻ trường câm điếc. Lại có cả thí sinh ngồi trên xe lăn hát. Có giọng tưởng như chuyên nghiệp, lại cũng có giọng đặc khê một cục. Quan trọng là thí sinh nào cũng muốn thể hiện mình một lần trước công chúng. Công chúng ai cũng thích xem chương trình này vì…vui quá và cũng ngạc nhiên quá vì có… tài năng thực sự, nhất là ở lứa tuổi “nhí”.
Đã là sân chơi mang tính đại chúng thế thì vui là chính. Nhiều thí sinh bị loại ở vòng đầu còn cười khanh khách trả lời phỏng vấn rằng “tôi có mặt trên sân khấu sân chơi này là vui rồi, lại được hát một bài cho triệu triệu người nghe còn hạnh phúc hơn. Chia tay ở đây cũng mỹ mãn lắm!” Mà chấm điểm ở đây là hai kênh: Ban giám khảo (toàn người vui tính) và nhắn tin bình chọn của khán giả (tùy thuộc khán giả thích hay không thích). Không ai có thành kiến với bất cứ thí sinh nào vì thí sinh nào cũng là lần đầu… xuất chúng. Càng không có chuyện không công bằng ở chốn này. Không một ai bị loại so đo, trừ bà mẹ củabé gái “hát được sáu thứ ngôn ngữ” ấy.
Bé gái ấy ngoan hiền học giỏi, lại xinh. Nhưng đây là sân chơi mà bé thì thi hát. Số phiếu bình chọn chưa được đại đa số. Tôi tin bé gái ấy chưa ý thức được thắng thua. Nhưng chính người mẹ đã khoét rộng khơi sâu vào khái niệm thắng thua làm tổn thương cháu tới mức chuyện nhỏ của cháu loang ra toàn xã hội. Nó trở thành vết đau. Lo ngại hơn, vết đau này hằn sâu trong tâm trí trẻ, sẽ làm cháu không còn tin vào bất cứ ai bất cứ điều gì trong xã hội nay mai khi bé trưởng thành.
Chuyện này không ngờ lại trở thành một đề tài trên diễn đàn xã hội luận bàn sôi nổi về trách nhiệm giáo dục của các bậc cha mẹ với con cái về kỹ năng sống, dù là nhỏ tuổi cũng cần biết chấp nhận thất bại, làm quen với thất bại để rút ra bài học cho lần thành công sau. Là lẽ thường. “Thất bại là mẹ thành công”. Các bậc tài danh bảo thế. Vì chính họ cũng từng nếm trải thất bại trước khi có thành công. Và thất bại không bao giờ là lần cuối cùng mặc dù họ đang ở đỉnh cao thành công.
Làm cha mẹ, ai cũng muốn con mình giỏi giang. Làm mẹ, mong muốn này trội hơn cha. Mong muốn ấy không có gì sai trái. Chỉ là bõ công sinh thành dưỡng dục mà mong. Một bà mẹ ở một tỉnh đàng trong hằng ngày lang thang đầu làng cuối xóm mua gom đồng nát chè chai nuôi con ăn học chắc chỉ mong con học bằng chị bằng em cho phận con đỡ tủi nào ngờ con lại đỗ thủ khoa vào một trường đại học. Tương tự, một bà mẹ ở một huyện ngoại thành Hà Nội quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời nuôi con ăn học cũng bất ngờ con đỗ đầu một trường đại học khác. Cả hai bà mẹ quê đâu có dám mơ tưởng con giỏi giang nhưng chúng đã giỏi giang hơn người. Và cả hai bà mẹ cùng không biết rằng sự nỗ lực lao động vì tương lai con trẻ của mình đã vô hình chung dạy cho con kỹ năng sống chuyên cần từ tấm gương của chính mình. Qúa bõ. Con hơn cha là nhà có phúc!
Cháu tôi ở tuổi lớp ba mà lịch học của nó dày sít rất ít thời gian đến thăm ông bà. Bà gọi điện cho cháu hẹn ngày đón cháu đến chơi. Nó nói lưỡng “con không chắc chắn lắm”. Bởi ngoài giờ học ở trường tiểu học, mẹ nó còn cho nó đi học thêm ngọai ngữ tiếng Anh, học hát học đàn ở Nhà Văn hóa Thành phố, học vẽ ở Nhà Nghệ thuật. May là mẹ nó chưa bắt học nữ công gia chánh và Karatedo. Có lẽ hai môn học này chỉ điểm tô son phấn phận gái chứ không góp phần làm nên sự thành đạt mai sau. May thay cô bé ham học và thích thú với những môn học. Một ngày chủ nhật đến đón cháu, tôi sửng sốt thấy nó bị phạt đứng úp mặt vào tường thút thít khóc, và mẹ thì đang lặng thinh kiểm tra sách. Hỏi ra, sáng nay cháu bị một điểm 5 toán ở lớp học thêm. Nó bị sốc. Nhưng người mẹ lại sốc hơn. Bảng điểm của nó chưa bao giờ bị điểm 7, phần lớn là 9 -10 kể cả chính khóa và ngoại khóa. Tôi mừng thấy cháu biết tủi thân khi bị điểm thấp. Nhưng cũng lo lắng là cháu đang bị mẹ nhuốm màu biết hiếu thắng. Tôi nói vui cho cháu dịu đau: “Có lẽ tại con chưa đọc kỹ đầu bài. Mà thua keo này ta bày keo khác”. Mẹ nó trách: “Ông lại dễ dãi với nó rồi!” Tôi lườm con dâu.
Cháu đến chơi vào buổi trưa, sau đó lại phải đưa cháu đến thẳng trường học ngoại ngữ lúc 2 giờ chiều. Đến đây mới thấy toàn các mẹ trẻ đưa con đến trường, tịnh không thấy cha trẻ nào. Tôi có một người bạn gái trẻ, trong quan hệ công việc năm lần bảy lượt mời chị một bữa trưa, bị từ chối. Thế bữa chiều, cũng từ chối. Không phải chị ngại “một mình đi với một mình” mà đơn giản chỉ vì phải về nhà đưa con đi học thêm. Cho thấy người mẹ lo việc học cho con hơn hẳn người cha. Có lẽ ngày nay là chế độ mẫu hệ với trẻ trong việc học hành. Hay là người mẹ đặt kỳ vọng lớn ở con.
Thực tế xã hội ngày nay không học thì cơ hội hẹp khi con trẻ trưởng thành. Chăm chúng ngay từ tiểu học. Cơ số tri thức không rộng cơ hội tìm kiếm việc làm càng hẹp. Một thư ký cho “sếp” đã đòi hỏi rất nhiều chuyên môn: Chuyên ngành, vi tính văn phòng, soạn thảo văn bản, tổ chức sự kiện, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, thậm chí cả lập kế hoạch… mới địch nổi nhiều đối thủ khi tuyển dụng. Cứ xem những người trẻ tuổi được gọi là “Công dân tòan cầu” đủ thấy họ chuẩn bị cho mình một “cơ số năng lực” thích ứng với mọi yêu cầu quốc tế để họ có thể làm việc dễ dàng ở bất cứ quốc gia nào, tổ chức quốc tế nào,thậm chí lựa chọn nơi để làm việc phù hợp và có thu nhậpcao.
Mong con học giỏi giang thì người mẹ nào cũng mong. Nhưng mong giỏi giang hơn người thì đừng, sẽ đặt lên đôi vai non nớt của trẻ áp lực tâm lý nặng nề. Buộc trẻ ganh đua thiếu tương tác cộng đồng, giống như “con gà tức nhau tiếng gáy”. Giống như con dâu tôi chẳng hạn, một điểm 5 thôi mà đã làm lớn chuyện. Có một chuyện vui nước ngoài. Người cha muốn khích con học giỏi, lại chọn tấm gương điển hình, rằng “Ông Xukarno khi bằng tuổi con học luôn luôn đứng đầu lớp”. Đứa con trai trả lời lại “Nhưng thưa cha, bây giờ ông ấy bằng tuổi cha ông ấy là Tổng thống ạ!” Hãy để trẻ phát triển sáng tạo tự nhiên như bản thân nó có giữa môi trường đồng học. Chuyện chưa lâu, một cô giáo ở Trường Đ.T.Đ cho con trai Thứ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo một điểm dưới trung bình. Được báo chí phỏng vấn, cô giáo nói thẳng thắn “Điểm ấy là phản ánh chất lượng bài kiểm tra ấy của học trò ấy”. Còn Thứ trưởng nói “Đó là chuyện bình thường của cuộc đời học sinh”. Rất sư phạm. Chung một quan điểm giáo dục. Ông cha ta có câu “Thua thày một vạn không bằng kém bạn một ly” là nhằm kích thích nỗ lực tự thân của trẻ. Bởi nó còn có câu bổ trợ “Hãy lấy cần cù bù thiếu thông minh”. Một học sinh cần cù học tập đã đạt chuẩn rồi. Thông minh là một chỉ số (IQ) tự nhiên trong tố chất mỗi con người có cao có thấp biểu thị trong tiếp nhận học vấn ở các cấp độ: dưới trung bình, trung bình, tốt, ưu tú. Bởi vậy mới có trẻ thông minh tới mức thần đồng ngay khi còn nhỏ tuổi, tất nhiên không nhiều. Xã hội cần biết nuôi dưỡng nâng niu.
Bất kỳ một quốc gia nào xã hội cũng chỉ có hai giai tầng lao động: Lao động trí óc và Lao động chân tay. Là thày và thợ. Thày chiếm ba phần và thợ chiếm bảy phần. Thày phát minh, thợ thực thi sáng tạo đó. Các bậc cha mẹ và hệ thống giáo dục cần nắm vững cơ cấu này để hướng con em mình đừng cố gắng làm người xuất chúng mà trước hết hãy là người có ích. Giáo dục là gánh nặng đường xa. Việc học không có chỗ tận cùng, biển học không có bờ có bến.
Các bậc cha mẹ chăm lo việc học cho con trước hết là mong muốn con mình có một nền tảng học vấn phổ thông vững vàng làm cơ sở cho sự phát triển trí tuệ nâng cao sau đó. Đừng ép buộc con cái phải đoạt giành thế này thế nọ. Và phải biết đỡ nâng khi chúng vấp ngã trên đường. Vấp ngã là bình thường có thể ít hoặc nhiều để chúng cẩn thận hơn khi đi tiếp. Mạnh Tử là một nhà giáo dục nổi tiếng, hơn thế, ông còn coi việc “lược anh tài trong thiên hạ mà giáo dục họ” là một trong ba điều sung sướng lớn lao nhất đời ông sau cầu học và thiện giáo. Các môn học dù là khoa học tự nhiên hay xã hội đều bổ trợ cho nhau đến bất ngờ cả hai phương diện trí thức và nhân cách giàu nhân văn. Giống như cái câu mà một học sinh trung học cơ sở nào đó rất lâu rồi đã sáng tạo ra một câu vè áp dễ nhớ cho một định lý lượng giác “Sin đi học - Cốt không hư - Tang đoàn kết - Cô tang kết đoàn”, mà những từ có chữ “đ” là Đối, có chữ “h” là Huyền,và chữ “k” là Kề. Đi cạnh toán học là đạo đức: tình bạn, tình người. Sớm cho thấy học trò ấy có tố chất làm thày thiên hạ.
Vai trò của cha mẹ đối với con cái rất quan trọng đã được chư vị tiền bối từ xa xưa đúc kết thành tục ngữ thành ngữ thật sinh động:
“Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”
Núi Thái Sơn rất to. Nước trong nguồn không bao giờ cạn.
“Con lên ba mới ra lòng mẹ”. Đúng. Sinh và nuôi con đến ba tuổi mới hiểu ra tấm lòng người mẹ. Nhưng khi con lớn lòng mẹ tiếp tục lo: “Con tài lo láo, lo cao / Con ngu thì lại lo sao kịp người”. Tuy nhiên chư vị tiền bối cũng khuyến cáo người mẹ cần thận trọng trong dạy dỗ con “Con hư tại mẹ” vì quá nuông chiều. Đừng “Con hát mẹ khen hay”. Và nên nhớ rằng “Ở nhà nhất mẹ nhì con / Ra đường lắm kẻ còn giòn hơn ta!”
Nói mẹ mà không nói cha là không công bằng.
Chẳng nhẽ người cha không có vai trò quan trọng trong giáo dục con cái sao? Có chứ và còn lớn lao nữa “Con có cha như nhà có nóc”. Bởi vậy mới có câu “Con khôn nở mặt cha mẹ”. Nhưng con có giỏi có khôn tùy thuộc trước hết ở phương cách giáo dục đúng của cha mẹ trước khi tính đến trách nhiệm nhà trường và xã hội. Viết tới đây tôi cập nhật được một tin khá lý thú và hy hữu từ truyền thông Turkmenistan. Trong cuộc họp Chính phủ ngày 13 tháng 4 vừa rồi Tổng thống nước này đã cách chức Bộ trưởng Công nghiệp và Năng lượng, ông Orazgulyev vì… không biết dạy con. Tổng thống Turkmenistan nhận xét rằng nhiều lãnh đạo đã không quan tâm đầy đủ đến việc nuôi dạy con cái và quyền hạn lãnh đạo của họ phụ thuộc vào cách con cái họ được nuôi nấng và cách chúng cư xử trong xã hội. Nhận xét này được Tổng thống nói tại cuộc thảo luận về trách nhiệm làm cha mẹ, do Bộ trưởng Bộ Nội vụ nêu lên từ trường hợp con trai Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Năng lượng có dính líu tới một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng với các sinh viên cùng Trường Đại học Bách khoa Turkmenistan.
Trong cuộc họp chính phủ ấy ông Orazgulyev đã xin Tổng thống lượng thứ vì ông đã không có khả năng đưa ra những chỉ dẫn của một người cha cho các thành viên trong gia đình.
Tôi kết thúc bài viết này ở đây mà không biết nên bình luận gì làm lời kết.
Giang Lân
Bình luận 
