Ông tổ trưởng soạn điếu văn thương khóc... chính mình

(VTC News) - Trong lần tìm gặp ông Võ Ngọc Giao, tổ trưởng Tổ dân phố 11, phường Thịnh Quang, Đống Đa, Hà Nội để tìm hiểu về một lá thư kỷ vật trong thời gian ông bị địch bắt giam, chúng tôi được biết thêm về tấm gương kiên trung của một người tù cộng sản.

Ngồi gợi lại chuyện cũ, ông Giao bồi hồi kể: “Trong thời gian bị đày ra Phú Quốc năm 1954, tôi đã viết thư gửi cho người anh trai Võ Đại Triền khi anh cũng đang bị địch bắt giam ở nhà lao Tòa Khâm Huế. Nội dung thư là những lời thông báo về tình hình đấu tranh chống địch trong nhà tù, về thắng lợi của ta ở các chiến trường qua báo chí của địch”.

Trong thư, ông viết: “Ở đây anh em đều vui mạnh cả, học tập tiến bộ. Dạo này hay mưa nhưng cũng không lạnh lắm, ăn uống đỡ, vườn trại rộng, trồng rau muống nhiều, lại thêm mỗi tuần được một bữa chè và bánh ướt thấy cũng khoái… Ở đây các anh Tám, Ngô cũng nhận được thư từ, tin chuyện nhà luôn. Mùa này được mùa lúa tốt, anh em đều vui mừng cả, mong sao ngày về được gần đến để anh em chúng ta gặp nhau, kể chuyện vui vẻ”.

Theo ông Giao, những người kể tên trong thư là các đồng chí lãnh đạo trong tù. Thông báo “ở đây anh em đều vui mạnh cả, học tập tiến bộ lắm” nghĩa là anh em rất đoàn kết, đấu tranh thắng lợi, đi từ thắng lợi nhỏ đến thắng lợi lớn. Được ăn rau muống, ăn chè, ăn bánh ướt (bánh cuốn) là kết quả đấu tranh không ăn cá khô, gạo mục, buộc địch phải nhượng bộ sau một tuần tuyệt thực của trại A; “tin chuyện nhà luôn được mùa...” là tin chiến thắng Điện Biên Phủ và ở các mặt trận khác.

Ba anh em - ba người tù cộng sản kiên trung: Võ Trường Sơn, Võ Đại Triền, Võ Ngọc Giao (từ trái qua).

Sau hơn một tháng (ngày 14-8-1954), lá thư ghi số tù 5050.511 từ trại giam Phú Quốc của ông Giao mới đến tay người nhận, và rồi sau đó lá thư được người anh trai Võ Đại Triền gìn giữ như một kỷ vật quý của gia đình trong suốt hơn nửa thế kỷ. Năm 2005, khi từ thành phố Huế ra Hà Nội chơi, người anh Võ Đại Triền đã gửi lại lá thư kỷ vật cho chính người gửi là cậu em út Võ Ngọc Giao để ông Giao giữ làm kỷ niệm…

Cho tới nay, nhắc đến gia đình ông, người dân làng Phú Bài, xã Thuỷ Phù (huyện Hương Thuỷ, tỉnh Thừa Thiên - Huế) vẫn tấm tắc ngợi khen một gia đình cách mạng có hoàn cảnh khá đặc biệt: Cha mẹ ông sinh được bốn anh em trai thì cả bốn người đều tham gia cách mạng, người anh cả hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, ba người còn lại lần lượt tham gia hoạt động ở địa phương và bị địch bắt giam. Tính ra, ba anh em ông đã phải “chia nhau” mức án gần 20 năm trong lao tù của thực dân, đế quốc…

Riêng ông, những nỗ lực vượt khó của người tù cộng sản trẻ tuổi vẫn được tiếp tục phát huy khi năm 1962, trong thời gian ra Bắc học Đại học Bách khoa, ông đã được kết nạp Đảng khi đang là sinh viên năm thứ 4. Ra trường, ông công tác ở nhà máy phân đạm Hà Bắc, đi thực tập tại Trung Quốc, Ba Lan rồi công tác ở Bộ Công nghiệp cho tới ngày về nghỉ hưu.

Trở về với đời thường đã gần hai chục năm, người cán bộ mẫn cán ấy luôn được bà con tín nhiệm bầu vào các chức vụ ở Hội đồng nhân dân phường, trong cấp ủy, chi bộ, Chi hội cựu chiến binh và nhiều năm liền là tổ trưởng tổ dân phố. Về hưu được hai năm thì người vợ của ông qua đời, gần hai chục năm ông ở vào cảnh “gà trống nuôi con”, dạy dỗ hai người con lần lượt trưởng thành, đến nay đều đã yên bề gia thất. Dù bận rộn nhưng ông vẫn tích cực tham gia nhiều hoạt động xã hội, từng đoạt giải cao trong các cuộc thi như: Thi tìm hiểu về đất nước Cuba, về 1000 năm Thăng Long Hà Nội…

Người tổ trưởng dân phố mẫn cán hôm nay

Là tổ trưởng dân phố, từng lo việc cho các đám hiếu ở khu dân cư, nhưng trong thâm tâm ông lại chẳng muốn làm phiền lụy đến người khác khi sau này (nói dại) chính ông là người nằm xuống. Vì thế, cách đây 6 năm, khi vừa bước sang tuổi 71, ông Giao đã “tự thương tiếc bản thân” bằng một bản điếu văn dài 4 trang A4, bản điếu văn mà theo ông kể là đã được “thai nghén” trong vòng 10 ngày tại một Trung tâm điều dưỡng của thành phố Hà Nội.

Như lời ông tâm sự, so với anh em đồng đội, ông sống như thế là đã “lãi” nhiều lắm, bởi trong thời gian bị địch bắt, ông đã từng có nhiều lần tưởng chết đi sống lại các nhà lao: Tòa Khâm - Huế, nhà lao “Con gà” ở Hội An, rồi trại tù binh Phú Quốc…

... và bản điếu văn soạn cho... chính mình

Tôi có nói đùa với ông: “Hình như bác muốn “làm mẫu” cho những người làm công tác tổ chức bằng một bài điếu văn của chính mình?”, ông cười, bảo: “Mình chuẩn bị để sẵn sàng cho lúc “trời kêu ai nấy dạ”, cũng là một sự “lo xa” thôi. Mà đúng là cũng đã có người mượn để “làm mẫu” rồi đấy !”

Đọc bản điếu văn vẫn đang còn bỏ trống “ngày… tháng… năm…”, tôi thấy ở ông Giao một sự lạc quan hiếm thấy, và không khỏi ngạc nhiên với cái cách “đùa dai” mà ông lão “thất thập” đang dành cho thời gian và tạo hoá.

BùiVũ Minh