Phát huy vai trò già làng, trưởng thôn phổ biến pháp luật tại vùng cao Gia Lai

Trong đời sống tinh thần của các dân tộc thiểu số tại Gia Lai như Jrai, Bahnar..., tiếng nói của các già làng, trưởng thôn, người có uy tín và các chức sắc tôn giáo luôn có sức ảnh hưởng sâu rộng.

Nhận thức rõ điều đó, Kế hoạch số 191/KH-UBND của UBND tỉnh Gia Lai đặt việc phát huy nguồn lực tại chỗ làm trung tâm của chiến lược phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) giai đoạn 2026-2035.

Công tác PBGDPL vùng đồng bào dân tộc thiểu số đòi hỏi không chỉ giỏi về lý luận mà phải am hiểu sâu sắc phong tục, tập quán và ngôn ngữ bản địa. Do đó, thay vì chỉ sử dụng lực lượng cán bộ từ tỉnh, huyện về địa phương, Gia Lai tập trung “bình dân hóa” và “địa phương hóa” đội ngũ tuyên truyền viên.

Tỉnh đưa ra chỉ tiêu cụ thể: Trong giai đoạn 2026-2030, mỗi xã đặc biệt khó khăn sẽ có ít nhất 2 người làm công tác PBGDPL được đào tạo, bồi dưỡng bài bản về kiến thức pháp lý và kỹ năng truyền thông để trực tiếp triển khai nhiệm vụ tại buôn làng.

Bên cạnh lực lượng chuyên trách, đội ngũ hòa giải viên cơ sở, già làng, chức sắc tôn giáo chính là “cầu nối” hiệu quả nhất.

Họ là những người sống cùng, nói cùng tiếng nói và hiểu rõ tâm tư của dân làng. Khi xuất hiện các mâu thuẫn hay tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình, sự can thiệp dựa trên cả pháp lý lẫn đạo lý của người có uy tín giúp giải quyết triệt để từ gốc rễ.

Công tác bồi dưỡng tập trung vào các nội dung thiết thực như: Luật Đất đai, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật An ninh mạng, các quy định về an ninh biên giới và phòng chống tệ nạn xã hội.

Thông qua việc xây dựng thế trận lòng dân và nâng cao chất lượng hạt nhân tuyên truyền tại cơ sở, Gia Lai đang từng bước củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững an ninh trật tự, tạo nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Mục đích Kế hoạch số 191/KH-UBND tỉnh Gia Lai nhằm đổi mới toàn diện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), tạo chuyển biến về nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong đồng bào dân tộc thiểu số; góp phần thực hiện hiệu quả công tác dân tộc, chính sách tôn giáo và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo đó, công tác PBGDPL sẽ được triển khai phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn và điều kiện thực tế của địa phương; ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, nơi còn tồn tại hủ tục, tập quán lạc hậu và nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Kế hoạch đó là việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL. UBND tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, phấn đấu số hóa 70% chương trình, tài liệu phổ biến pháp luật và khoảng 50% hoạt động PBGDPL được thực hiện thông qua môi trường số. Các tài liệu, nội dung pháp luật sẽ được đăng tải trên cổng thông tin điện tử, nền tảng số và mạng xã hội để người dân dễ tiếp cận, tìm hiểu.

Kế hoạch cũng đề ra nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp với thực tế đời sống đồng bào dân tộc thiểu số như: tổ chức hội nghị, tọa đàm, diễn đàn, phiên tòa giả định, xét xử lưu động, thi tìm hiểu pháp luật; xây dựng tiểu phẩm, phóng sự, câu chuyện pháp luật gắn với các vấn đề thường gặp trong cộng đồng. Đồng thời, khuyến khích các cơ quan, đơn vị, địa phương ưu tiên xây dựng các nội dung PBGDPL bằng tiếng dân tộc thiểu số trên sóng phát thanh, truyền hình, đăng tải trên chuyên trang, chuyên mục của báo, tạp chí, cổng/trang thông tin điện tử của địa phương, cơ quan, tổ chức và chia sẻ, kết nối dữ liệu với Cổng pháp luật Quốc gia, các nền tảng số, mạng xã hội như Youtube, Facebook, Zalo…

Bên cạnh đó, Kế hoạch chú trọng phát huy vai trò của đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, chức sắc, chức việc tôn giáo và lực lượng hòa giải viên ở cơ sở trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật. Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn 2026-2030, mỗi xã đặc biệt khó khăn sẽ có ít nhất 2 người làm công tác PBGDPL được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng để trực tiếp triển khai hoạt động tại địa phương.

Ngoài việc phổ biến các quy định pháp luật gắn với đời sống, Kế hoạch còn đề ra nhiệm vụ rà soát, tuyên truyền, vận động xóa bỏ các tập quán lạc hậu, hủ tục trái quy định pháp luật; lồng ghép công tác PBGDPL với các chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

UBND tỉnh yêu cầu việc triển khai các nhiệm vụ phải bảo đảm đồng bộ, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương và huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.