Trạng chơi xuân: Món lạ mà ngon ngày đầu xuân

Gặp NSƯT - Đạo diễn Trần Nhượng trong những ngày rét đậm cuối năm, khi mà cả ê - kip “Trạng chơi xuân” đang ráo riết luyện tập chuẩn bị cho ngày ghi hình. Dù bận rộn nhưng ông vẫn dành thời gian chia sẻ với Tạp chí Truyền hình số những tâm huyết, kỳ vọng màông đã gửi gắm cho dự án này, trong vai trò là nhà sản xuất.

Cơ duyên nào đưa ông đến với “Trạng chơi xuân”?

Tôi đã từng hợp tác với Trung tâm VTC HD qua 12 tập phim hài “Cười và cười”, vì vậy Đài Truyền hình KTS VTC tiếp tục tin tưởng mời làm tổng đạo diễn cho dự án “Trạng chơi xuân”.

Đạo diễn Trần Nhượng.

Gắn bó với sân khấu đã lâu nhưng hình như tên tuổi Trần Nhượng vẫn gắn với chính kịch nhiều hơn?

Thật ra, trong cuộc đời của một người làm nghệ thuật luôn có những thăng trầm, thay đổi, trải nghiệm. Bản thân tôi vào nghề bằng những vai chính diện, nhưng rồi cơ duyên lại đưa đẩy đến với những vai phản diện đấy thôi.

Trạng Du Xuân phát sóng trên kênh VTC1, VTCDH1 vào lúc 22h05 ngày 09/02/2012 (tức đêm 30 Tết)

Sở trường của tôi khi làm đạo diễn là những bộ phim, vở kịch chính luận nhưng tôi thấy mình cũng khá có duyên với mảnh đất hài kịch. Từ những thập kỷ 80, tôi đã làm những series tiểu phẩm hài về an toàn giao thông. Rồi những chùm hài kịch ngắn trên sân khấu, phim ngắn trên truyền hình như “Chuyện nhà ông Thích”, “Chợt tỉnh”… Thời gian gần đây tôi cũng tham gia một số vai hài trên sân khấu như vở “Vô tích sự” hay “Duyên lạ hồn hoa”. Đó là những trải nghiệm đầy thú vị.

Vậy, khi tham gia “Trạng chơi xuân” với vai trò nhà sản xuất, ông đã gặp những áp lực gì?

Phải nói là rất nhiều áp lực. Các chương trình hài Tết như “Táo quân”, “Gala Cười”, “Gặp nhau cuối năm”… gần như đã trở thành một dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khán giả. Ngoài ra, các công ty giải trí cũng phát hành rất nhiều băng đĩa hài trong dịp Tết. Vì thế, ngay vừa mới bắt đầu chúng tôi đã thấy áp lực làm thế nào để mang lại cho khán giả một món ăn lạ miệng nhưng vẫn phải ngon, hấp dẫn.

Nhắc đến Trạng, người ta nghĩ ngay đến hình tượng một nhân vật giàu trí thông minh và trào phúng trong dân gian Việt Nam. Vậy ông Trạng trong “Trạng chơi xuân” của Trần Nhượng sẽ như thế nào?

Ông Trạng của chúng tôi được xây dựng qua 3 tiểu phẩm riêng. Câu chuyện thứ nhất là Trạng Mạc đi sứ, dựa vào câu chuyện Mạc Đĩnh Chi đi sứ vua Nguyên, nhờ trí thông minh, tài giỏi mà được phong làm “Lưỡng quốc Trạng nguyên”. Câu chuyện thứ hai là Ba Phi giúp đời, khai thác hình tượng bác Ba Phi rất nổi tiếng trong dân gian miền Nam. Câu chuyện thứ ba mang tên Quan khâm sai, nói về một vị quan đi vi hành để trừng trị đám quan tham lộng hành, bảo vệ người dân.

Ba câu chuyện hầu như độc lập, không liên quan đến nhau nhưng sẽ có một nhân vật Trạng xuyên suốt cả chương trình, kết nối các tiểu phẩm dưới hình thức đi “chơi xuân” và chứng kiến các câu chuyện trên đường đi.

Chọn cách khai thác một hình tượng dân gian quen thuộc, liệu có tính thời đại trong mỗi tiểu phẩm hay đơn giản chỉ là sự mô phỏng?

Tất cả các tiểu phẩm trong “Trạng chơi xuân” đều có tính thời đại. Ví dụ, qua câu chuyện Trạng đi sứ, tác giả cũng đã đưa ra một số vấn đề thời sự trong mối quan hệ của Việt Nam và Trung Quốc hiện nay. Tiểu phẩm Quan khâm sai cũng bám vào hiện trạng tham nhũng, tham ô đang nhức nhối trong xã hội hiện đại. Câu chuyện của bác Ba Phi lại răn đời về điều hay lẽ phải trong mối quan hệ gia đình, hôn nhân, tình người. Những câu chuyện tưởng như đã cũ những vẫn mới trong xã hội hiện nay.

Vậy, tại sao lại là “ông Trạng” mà không phải là một “ông” nào khác?

Như chúng ta đã biết, các nhân vật Trạng đều rất thông minh, hóm hỉnh, dí dỏm, đại diện cho tiếng cười dân gian của Việt Nam. Vì thế, chúng tôi muốn chương trình này sẽ thay lời dân gian kể những câu chuyện, nói về những vấn đề mà xã hội đang quan tâm.

Trong dân gian, những câu truyện cười có hình ảnh ông Trạng thường mang tính châm biếm, hài hước cao? Còn “Trạng chơi xuân” sẽ mang đến tiếng cười như thế nào?

Trạng chơi xuân” không mang đến tiếng cười phê phán, đả kích mà hướng đến những tiếng cười nhẹ nhàng đầu xuân. Ngay từ đầu, tôi đã thống nhất quan điểm với ê - kip rằng sẽ mang đến cho người dân hơi thở mát lành, nhẹ nhõm trong những ngày đầu năm mới. Những châm biếm cũng có nhưng chỉ ở mức vừa phải. Cuối chương trình cũng sẽ có màn hát văn chúc Tết các bộ ban ngành rất vui vẻ, dí dỏm. Bên cạnh đó, còn có tiết mục xiếc “Làng tôi” rất đặc sắc, đã được mời đi diễn ở rất nhiều nước trên thế giới.

Hát văn và xiếc, có hơi lạc tông trong một show hài kịch?

Tưởng là lạc tông nhưng thực ra lại rất phù hợp. Thường, khi nghĩ đến Trạng chúng ta hay nghĩ đến những giá trị dân gian. Vì thế,chúng tôi muốn mang đến cho “Trạng chơi xuân” một màu dân tộc rõ nét. Dù có ở loại hình nghệ thuật đương đại thì cũng toát lên chất dân gian, dân tộc. Khán giả sẽ có một mâm cỗ dân gian phong phú, đặc sắc.

Khi xây dựng lại các hình tượng dân gian sẽ gặp rất nhiều thách thức, bởi nếu giữ nguyên bản gốc thì dễ gây nhàm chán, mà cách tân không khéo thì lại bị cho là làm méo mó văn hóa dân tộc. “Trạng chơi xuân” sẽ đi theo cách nào?

Trong chương trình này, hầu như tất cả các vấn đề đều được khái quát hóa. Các nhân vật Trạng cũng được xây dựng dựa trên những câu chuyện, những vấn đề được xã hội quan tâm trong mọi thời đại. “Trạng chơi xuân” mượn chuyện xưa để kể chuyện nay, và tôi tin, khán giả sẽ đồng cảm với chương trình.

Trong khi những chiếu hài khác như “Táo quân” với những cây hài đình đám thì có vẻ dàn diễn viên của “Trạng chơi xuân” vẫn còn khiêm tốn?

Nguyên tắc đầu tiên của tôi khi tuyển diễn viên cho “Trạng chơi xuân” là không được “đụng hàng” với các chiếu hài khác. Tôi nghĩ rằng, nghệ sĩ nổi tiếng chưa chắc đã làm nên một chương trình nổi tiếng. Điều quan trọng là cái duyên của họ trong mỗi tác phẩm. Những gương mặt trong “Trạng chơi xuân” cũng không phải là không có tên tuổi. Từ nghệ sĩ Phạm Bằng, Quang Tèo, Hán Văn Tình, Trung Hiếu cho đến gương mặt phía Nam như Minh Nhí, Trung Dân, Gia Bảo… đều là những cây hài rất quen thuộc với khán giả Việt Nam. Tôi tin họ sẽ làm nên một “Trạng chơi xuân” nhiều màu sắc.

Phát sóng vào đêm 30 Tết, lại đặt cạnh một sân cười “vững chãi” như Táo quân, ông có kỳ vọng gì vào “Trạng chơi xuân”?

Tôi cũng không có ý định cạnh tranh với “Táo quân”. Dù sao họ cũng đã có bề dày, đã định hình được trong lòng khán giả những dấu ấn nhất định. Tuy nhiên, tôi nghĩ “Trạng chơi xuân” sẽ có màu riêng, sẽ là món ăn vừa lạ vừa quen, hấp dẫn khán giả bằng sự phóng phú của kết cấu chương trình.

Khi nền sân khấu Việt Nam nói chung và sân khấu hài nói riêng vẫn đang loay hoay tìm chỗ đứng, thì những người làm nghề như ông liệu còn đủ tâm huyết để gắn bó và đủ để khán giả có thể kỳ vọng vào sự thành công của dự án “Trạng chơi xuân” lần này?

Như đã nói ở trên, tôi vẫn dành tình yêu riêng cho sân khấu hài. Chính tôi đã xây dựng đề án và soạn thảo toàn bộ văn bản cũng như lên kế hoạch chương trình cho Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức Liên hoan sân khấu hài toàn quốc lần thứ 1 tại Quảng Ninh. Tôi cũng nuôi ý định mở lớp đào tạo diễn viên hài và đang làm việc với các giảng viên để đi đến những khâu cuối cùng.

Trở lại với “Trạng chơi xuân”, tôi không nghĩ đây là một chương trình hài kịch đơn thuần mà chúng tôi muốn đưa đến cho khán giả một không khí đậm màu sắc xuân quê hương Việt Nam. Cũng hy vọng, qua chương trình, khán giả sẽ có dịp thưởng thức lại những giá trị dân gian mà dường như đang bị cuộc sống đương đại làm cho dần mai một.

Vâng, xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Thiên Thu (thực hiện)