Tròn 3 năm xung đột tại Gaza: Hòa bình vẫn mong manh

Sau 3 năm kể từ sự kiện ngày 7/10/2023, dải Gaza đã biến thành một trong những khu vực bị tàn phá nặng nề nhất thế giới. Theo số liệu từ các cơ quan y tế Palestine, số người thiệt mạng hiện đã vượt qua con số 74.000.

Đánh giá thiệt hại từ Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới và Liên minh châu Âu cho thấy, Gaza cần tới 71,4 tỷ USD và ít nhất 10 năm để tái thiết. Tuy nhiên, tính đến nay, kế hoạch huy động nguồn lực mới đạt khoảng 2,45 tỷ USD - một con số rất nhỏ so với nhu cầu thực tế.

Dù một lệnh ngừng bắn do Mỹ thúc đẩy đã có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái giúp đưa một phần con tin trở về và tạo điều kiện cho hàng trăm nghìn người Palestine quay lại miền Bắc Gaza nhưng trên thực tế, hòa bình vẫn chỉ nằm trên giấy.

Giai đoạn hai của Kế hoạch hòa bình 20 điểm do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất đang bị đình trệ nghiêm trọng. Nguyên nhân cốt lõi là sự bế tắc giữa hai bên: Hamas từ chối giao nộp vũ khí theo các điều khoản được đưa ra, trong khi Israel kiên quyết không rút quân cũng như không cho phép tái thiết Gaza nếu Hamas chưa giải giáp hoàn toàn.

Trước tình trạng viện trợ nhân đạo vẫn bị hạn chế và Israel vừa tuyên bố đình chỉ hoạt động đưa hàng hóa vào Gaza trong tuần này với lý do lo ngại an ninh trong dịp đánh dấu sự kiện ngày 7/10, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã kêu gọi các bên phải hành động khẩn cấp.

Phó phát ngôn viên của Liên hợp quốc Farhan Haq cho biết: “Chúng tôi, trên toàn hệ thống Liên hợp quốc, đã và đang lên tiếng vì nhu cầu của người dân Gaza. Đích thân Tổng Thư ký cũng rất thẳng thắn về vấn đề này.

Và về vấn đề nhân quyền và cách thức nó được thể hiện trong các hoạt động của Liên hợp quốc, Tổng Thư ký đã nêu rất rõ trong lời kêu gọi hành động vì nhân quyền, tôi xin trích dẫn: Trong khuôn khổ Liên hợp quốc, nhân quyền phải được xem xét đầy đủ trong mọi quá trình ra quyết định, hoạt động thực tiễn và các cam kết về mặt thể chế”.

Tại lễ tưởng niệm 3 năm ngày 7/10 diễn ra ở trụ sở Liên hợp quốc, Đại sứ Mỹ Michael Waltz khẳng định cam kết mạnh mẽ của Mỹ đối với an ninh của Israel, đồng thời nhấn mạnh vào sự hợp tác khu vực mới đang hình thành, cũng như lộ trình tương lai cho Gaza dựa trên Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an.

“Nghị quyết 2803 đã được thông qua tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Nghị quyết này tán thành kế hoạch cung cấp một khuôn khổ cho một dải Gaza không có sự cai trị của Hamas, một dải Gaza phi quân sự hóa và sự hiện diện của một lực lượng bình ổn quốc tế.

Hòa bình là điều có thể. Nước Mỹ sẽ sát cánh cùng người Do Thái. Khủng bố đang bị đẩy lùi. Hãy mạnh mẽ, kiên cường và khôn ngoan. Hãy biết rằng những gì bạn đang làm là đúng đắn và rằng Mỹ luôn sát cánh cùng các bạn”, ông Waltz nói.

Về phía Israel, Đại sứ nước này tại Liên hợp quốc, ông Danny Danon cũng gửi đi thông điệp cứng rắn, nhấn mạnh rằng Hamas và Hezbollah phải bị tước vũ khí, đồng thời chỉ trích những nỗ lực nhằm “cô lập và bôi nhọ” Israel trên trường quốc tế.

Thực tế, mọi nút thắt hiện nay không chỉ phụ thuộc vào áp lực từ bên ngoài mà còn được quyết định bởi bối cảnh chính trị nội bộ của Israel.

Nước này đang chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử quốc hội phân cực sâu sắc vào ngày 27/10 tới đây. Đây là cuộc bỏ phiếu đầu tiên kể từ sau sự kiện ngày 7/10/2023, mang tính chất quyết định định hình tương lai chính trị của Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng như hướng đi tiếp theo của toàn bộ khu vực.

Đặt quân đội trong tình trạng báo động cao nhất vào thời điểm này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã lên tiếng cảnh báo đanh thép đối với Hamas về bất kỳ ý đồ can thiệp nào nhằm vào tiến trình bầu cử của nước này.

“Chính vì Hamas đang rất suy yếu, họ sẽ cố gắng thách thức chúng ta bằng bất kỳ sức mạnh nào còn lại trước thềm bầu cử, nhằm mục đích gây ảnh hưởng. Chúng ta đã chuẩn bị sẵn sàng cho điều đó và chúng ta sẽ đáp trả. Trước hết, chúng ta sẽ đập tan những âm mưu như vậy và nếu họ mắc sai lầm, chúng ta sẽ giáng trả bằng một sức mạnh khủng khiếp”, ông Netanyahu nhấn mạnh.

3 năm sau ngày 7/10/2023, tiếng súng tại Gaza đã giảm bớt nhờ lệnh ngừng bắn phần nào có hiệu lực, song hòa bình thực sự vẫn còn xa vời.

Sự bế tắc trong việc giải giáp vũ khí, những khoảng trống lớn về nguồn lực tái thiết, cùng với căng thẳng bùng phát tại Bờ Tây và các mặt trận với Lebanon, Iran cho thấy khu vực này vẫn đang bên “thùng thuốc súng”.

Kết quả của cuộc bầu cử ngày 27/10 tới đây tại Israel sẽ là phép thử thực sự đối với cam kết của các nhà lãnh đạo trong việc tìm kiếm một lối thoát chính trị khả thi, hay sẽ tiếp tục kéo dài vòng xoáy bạo lực vốn đã để lại quá nhiều hệ lụy cho Trung Đông.