Xin đừng đóng khung dán nhãn con trẻ

Khi tôi còn nhỏ, tôi đã có những quãng thời gian tuyệt vời khi được cha mẹ đưa đến vườn bách thú, ra bờ ao nơi có những chú vịt bầu tung tăng bơi lội, đi tắm biển, hay ra các sân chơi, nơi tụ tập trẻ con đủ lứa tuổi. Tôi được mặc sức khám phá cái thế giới đầy khí trời ấy với gia đình và bạn bè, trong khi vẫn học từ ngữ thông qua các câu chuyện mà cha mẹ kể.

Lúc tôi bắt đầu đi học, những trải nghiệm thực tế ấy đã giúp tôi có được một vốn từ vựng phong phú cùng rất nhiều kỹ năng ứng phó với các tình huống trong đời sống thực.

Đến nay, khi đã trở thành mẹ của một bé gái 7 tuổi và một bé trai bốn tuổi, tôi cũng rất háo hức được làm cho các con những điều mà cha mẹ tôi đã làm cho tôi ngày trước. Thế nhưng, mỗi ngày trôi qua, tôi lại nhận ra rằng, thời gian đưa các con đi chợ, ra sân chơi, hay thậm chí là sang nhà hàng xóm càng trở nên thưa dần và ngắn lại. Thời gian đáng nhẽ phải dành cho các hoạt động bên ngoài nay bị lấp đầy bởi... bài tập về nhà. “Ngồi xuống, cầm bút của con lên, điền vào ô trống, mai đến hạn nộp bài rồi đấy”... là những từ ngữ mà bọn trẻ thường nghe thấy tôi nói nhiều nhất trong trong tuần kể cả Thứ Bảy và Chủ Nhật. Và rồi, trước những câu hỏi “tại sao?”, “như thế nào?” cùng ánh mắt mơ hồ của các con, tôi tự chất vấn chính bản thân mình: “Làm sao chúng có thể hiểu được thế nào là vườn thú, thế nào là con hươu cao cổ và môi trường sống tự nhiên của những loài vật khi chúng chỉ học trong bốn bức tường?”

Đôi khi, tôi tự hỏi rằng liệu mình có đang đi lạc hướng trong việc dạy con cái hay không? Phải chăng những gì tôi đang làm cho chúng chỉ là hoàn thiện công việc của các thầy cô trên lớp. Hãy thử nghĩ xem! Phần lớn thời gian, giáo viên đều ở trên bục giảng, dạy 40-50 đứa trẻ biết đọc, biết đếm, biết phân biệt cái tốt cái xấu... Họ có trách nhiệm đào tạo cho trẻ cách tư duy và những kiến thức chung nhất - kiến thức mà đứa trẻ nào cũng cần phải biết nếu muốn hòa nhập với cộng đồng.

Thế nhưng, còn một yếu tố khác vô cùng quan trọng giúp trẻ thành công. Đó là tư duy khác biệt. Đó là cách mà chúng nhìn nhận những gì được dạy theo một góc hoàn toàn mới của riêng chúng. Chính loại tư duy này đã mang lại cho con người những phát minh vĩ đại như bóng đèn, điện thoại, máy quay đĩa, hay đồ vật mà tôi yêu thích nhất -TV.

Một hiện tượng phổ biến là bọn trẻ ngày nay thường đi học về là bật TV để giải trí. Có rất nhiều phim hoạt hình và chương trình phiêu lưu ký, tin tức... cho chúng xem. Có thể, cha mẹ cũng cùng xem và thảo luận với chúng, nhưng dẫu sao, đó cũng chỉ là những hình ảnh được xây dựng một cách chủ quan, hay nói cách khác, nó cũng đem lại cho người xem một kiến thức chung nhất. Thậm chí, trên TV, có điều là thật, có điều không, có điều thuận theo những kiến thức nhà trường dạy, có điều lại trái ngược.

Và vì vậy, mặc dù nhà trường hay các phương tiện truyền thông, ai cũng có những ý định tốt đẹp đáng trân trọng, nhưng những gì mà tôi cảm nhận được là cả cha mẹ cũng như bọn trẻ đang bị sức ép quá lớn bởi những kiến thức ở lớp học - những kiến thức chung chung như tôi đã nói ở trên. Cha mẹ như thể chỉ chú trọng vào việc giúp bọn trẻ không tụt hậu so với bạn bè thay vì giúp chúng trở thành tiên phong và nổi bật trong đám đông bằng chính khả năng tự khám phá và tư duy của riêng chúng.

Là cha mẹ thì ai cũng muốn con mình biết đọc chữ cái, biết đếm từ 1 đến 100, biết phân biệt màu, biết đứng trật tự trong hàng càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, tôi cũng muốn con mình có những nụ cười sảng khoái, có những người bạn tốt, có khả năng giải quyết áp lực bằng thái độ nhã nhặn và sự tự tin, có thể hưởng thụ cuộc sống với niềm vui và sự lạc quan tràn ngập. Những điều này làm sao có thể đạt được khi cả cha mẹ lẫn những đứa trẻ còn thơ dại phải sống từng ngày, từng giờ trong hàng mớ những đòi hỏi đầy áp lực.

Trí thông minh, khả năng tư duy khác biệt sẽ phát triển đồng thời với tính hài hước và nụ cười trong mỗi đứa trẻ. Các chuyên gia tâm lý đã nhất trí rằng trẻ con cần có khiếu hài hước để chúng có thể dễ dàng tự xoay sở cuộc sống hàng ngày một cách thành công và hạnh phúc. Trẻ không hài hước một cách bẩm sinh mà phải học qua môi trường sống; khả năng tìm thấy cái “buồn cười” dựa vào những gì chúng biết. Hãy thử đeo tất chân lên mũi, hay gọi “bố” bằng “bà”, bạn sẽ thấy bọn trẻ cười khoái chí như thế nào. Hãy khuyến khích chúng thể hiện những gì chúng biết, hãy cười với chúng và cho chúng thấy sự hài hước là một thứ tốt đẹp như thế nào.

Một đứa trẻ hài hước từ nhỏ sẽ trưởng thành với tính hài hước. Nó sẽ tăng khả năng thành công trong các mối quan hệ của chúng với mọi người, giúp chúng hóa giải được sự căng thẳng, tăng sức sáng tạo để giải quyết các khó khăn và sống lành mạnh hơn. Hơn nữa, một người hài hước còn đem lại những điều tốt đẹp cho những ai sống và làm việc với họ.

Hồng Đào - Ảnh: HTS