- Thưa ông, Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Ông nhìn nhận đâu là thay đổi đáng chú ý nhất đối với TP.HCM và cộng đồng doanh nghiệp?
Theo tôi, điểm đáng chú ý không nằm ở từng chính sách ưu đãi riêng lẻ mà ở việc luật tạo ra khuôn khổ pháp lý mới, giúp TP.HCM có thêm điều kiện phát huy vai trò của một đô thị đặc biệt.
Thành phố được trao thêm thẩm quyền trong tổ chức quản trị, phát triển kinh tế, huy động nguồn lực, đầu tư, đất đai, thương mại, logistics và liên kết vùng. Điều đó, đồng nghĩa với việc thành phố có thêm không gian để chủ động lựa chọn mô hình phát triển và kiến tạo môi trường để doanh nghiệp tham gia giải quyết những bài toán lớn của đô thị.
Đối với SATRA, tôi nhìn thấy cơ hội ở khả năng tái cơ cấu loại hình doanh nghiệp Nhà nước theo hướng linh hoạt hơn, từ doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước đến những mô hình Nhà nước sở hữu một phần hoặc không nắm giữ cổ phần chi phối, phù hợp với từng lĩnh vực và mục tiêu.
Nếu được cụ thể hóa kịp thời, đây là cơ sở để SATRA chuyển mạnh từ tư duy của một doanh nghiệp thương mại sang vai trò của một doanh nghiệp Nhà nước chiến lược trong những lĩnh vực thiết yếu.
- SATRA đang có những lợi thế gì để tận dụng cơ hội này, thưa ông?
SATRA có hệ sinh thái tương đối toàn diện, từ sản xuất, chế biến đến phân phối, bán buôn và bán lẻ. Như Chợ đầu mối Bình Điền, các trung tâm thương mại Centre Mall, Satramart, Satrafoods cùng nhiều doanh nghiệp thành viên, liên doanh, liên kết. Đặc biệt, SATRA đang nắm giữ trên 67% vốn tại VISSAN, doanh nghiệp có thế mạnh về sản xuất, chế biến và phân phối thực phẩm.
Về nền tảng kinh doanh, năm 2025, doanh thu toàn hệ thống SATRA đạt khoảng 62.050 tỉ đồng, lợi nhuận trên 11.700 tỉ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026, doanh thu đạt hơn 35.542 tỉ đồng, tăng 13,1%, còn lợi nhuận đạt 7.927 tỉ đồng, tăng 35,1%.
Những con số này cho thấy, hệ sinh thái nền tảng về tài chính, hệ thống phân phối và năng lực tổ chức của chúng tôi khá bền vững. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng, quy mô không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mặc nhiên được ưu tiên. Nếu được giao thêm những nhiệm vụ chiến lược, SATRA sẽ chứng minh bằng dự án cụ thể, hiệu quả cụ thể và kết quả có thể đo lường.
- Vậy đâu sẽ là hướng đột phá sắp tới thưa ông?
Cơ hội không phải là mở thêm vài siêu thị hay cửa hàng. Đích đến lớn hơn là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng hiện đại, số hóa và tăng cường liên kết vùng.
SATRA có thể tham gia sâu hơn vào hạ tầng thương mại, logistics, kho vận, chuỗi lạnh và chuỗi cung ứng thực phẩm. Chúng tôi có năng lực nghiên cứu, tham gia đầu tư các trung tâm kho vận, trung tâm phân phối và hạ tầng lưu trữ chuỗi lạnh hiện đại, gắn với quy hoạch logistics và liên kết vùng. Từ đó sẽ hình thành một chuỗi cung ứng tích hợp từ vùng nguyên liệu, chăn nuôi, giết mổ, sản xuất, chế biến đến kho lạnh, vận chuyển, chợ đầu mối và hệ thống phân phối.
Điểm quan trọng là các mắt xích này phải được kết nối bằng dữ liệu, qua đó hỗ trợ dự báo cung cầu, truy xuất nguồn gốc, quản trị tồn kho và điều phối hàng hóa.
- Luật mở ra cơ hội, nhưng chắc chắn cũng đặt ra không ít thách thức. Điều gì khiến ông trăn trở nhất?
Tôi quan tâm nhất đến khoảng cách giữa quy định của luật và khả năng thực thi.
Luật phân cấp thêm thẩm quyền cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố, nhưng điều đó không có nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được tự quyết. Nếu các quy chế phân quyền, phạm vi tự chủ và trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu chưa được quy định rõ, doanh nghiệp vẫn có thể phải xin ý kiến nhiều cấp đối với từng dự án, từng khoản đầu tư hoặc từng phương án sử dụng vốn.
Khi đó, mục tiêu phân cấp, phân quyền sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả.
SATRA là doanh nghiệp nhà nước chiến lược trong lĩnh vực thương mại, hạ tầng phân phối, logistics, chuỗi cung ứng thực phẩm thiết yếu và bình ổn thị trường của TP.HCM
Một thách thức khác là nguồn lực đầu tư. Những dự án như trung tâm logistics, kho lạnh, chợ đầu mối hiện đại hay nền tảng dữ liệu chuỗi cung ứng đều cần vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài. Nếu chỉ đánh giá hiệu quả theo từng năm hoặc yêu cầu dự án phải có lợi nhuận ngay từ đầu, doanh nghiệp nhà nước sẽ dễ chọn phương án ngắn hạn, an toàn hơn, trong khi những khoản đầu tư có tính chiến lược lại bị trì hoãn.
SATRA không đề nghị nới lỏng trách nhiệm bảo toàn vốn. Điều cần thiết là một phương pháp đánh giá phù hợp với đặc thù của từng dự án và nhìn trên tổng thể giá trị vốn nhà nước, sức khỏe doanh nghiệp, hiệu quả danh mục đầu tư cũng như chu kỳ đầu tư.
Đối với những nhiệm vụ có tính chất công ích như dự trữ hàng hóa, bình ổn thị trường, duy trì điểm bán thiết yếu hay bảo đảm an ninh cung ứng, cần xác định rõ đây là những nhiệm vụ riêng, có cơ chế đặt hàng và bù đắp chi phí phù hợp. Không thể để doanh nghiệp phải lấy toàn bộ hiệu quả từ hoạt động thương mại để bù cho chi phí thực hiện nhiệm vụ công.
- Một vấn đề lớn đối với nhiều doanh nghiệp Nhà nước là đất đai và tài sản có nguồn gốc Nhà nước. SATRA kỳ vọng gì từ cơ chế mới?
Doanh nghiệp chỉ là chủ thể sử dụng đất theo những hình thức pháp lý được quy định. Luật mới không trao cho SATRA quyền tự do chuyển đổi hay khai thác đất đai ngoài khuôn khổ pháp luật.
Tuy nhiên, luật tạo thêm cơ sở để thành phố xử lý những trường hợp tồn đọng, điều chỉnh đất đai, tổ chức bồi thường độc lập và tái khởi động các dự án chậm triển khai.
Tôi cho rằng nên nhìn quỹ nhà đất của SATRA theo một đề án tổng thể thay vì xử lý từng địa chỉ riêng lẻ. Mỗi mặt bằng cần có một “hộ chiếu pháp lý” minh bạch, thể hiện rõ nguồn gốc, hình thức sử dụng, quy hoạch, nghĩa vụ tài chính, tài sản trên đất, tình trạng tranh chấp và các vấn đề pháp lý liên quan.
Sau khi phân loại, mặt bằng nào tiếp tục sử dụng thì hoàn thiện pháp lý; nơi nào có lợi thế phát triển logistics, kho lạnh hay thương mại thì đưa vào danh mục dự án; nơi nào không còn phù hợp thì có phương án sắp xếp, chuyển đổi hoặc xử lý công khai.
Không thể để đất đai mãi là nguồn lực bị đóng băng. Nhưng cũng không được lợi dụng cơ chế mới để hợp thức hóa những sai phạm cũ.
Chợ Đầu mối Nông sản Thực phẩm Bình Điền, Khu Thương mại Bình Điền, thuộc SATRA, có quy mô lớn nhất cả nước. (Ảnh: SATRA)
- Nếu được trao quyền tự chủ lớn hơn, SATRA cần một cơ chế giám sát như thế nào?
Tôi cho rằng nguyên tắc nên là: trao quyền đủ lớn, cảnh báo đủ sớm, hậu kiểm đủ nghiêm.
Cơ quan đại diện chủ sở hữu nên tập trung vào mục tiêu, chiến lược, kế hoạch vốn và kiểm soát rủi ro. Doanh nghiệp phải đáp lại bằng hệ thống quản trị và dữ liệu đủ minh bạch, theo dõi được tài chính, công nợ, dòng tiền, đầu tư, tồn kho, quỹ đất, giao dịch nội bộ và hiệu quả của từng đơn vị thành viên.
Có thể xây dựng cơ chế cảnh báo theo ba mức. Mức bình thường, doanh nghiệp được chủ động quyết định trong hạn mức. Khi dự án chậm tiến độ, đội vốn hoặc hiệu quả thấp hơn kế hoạch thì chuyển sang mức cảnh báo và yêu cầu giải trình, khắc phục. Khi xuất hiện nguy cơ mất vốn, mất thanh khoản, vi phạm quản lý đất đai hoặc xung đột lợi ích thì phải có cơ chế giám sát đặc biệt.
Điều quan trọng là giám sát phải dựa trên dữ liệu và rủi ro, tránh tình trạng kiểm tra chồng chéo nhưng vẫn không nhận diện được vấn đề.
Khách hàng lựa chọn sản phẩm tick xanh và hàng nhãn riêng tại hệ thống bán lẻ SATRA. (Ảnh: SATRA)
- Ông kỳ vọng SATRA sẽ đóng vai trò như thế nào trong chương phát triển mới của TP.HCM?
Tôi cho rằng đây là lúc doanh nghiệp Nhà nước phải nhìn lại vai trò của mình. Nếu thành phố được trao thêm không gian phát triển thì doanh nghiệp cũng phải có năng lực tương ứng để biến không gian đó thành giá trị.
Với SATRA, chúng tôi xác định một số hướng lớn: được định vị rõ hơn là doanh nghiệp nhà nước chiến lược trong thương mại, hạ tầng phân phối, logistics, chuỗi cung ứng thực phẩm thiết yếu và bình ổn thị trường; xây dựng chiến lược phát triển dài hạn gắn với các dự án trọng điểm; đổi mới phương thức đại diện chủ sở hữu; tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai và đầu tư; đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn có tính liên kết vùng.
Quan trọng hơn, các nhiệm vụ công mà SATRA thực hiện cần có cơ chế đặt hàng, thanh toán hoặc bù đắp chi phí hợp lý. Khi doanh nghiệp được giao nhiệm vụ bảo đảm nguồn cung và bình ổn thị trường, đó không chỉ là hoạt động kinh doanh thông thường.
SATRA sẵn sàng nhận những nhiệm vụ lớn hơn. Nhưng chúng tôi cũng hiểu rằng quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm, nguồn lực phải gắn với mục tiêu và tự chủ phải đặt dưới sự minh bạch, giám sát chuẩn mực.
Ngày 1/10/2026, vì thế, không nên được nhìn như thời điểm doanh nghiệp ngồi chờ một cơ chế mới mang cơ hội đến. Đó phải là “giờ G” để bắt đầu một cuộc chuyển đổi về tư duy đầu tư, phương thức quản trị và trách nhiệm của doanh nghiệp Nhà nước đối với sự phát triển của TP.HCM.
Bình luận 
