Vì sao mùa nóng nên ăn gừng , mùa rét nên ăn củ cải trắng?

Người xưa có câu: “Đông ăn củ cải, hạ ăn gừng, không phiền bác sĩ bốc đơn thuốc” (Đông cật củ cải hạ cật khương, bất lao bác sĩ khai dược phương). Sự kết hợp thuận theo tự nhiên này giúp cơ thể tự duy trì trạng thái cân bằng âm dương, từ đó nâng cao sức đề kháng và hạn chế tối đa việc phải dùng đến thuốc men.

Tại sao nên ăn gừng vào mùa hè?

Trước tiên, hãy nghĩ về một câu hỏi: Bạn thường làm gì nhất vào mùa hè? Sử dụng điều hòa, uống nước đá, ăn dưa hấu lạnh và nhai kem. Điều này khiến cho việc dù bên ngoài nắng nóng, bề mặt cơ thể, lỗ chân lông mở ra để thoát mồ hôi nhưng bên trong cơ thể bạn, đặc biệt là tỳ vị và hệ tiêu hóa lại rất lạnh. Việc ăn gừng có tính ấm sẽ giúp ôn trung (làm ấm bên trong), bảo vệ tỳ vị và bù đắp lại lượng dương khí bị hao tán.

Ngoài ra, ăn gừng vào mùa hè còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực khác.

Kích thích cảm giác thèm ăn

Khi thời tiết nóng, nhiều người mất cảm giác thèm ăn và chẳng có gì ngon miệng. Gingerol trong gừng kích thích các dây thần kinh vị giác, thúc đẩy bài tiết dịch vị, từ đó giúp bạn ăn ngon miệng hơn và tăng cường hệ miễn dịch. Do đó, trước bữa ăn, hãy nhai vài lát gừng non hoặc thêm gừng bào nhỏ vào món ăn - điều này sẽ kích thích cảm giác thèm ăn của bạn.

Phòng ngừa cảm lạnh mùa hè

Việc thường xuyên ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp hoặc đi ngoài nắng về tắm ngay dễ khiến cơ thể bị cảm lạnh, đau đầu. Lúc này, chỉ cần uống một ít trà gừng, bạn sẽ đổ mồ hôi nhẹ trên lưng và cảm thấy sảng khoái. Gừng giúp phát tán phong hàn, ra mồ hôi giải cảm và làm ấm đường hô hấp hiệu quả.

Nên dùng loại gừng nào vào mùa hè?

Vào mùa hè, gừng non, còn gọi là gừng mềm, là lựa chọn hàng đầu. Gừng non mọng nước, có sợi mịn, vị cay nhẹ và kết cấu giòn, mềm mại. Bạn có thể cắt nhỏ, ăn trực tiếp hoặc xào với rau củ, thậm chí là ngâm như trái cây.

Gừng già thường quá cay và có sợi thô, nên phù hợp hơn để cho vào các món súp hoặc pha trà gừng.

Các món ăn từ gừng tốt cho cơ thể trong mùa hè

- Gừng ngâm giấm: Gừng đem cạo sạch vỏ, rửa sạch đất cát và thái thành các lát mỏng. Ngâm gừng vào thau nước pha chút muối loãng trong khoảng 10 - 15 phút để giảm bớt độ hăng và vị cay gắt, sau đó vớt ra, rửa lại với nước lạnh rồi để thật ráo. Nếu muốn gừng bớt cay hơn và có độ giòn, bạn có thể chần nhanh gừng qua nước sôi khoảng 10 giây rồi vớt ra ngay.

Tiếp đến, bạn cho 250ml giấm cùng 50g - 100g đường vào nồi, đun trên lửa nhỏ và khuấy đều cho đường tan hết. Khi nước giấm đường vừa sôi lăn tăn thì tắt bếp, để cho nước giấm đường nguội hoàn toàn.

Xếp toàn bộ gừng đã ráo nước vào hũ thủy tinh, đổ từ từ nước giấm đường đã nguội vào hũ sao cho ngập hoàn toàn bề mặt gừng. Đậy kín nắp và bảo quản nơi thoáng mát hoặc trong ngăn mát tủ lạnh. Sau khoảng 1 đến 3 ngày là bạn đã có thể đem ra sử dụng.

Mỗi ngày, bạn chỉ nên ăn từ 2 - 4 lát gừng vào buổi sáng sau khi ăn khoảng 20 - 30 phút, tránh ăn gừng lúc đói để không gây kích ứng dạ dày. Người bị nóng trong, táo bón, lở miệng, người có bệnh lý nghiêm trọng về gan, tim mạch, huyết áp cao nặng hoặc phụ nữ mang thai nên hạn chế sử dụng món này.

- Trà gừng táo đỏ: Trà gừng táo đỏ là một thức uống dưỡng sinh tuyệt vời giúp làm ấm cơ thể, dưỡng huyết, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cân hiệu quả. Sự kết hợp giữa tính cay ấm của gừng và vị ngọt thanh, giàu chất chống oxy hóa của táo đỏ tạo nên một phương thuốc tự nhiên giúp tăng cường hệ miễn dịch và cải thiện giấc ngủ rất tốt.

Cách làm món trà gừng táo đỏ rất đơn giản: Táo đỏ rửa sạch, dùng dao chẻ đôi hoặc cắt lát để khi nấu nước ngọt dễ tiết ra ngoài hơn. Gừng rửa sạch, thái lát mỏng (có thể đập dập nhẹ). Cho nước, táo đỏ và gừng vào nồi, đun sôi rồi hạ lửa liu riu trong khoảng 10 - 15 phút, thêm đường phèn vào đun thêm 2 phút cho tan rồi tắt bếp. Nếu dùng mật ong, hãy đợi trà nguội bớt xuống khoảng 40-50°C rồi mới khuấy đều vào để không làm mất vitamin của mật ong.

Nên uống trà gừng táo đỏ vào buổi sáng hoặc trước buổi trưa, uống lúc này giúp làm ấm tỳ vị, đánh thức hệ tiêu hóa và thúc đẩy trao đổi chất. Không nên uống trà gừng táo đỏ vào tối muộn vì gừng kích thích tuần hoàn, có thể gây bồn chồn khó ngủ, không uống khi bụng đang quá đói.

Người đang bị nóng trong, táo bón, lở loét miệng hoặc đau họng cấp tính không nên dùng vì gừng có tính sinh nhiệt cao. Người bị tiểu đường cũng nên giảm bớt lượng táo đỏ vì trong táo khô chứa một lượng đường tự nhiên nhất định.

Hai điều cấm kỵ khi ăn gừng

Đầu tiên, đừng ăn gừng vào ban đêm. Người xưa có câu: “Sáng ăn gừng tốt hơn nhân sâm, tối ăn gừng độc hơn thạch tín”. Câu nói này mang tính phóng đại, nhưng không phải là vô lý.

Trong gừng có chất gingerol và shogaol kích thích tuần hoàn máu, làm tim đập nhanh hơn và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm. Việc thưởng thức gừng vào tối muộn sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “báo động giả”, làm bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc. Đồng thời, gừng kích thích dạ dày tiết dịch vị, nếu ăn xong rồi đi ngủ ngay dễ dẫn đến tình trạng đầy bụng hoặc trào ngược.

Tiếp đến, những người có thể trạng âm hư (hay còn gọi là âm hư sinh nội nhiệt), thường xuyên bị khô miệng và lưỡi, tay nóng, đổ mồ hôi ban đêm và lưỡi đỏ nên hạn chế ăn gừng.

Theo y học cổ truyền, gừng có tính nóng, làm ra mồ hôi. Nếu ăn gừng vào, cơ thể sẽ càng bị mất nước nhiều hơn, gây nên tình trạng bứt rứt, khó chịu, bồn chồn và mất ngủ.

Tại sao nên ăn củ cải vào mùa đông?

Nếu y học cổ truyền khuyên mọi người mùa hè nên ăn gừng, thì mùa đông nên ăn củ cải. Loại củ này được coi là “nhân sâm trắng” vào mùa đông vì mang lại nhiều tác dụng cho cơ thể.

Giúp thanh nhiệt, giải độc và cân bằng “nội hỏa”

Trái ngược với mùa hè (dương khí hướng ra ngoài), vào mùa đông, dương khí của cơ thể thu lu vào bên trong. Kết hợp với thói quen ăn nhiều đồ ấm nóng, chất béo, thịt thà hoặc lẩu để giữ ấm, cơ thể rất dễ sinh ra “nội nhiệt” (nóng trong). Tình trạng này dẫn đến các biểu hiện như khô môi, nhiệt miệng, táo bón hoặc mụn nhọt.

Củ cải trắng có tính mát, vị cay ngọt tự nhiên là giải pháp hoàn hảo giúp thanh nhiệt, tiêu trừ lượng nhiệt dư thừa và dưỡng âm cho cơ thể.

Thúc đẩy tiêu hóa, giải tỏa áp lực cho dạ dày

Mùa đông chúng ta thường ăn nhiều chất đạm, chất béo nhưng lại lười vận động hơn, khiến hệ tiêu hóa dễ bị trì trệ, quá tải. Củ cải trắng rất giàu chất xơ và các enzyme tiêu hóa tự nhiên (như amylase). Chúng có khả năng phân giải nhanh tinh bột, chất béo, kích thích nhu động ruột, từ đó đánh bay chứng đầy bụng, khó tiêu và táo bón cực kỳ hiệu quả.

Bảo vệ đường hô hấp, giảm ho và tiêu đờm

Thời tiết hanh khô và lạnh giá của mùa đông là khắc tinh của phổi và hệ hô hấp. Theo Đông y, củ cải trắng quy vào kinh Phế. Các hợp chất kết hợp với lượng Vitamin C dồi dào trong củ cải giúp làm dịu cổ họng, Kháng khuẩn, tiêu đờm, dứt cơn ho và phòng ngừa các bệnh viêm đường hô hấp mùa lạnh.

Tăng cường hệ miễn dịch trước gió lạnh

Củ cải trắng chứa hàm lượng cao các chất chống oxy hóa mạnh (như isothiocyanates) và khoáng chất. Ăn củ cải thường xuyên vào mùa đông giúp củng cố hàng rào miễn dịch, tăng khả năng chống chọi của cơ thể trước các loại virus cảm cúm phổ biến trong mùa lạnh.

Những lưu ý khi ăn củ cải trắng trong mùa đông

Để củ cải phát huy tối đa công dụng mà không gây tác dụng phụ, bạn cần lưu ý nên ăn củ cải đã nấu chín (luộc, hầm xương, kho thịt). Hạn chế ăn củ cải sống vì tính hàn cao dễ gây lạnh bụng.

Những người có tỳ vị hư hàn (bụng yếu), dễ bị tiêu chảy hoặc đang trong quá trình uống thuốc Bắc thì không nên ăn củ cải để tránh làm giảm tác dụng của thuốc hoặc gây lạnh bụng thêm.

Tránh ăn củ cải cùng lúc với mộc nhĩ, hoặc các loại trái cây như lê, táo, nho để phòng ngừa phản ứng phụ không tốt cho tuyến giáp.

Các món ngon với củ cải trắng

Củ cải trắng khi nấu chín có vị ngọt thanh tự nhiên, rất dễ ăn và kết hợp được với nhiều loại thực phẩm.

- Canh củ cải trắng sườn non: Món ăn kinh điển với vị ngọt đậm đà từ sườn và vị thanh mát từ củ cải. Món này rất giàu canxi, protein, giúp bồi bổ cơ thể cho người mới ốm dậy hoặc trẻ em đang phát triển.

- Canh củ cải nấu thịt bò: Thịt bò giàu sắt và protein kết hợp với củ cải trắng nhiều vitamin C giúp cơ thể hấp thụ sắt tốt hơn. Đây là món canh giữ ấm, bổ máu cực tốt cho mùa lạnh.

- Súp củ cải trắng thịt băm: Củ cải xắt hạt lựu nấu cùng thịt băm và hành hoa. Món này mềm, dễ nuốt, rất thích hợp để giải cảm, long đờm và hạ sốt.

- Củ cải kho thịt ba chỉ (hoặc kho tàu): Củ cải trắng hút hết vị béo ngậy của thịt ba chỉ, trở nên mềm sần sật và đậm vị. Củ cải kho thịt là món ăn giàu năng lượng, giúp kích thích vị giác và hỗ trợ tiêu hóa nhờ lượng chất xơ dồi dào.

-Ức gà hầm củ cải trắng: Món ăn dồi dào protein cho người tập luyện hoặc ăn kiêng. Củ cải trắng giúp thịt ức gà không bị khô, mang lại vị ngọt tự nhiên mà không cần dùng nhiều gia vị.