'Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch': Giảm lãng phí thực phẩm để cứu môi trường

Sáng 20/9, tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội), Bộ NN-MT phối hợp UBND TP Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026.

Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm bị lãng phí ở cấp hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ trong năm 2022. Con số này tương đương khoảng 19% tổng lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng.

Lãng phí thực phẩm diễn ra trong khi nạn đói và mất an ninh lương thực vẫn là thách thức dai dẳng. Theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc năm 2025, cứ 13 người trên thế giới thì có một người bị đói, tương đương 8% dân số toàn cầu.

Hơn 2 tỷ người đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng. Thất thoát và lãng phí thực phẩm cũng tạo ra tới 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, đồng thời gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm.

Theo đó, Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026 hướng tới giải quyết những nguyên nhân tạo ra chất thải, đồng thời thúc đẩy các giải pháp giảm lãng phí thực phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị bền vững.

Các hoạt động trong khuôn khổ chiến dịch năm nay hướng tới nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân giảm phát sinh chất thải trong sinh hoạt, thúc đẩy sản xuất, mua sắm và tiêu dùng có trách nhiệm. Bên cạnh đó, các địa phương được khuyến khích tăng cường hệ thống thu hồi thực phẩm, xử lý chất thải hữu cơ, phân loại rác, phân phối lại thực phẩm dư thừa, ủ phân và thu hồi tài nguyên.

Chiến dịch cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách, công nghệ và hợp tác giữa các bên trong xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn, qua đó hướng tới những đô thị sử dụng tài nguyên tiết kiệm, có khả năng chống chịu và phát triển bao trùm.

Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh: “Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị.

Vì vậy, chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn đặt ra cách tiếp cận toàn diện hơn: Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên.

Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, sự phân loại chuẩn xác tại căn bếp, chúng ta sẽ kiến tạo nên hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh - sạch - đẹp”.