U80 Hà Nội thoát cảnh làm bạn với tivi, đi 'học' mỗi ngày

Từ ngày 1/8, đều đặn mỗi sáng bà Dương Thị Mai (74 tuổi, phường Đông Đa) lại đến Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Đống Đa tại 194 Nguyễn Lương Bằng. Là một trong những người đầu tiên đăng ký, bà rất vui sau thời gian ngắn đăng ký tham gia “lớp học” bán trú đặc biệt này.

Bà Mai từng trải qua phẫu thuật tim khiến sức khỏe suy giảm, không đủ thể lực để duy trì thói quen đi bộ xa như trước. Bà ở cùng các con nhưng hàng ngày các con đi học, các cháu đi làm, cuộc sống hằng ngày của bà chỉ quanh quẩn trong bốn bức tường nhà. Niềm vui duy nhất trong suốt những giờ con cháu đi làm vắng nhà của bà chỉ là chiếc tivi bật sẵn.

Bà Mai cho biết thay đổi rõ nhất sau khi đến cơ sở là tinh thần thoải mái hơn. Những ngày quanh quẩn ở nhà, bà ít có người trò chuyện, còn giờ đây lịch sinh hoạt kín các hoạt động từ vận động, đếm số đến giao lưu. “Tinh thần tôi thoải mái hơn hẳn. Mỗi ngày được tập vận động, đếm số, trò chuyện với mọi người nên tôi thấy đầu óc cũng nhanh nhẹn hơn”, bà nói.

Bà cũng được chăm sóc bằng các hoạt động trị liệu như mát-xa vùng cổ, vai nên ngủ ngon hơn. Những thay đổi ấy cũng khiến các con bà yên tâm hơn khi thấy mẹ ăn ngon, ngủ tốt và vui vẻ mỗi ngày.

Tại Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Tây Hồ, bà Nguyễn Thị Tuyên (71 tuổi, đường Tô Ngọc Vân) cũng tìm thấy điểm tựa sức khỏe. Là người mang nhiều bệnh nền, trước đây sau mỗi đợt điều trị viện, bà Tuyên phải lặn lội đi phục hồi chức năng tận Thanh Hóa hay Hạ Long.

Từ ngày đến cơ sở này, vừa gần nhà, ban ngày được chăm sóc chu đáo, tối lại về quây quần bên con cháu. Bà ăn ngon, ngủ tốt, tinh thần thoải mái hẳn. Sự thay đổi tích cực ấy khiến gia đình bà ủng hộ hết lòng, chồng xung phong đi chợ nấu cơm thay để vợ yên tâm “đi học”.

Không chỉ là nơi “trông nom” người già

Bà Kiều Thị Thúy Nga, Giám đốc Trạm Y tế phường Đống Đa cho biết, một ngày của người cao tuổi tại cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày được tổ chức theo thời khóa biểu khá rõ ràng. Từ 7h30 đến 17h, thứ hai đến thứ sáu, các cụ đến cơ sở, tham gia các hoạt động rồi trở về nhà vào cuối ngày.

Đây là điểm khác biệt căn bản với mô hình dưỡng lão nội trú: người cao tuổi vẫn sống cùng gia đình nhưng có thêm một không gian chăm sóc, vận động và giao lưu trong ngày.

Ngay khi đến, người cao tuổi được kiểm tra huyết áp, cân nặng và các chỉ số sức khỏe cần thiết. Những thay đổi bất thường được theo dõi, ghi nhận để nhân viên tư vấn, xử trí hoặc phối hợp với gia đình, cơ sở y tế khi cần. Thông tin sức khỏe cũng được cập nhật để phục vụ việc theo dõi lâu dài.

Sau phần kiểm tra là “giờ học” vận động. Tùy thể trạng, mỗi người được hướng dẫn dưỡng sinh, phục hồi chức năng nhẹ hoặc vận động trị liệu, với mục tiêu duy trì sức mạnh cơ, cải thiện thăng bằng và giảm nguy cơ té ngã. Người khỏe tập theo khả năng, người yếu có bài tập nhẹ hơn, không đặt nặng thành tích.

Sau giờ tập, các cụ có thể đọc sách, luyện trí nhớ, chơi cờ cá ngựa, tam cúc, tú lơ khơ, hát karaoke, tham gia văn nghệ hoặc đơn giản là ngồi trò chuyện. Người biết chơi hướng dẫn người chưa biết; người khỏe rủ người yếu cùng tham gia. Những hoạt động tưởng như rất nhỏ lại tạo ra lý do để người cao tuổi bước ra khỏi nhà mỗi ngày.

Giữa các hoạt động là thời gian nghỉ ngơi và ăn trưa. Nhân viên theo dõi sức khỏe trong suốt thời gian người cao tuổi ở cơ sở, từ đó kịp thời nhận biết những bất thường thay vì chỉ chờ đến khi gia đình phát hiện vào cuối ngày.

Tại phường Tây Hồ, cách tổ chức cũng theo hướng kết hợp chăm sóc sức khỏe với sinh hoạt cộng đồng. Cơ sở ở số 14 phố Quảng An có hơn 260 m² sàn, gồm khu chuyên môn, phòng khám đông y, khu vật lý trị liệu - phục hồi chức năng, không gian vui chơi, thưởng trà, đọc sách, chơi cờ và các phòng nghỉ với 20 giường.

Thạc sĩ y tế cộng đồng Trần Thị Thủy, phụ trách Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Tây Hồ cho biết, người cao tuổi không chỉ được ăn uống, nghỉ ngơi, vui chơi mà còn được theo dõi sức khỏe và phục hồi chức năng.

Hoạt động tại cơ sở được triển khai theo 5 nhóm chính gồm quản lý, theo dõi sức khỏe; chăm sóc và hỗ trợ điều trị các vấn đề sức khỏe thông thường; bảo đảm dinh dưỡng; nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng và tổ chức các hoạt động giao lưu, kết nối.

Đơn vị chủ động học hỏi kinh nghiệm, tập huấn nhân viên và chuẩn bị kỹ tâm lý để ứng phó với những tình huống sức khỏe hoặc phản ứng bất ngờ. Lấy phương châm chăm sóc người cao tuổi như chăm sóc cha mẹ mình, tập thể nhân viên luôn duy trì thái độ nhẹ nhàng, ngọt ngào, có trách nhiệm và giữ gìn không gian sạch sẽ, gọn gàng.

Giải pháp vẹn cả đôi đường

Hà Nội hiện có gần 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% tổng dân số trong khi hệ thống dưỡng lão công lập và tư nhân mới chỉ đáp ứng khoảng 3-5% nhu cầu. Dự báo đến năm 2030, số người cao tuổi của Thủ đô có thể đạt khoảng 1,71 triệu người.

Sự gia tăng nhanh về số lượng người cao tuổi kéo theo nhu cầu lớn hơn về chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, hỗ trợ tâm lý và các hoạt động xã hội đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống y tế và an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu không chỉ là thêm chỗ ở cho người già mà còn là thêm những mô hình giúp họ sống khỏe và duy trì kết nối cộng đồng. Một cơ sở gần nhà, có theo dõi sức khỏe, vận động trị liệu, hoạt động tinh thần và chi phí phù hợp có thể trở thành một mắt xích trong hệ thống chăm sóc người cao tuổi.

Sở Y tế Hà Nội cho biết, khác với viện dưỡng lão nội trú, cơ sở chăm sóc ban ngày hướng tới việc người cao tuổi vẫn sống cùng gia đình nhưng có thêm một nơi để được chăm sóc sức khỏe và sinh hoạt vào ban ngày. Qua đó, con cháu có thể giảm bớt một phần áp lực chăm sóc cha mẹ, ông bà trong thời gian đi làm mỗi ngày nhưng gia đình vẫn giữ vai trò trung tâm.

Mô hình này có thể được xem là “ngôi nhà thứ hai” của người cao tuổi, hướng tới việc xây dựng cộng đồng dân cư nhân văn. Nếu được vận hành hiệu quả, có thể trở thành một mắt xích kết nối dài hạn, góp phần giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe, đời sống tinh thần và sự gắn kết với cộng đồng.

Hà Nội đang thí điểm xây ở 4 phường Long Biên, Đống Đa, Tây Hồ và Quốc Oai và bước đầu ghi nhận những kết quả rất đáng ghi nhận. Tại Kế hoạch số 332/KH-UBND, triển khai Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND, UBND Hà Nội hướng tới mỗi xã sẽ căn cứ điều kiện thực tế và nhu cầu của người cao tuổi trên địa bàn để tổ chức hoặc bố trí tối thiểu một điểm hoặc cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, đồng thời hỗ trợ vận hành các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.

Chị Nguyễn Thị Hà (40 tuổi, phường Tây Hồ) vui vẻ chia sẻ, các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày thực là điểm tựa vững chắc giúp các con trút bỏ áp lực chăm sóc cha mẹ trong giờ làm việc, yên tâm công tác khi biết đấng sinh thành đang được theo dõi y tế an toàn. Mô hình này không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ mà còn kéo dài những năm tháng sống khỏe, sống vui và có ý nghĩa cho người cao tuổi giữa lòng Thủ đô.