Vì sao phụ nữ mang thai có nguy cơ huyết khối cao gấp 4-5 lần?

Thông tin trên được BS.CKII Tào Tuấn Kiệt, Trưởng khoa Gây mê Hồi sức, Bệnh viện Từ Dũ, cho biết tại “Hội nghị Gây mê hồi sức sản phụ khoa 2026”.

Theo thống kê tại Bệnh viện Từ Dũ trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2022, số bệnh nhân có huyết khối tĩnh mạch hoặc thuyên tắc phổi trước phẫu thuật chiếm khoảng 3% trong nhóm bệnh nhân được ghi nhận. Tuy nhiên, từ năm 2023 đến năm 2025, số bệnh nhân sản khoa và phụ khoa có tình trạng huyết khối tĩnh mạch hoặc thuyên tắc phổi được phát hiện nhiều hơn.

“Không thể khẳng định sự gia tăng này hoàn toàn liên quan đến một nguyên nhân cụ thể, nhưng qua theo dõi thực tế, số trường hợp có tiền sử huyết khối tĩnh mạch hoặc đang được điều trị dự phòng thuyên tắc phổi ngày càng được ghi nhận nhiều hơn.

Đối với phụ nữ mang thai, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch tăng khoảng 4-5 lần so với phụ nữ không mang thai và nguy cơ cao nhất tập trung ở giai đoạn hậu sản. Vì vậy, việc đánh giá nguy cơ và dự phòng huyết khối cần được thực hiện chủ động trong quá trình chăm sóc sản phụ”, BS Kiệt nhấn mạnh.

Theo BS.CKII Tào Tuấn Kiệt, huyết khối tĩnh mạch là một trong những nguyên nhân gây tử vong đáng lưu ý ở phụ nữ mang thai, trong đó nguy hiểm nhất là biến chứng thuyên tắc phổi. Nguy cơ hình thành huyết khối cao hơn ở những sản phụ phải phẫu thuật, nằm bất động kéo dài, tuổi cao, béo phì hoặc có bệnh lý nền.

Huyết khối ở sản phụ là biến cố đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cục máu đông hình thành trong lòng mạch và gây tắc nghẽn dòng máu. Nếu cục máu đông di chuyển đến phổi gây thuyên tắc phổi, người bệnh có thể nhanh chóng suy tuần hoàn, ngừng tim, ngừng thở và đe dọa tính mạng.

BS.CKII Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ cho biết: “Đối với nguy cơ huyết khối ở sản phụ, đây là một biến cố đặc biệt nguy hiểm. Huyết khối là tình trạng cục máu đông hình thành và có thể làm tắc nghẽn các mạch máu. Khi cục máu đông gây tắc nghẽn đường dẫn máu đến tim hoặc phổi, người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy tuần hoàn, ngừng tim, ngừng thở và nguy hiểm đến tính mạng”.

Khuyến cáo của bác sĩ

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, nguy cơ huyết khối được phân thành nhiều mức độ. Những bệnh nhân có nguy cơ rất thấp có thể chỉ cần vận động sớm và theo dõi. Với nhóm nguy cơ trung bình, có thể lựa chọn biện pháp dự phòng cơ học hoặc thuốc tùy từng trường hợp. Đối với bệnh nhân nguy cơ cao, cần cân nhắc sử dụng thuốc chống đông kết hợp với biện pháp dự phòng cơ học nếu không có chống chỉ định.

Theo các bác sĩ, việc phòng ngừa huyết khối cần được thực hiện từ sớm, trước hết bằng đánh giá nguy cơ đối với từng sản phụ. Không phải tất cả người mang thai đều có mức nguy cơ giống nhau, do đó biện pháp dự phòng cần được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.

Những yếu tố như tiền sử huyết khối, phẫu thuật, bất động kéo dài, béo phì, tuổi cao và một số bệnh lý nền có thể làm nguy cơ huyết khối tăng lên. Vì vậy, sản phụ cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ trước khi sinh hoặc phẫu thuật.

Sau sinh, sản phụ nên vận động nhẹ nhàng khi sức khoẻ cho phép, tránh nằm một chỗ quá lâu. Với những người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định thêm các biện pháp dự phòng cơ học hoặc thuốc chống đông.

Việc sử dụng thuốc chống đông phải được bác sĩ đánh giá và chỉ định dựa trên sự cân bằng giữa nguy cơ huyết khối và nguy cơ chảy máu. Sản phụ không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi liều thuốc chống đông.

Trong thời gian sau sinh, nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường nghi ngờ biến cố huyết khối hoặc thuyên tắc phổi, sản phụ cần báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đến cơ sở y tế để được đánh giá. Những biến cố này có thể diễn tiến nhanh nên không nên tự theo dõi tại nhà khi có dấu hiệu bất thường.