Viên sủi giả hàm lượng natri benzoat vượt ngưỡng 33 lần: Lỡ uống rồi cần làm gì?

Ngày 5/10, Công an TP Hà Naội thông tin khởi tố vụ án, khởi tố bốn bị can về hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” theo khoản 1, Điều 193 Bộ luật Hình sự. Trong đó, Nguyễn Thế Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Dược - Mỹ phẩm Vintechpharm, bị bắt tạm giam.

Lực lượng chức năng tạm giữ, niêm phong tổng cộng 1.224.500 sản phẩm. Kết quả phân tích bốn mẫu kiểm nghiệm cho thấy hàm lượng natri benzoat dao động từ 4,18% đến 6,78%, trong khi mức cho phép không quá 0,2%. Đáng chú ý, một số thành phần ghi trên nhãn mác không được phát hiện qua quá trình kiểm nghiệm thực tế.

Natri benzoat (mã phụ gia E211) là chất bảo quản được sử dụng trong thực phẩm. Nó không mặc nhiên là chất độc bị cấm, nhưng nhà sản xuất phải dùng đúng loại sản phẩm, đúng hàm lượng và bảo đảm chất lượng nguyên liệu.

Nói một chất bảo quản “vượt 33 lần” là nói về hàm lượng so với giới hạn áp dụng. Không có phép tính nào cho phép chuyển ngay thành “độc hơn 33 lần” hay “nguy cơ ung thư tăng 33 lần”. Muốn đánh giá tác động còn phải biết người dùng uống bao nhiêu, bao lâu, cân nặng và tình trạng sức khỏe ra sao.

Theo đó, giới hạn hàm lượng trong sản phẩm khác với mức tiêu thụ hằng ngày chấp nhận được (ADI). Một bên dùng để kiểm soát công thức sản xuất, bên kia phục vụ đánh giá lượng tiếp nhận lâu dài vào cơ thể. JECFA (Ủy ban Chuyên gia Hỗn hợp về Phụ gia Thực phẩm do Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc thành lập) từ năm 2021 ghi nhận ADI nhóm đối với axit benzoic và các chất liên quan ở mức 0-20 mg/kg thể trọng/ngày (tính theo lượng tương đương axit benzoic), thay thế cho mức cũ 0-5 mg/kg/ngày.

Giả định một viên sủi nặng 4g, hàm lượng công bố tương ứng khoảng 167-271mg natri benzoat mỗi viên. Tuy nhiên, đây chỉ là con số minh họa, không phải liều thực tế đã xác nhận vì còn thiếu khối lượng thực tế từng viên và lịch sử sử dụng của người bệnh.

Tất nhiên, chỉ số ADI không phải là lý do để hợp thức hóa các sản phẩm vượt chuẩn. Hành vi vi phạm của doanh nghiệp vẫn cần được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, dù chưa đủ dữ liệu để kết luận từng người sử dụng đã bị ngộ độc hay chưa.

Vậy người tiêu dùng cần làm gì để bảo vệ sức khỏe bản thân. Đối với người đang giữ sản phẩm liên quan không nên tiếp tục sử dụng trong khi chờ hướng dẫn chính thức. Cần giữ bao bì, số lô, hóa đơn và lịch sử đơn hàng để hỗ trợ xác minh.

Nếu đi khám, thông tin hữu ích là số lượng đã uống, thời gian sử dụng và biểu hiện bất thường. Đừng tự chẩn đoán ngộ độc hoặc ung thư từ một bản tin.

Ở cấp quản lý, ưu tiên là truy vết lô hàng, ngăn bán tiếp, hướng dẫn thu hồi và xác định mức phơi nhiễm thực tế. Xử lý nghiêm vi phạm và truyền thông chính xác phải đi cùng nhau. Một sản phẩm chăm sóc sức khỏe không thể được bảo chứng bằng màu nước đẹp hay lời quảng cáo hay. Và một cảnh báo y tế cũng không thể đáng tin nếu dựa vào nỗi sợ thay vì bằng chứng.